سالها بود
میخواستم نوشتن را جدی شروع کنم.
به احترام بکتاش آبتین
که الفبای نوشتن را
با صبر و حوصله
در جزیره کیش
به من آموخت؛
و با حمایتِ بیدریغِ همسرم،
«جهان کوچک من» جان گرفت.
فکر نمیکردم
این کلمات، اینهمه همراه پیدا کنند.
دوستانی در بله، واتساپ و ویرگول
که با حضورشان به من فهماندند
هنوز هم میشود به انسانیت تکیه کرد.
قدردانِ این حمایتم
و از شما میخواهم
اگر هنوز در دلتان
جایی برای مهربانی و خاطره هست،
یاریام کنید تا این جهان، بزرگتر شود.
«جهان کوچک من»
خانه همهی ماست.
گاهی میانِ اینهمه هیاهو،
خبرهای تلخ، تورم و گرانی،
یادمان میرود
آدمهای امنِ زندگیمان،
همانهایی که بویِ تسبیح و دعا میدادند،
چقدر بیصدا
ممکن است تمام شوند.
امروز
یک خاطرهنویسیِ بلندِ مادرانه
برای شما نوشتهام.
از شما میخواهم
این چند دقیقه را به خودتان هدیه دهید؛
بخوانید
و اگر دلتان گرم شد،
برای آنها که رفتهاند، فاتحهای از مهر بخوانید
و آنها را که هستند،
همین حالا، محکم در آغوش بگیرید
و بگویید: «مرسی که هستی».
دنیا برای جبرانِ محبتهای بزرگ،
خیلی زود دیر میشود.
در این روزهای سخت،
بیشتر هوایِ دلهای هم را داشته باشیم.
این شما
و این روایتِ «مامانبزرگ عصمت»؛
قصه عشق، سکوت و ماندن.
• جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات.
نویسنده: م.پاپا
👇 عضویت در کانال
کانال بله:
کانال واتساپ:
https://whatsapp.com/channel/0029VbDEaA90bIduwOVBbF0J
بعضی آدمها وقتی میروند،
از خانه کم نمیشوند،
در خانه پخش میشوند.
میروند و میشوند صدای قاشقی در استکان،
بوی برنج دمکشیده،
تسبیحی که از لای انگشتها رد میشود،
و دعایی که هیچکس نفهمید از کدام آسمان،
زودتر از بقیه به خدا رسید.
این یکی، روایتِ یکی از همان آدمهاست.
روایتِ مامانبزرگ عصمت.
در خانه قدیمی،
همیشه یک نفر بود که دیرتر میخوابید.
نه برای خودش.
برای دلواپسیِ دیگران.
اگر یکی از بچهها دیر میکرد،
تا صدای کلید نیاید، خوابش نمیبرد.
اگر یکی مریض بود،
درد اول میرفت سراغ دلِ او.
اگر یکی خوشحال بود،
لبخند اول روی صورت او مینشست.
بعضی زنها اینطورند.
خانه را نمیگردانند،
خانه را نگه میدارند.
مامانبزرگ عصمت از همان زنها بود.
کنار مردی زندگی کرده بود
که برای خودش هیبتی داشت.
حاج سید عظیم تالاری.
همان باباحاجیِ ما.
از آن مردهای قدیمی
که انگار وقتی وارد جمع میشدند،
دیوارها هم صافتر میایستادند.
مردی با جذبه،
با صدا،
با نام،
با برو بیایی که مالِ روزگارِ دیگری بود.
اما قصه عاشقی،
همیشه آنجایی نیست که همه میبینند.
بعضی عشقها
در سکوتِ زنها اتفاق میافتند.
در سالهایی که خیلیها دلشان پیش باباحاجی گیر کرده بود،
این مامانبزرگ عصمت بود که دلش را گرفت،
نه با هیاهو،
نه با ناز،
نه با بازی.
با ماندن.
با ساختن.
با تحمل کردن.
با آن جنسِ قدیمیِ عشق
که اسمش را کمتر میآوردند
اما عمرشان را پایش میگذاشتند.
بعد از بهمن ۱۳۷۵،
وقتی باباحاجی رفت،
انگار چیزی در مامانبزرگ برای همیشه آرام شد.
نه آرام از جنس صلح.
آرام از جنسِ خاموشی.
از آن به بعد،
هر وقت اسم حاجی میآمد،
صورتش عوض میشد.
نه شبیه کسی که فقط از شوهرش یاد میکند.
شبیه کسی که نیمی از خودش را صدا زدهاند.
حتی اگر از سختیها میگفت،
از دعواها،
از دلخوریهای معمولِ زندگی،
آخرش باز میرسید به گذشت.
به همان جملههای زنانهای که
دل را میشکند و درست همانجا میسازد:
«دعوا بوده دیگر…»
«شاید تقصیر از خودم بوده…»
بعضی زنها
عشق را فریاد نمیزنند.
عشق را آب میدهند.
سال به سال.
رنج به رنج.
و وقتی طرفِ مقابل نیست،
تازه میفهمی چه باغی را تنها نگه داشتهاند.
مامانبزرگ،
از بیمعرفتیِ روزگار هم کم ندید.
از بچههایی که میتوانستند شانهی هم باشند و نبودند.
از حسرتِ دور هم دیدنِ همهی فرزندانش، پیش از رفتن.
حسرتی که ساده به نظر میرسد،
اما برای یک مادر
گاهی بزرگتر از همهی دردهاست.
آرزوی عجیبی هم نبود.
فقط میخواست یکبار،
یکجا،
همه را ببیند.
همین.
اما بعضی آرزوها
در این دنیا آنقدر کوچکاند
که برآورده نمیشوند.
با اینهمه،
دلش هنوز روشن میشد
به فخری
و شمسی.
به اینکه دو دخترش،
یکی از تهران
و یکی از آن سر دنیا،
در روزها و ماههای آخر
کنارش بودند.
آدم گاهی در پایان زندگی
نمیفهمد چهکسی چقدر داشته،
میفهمد چهکسی چقدر مانده.
مادربزرگ من،
از آن زنهایی بود که
اگر از هر جای دنیا به او زنگ میزدیم و میگفتیم دعایمان کن،
دستش بیاختیار میرفت سمت تسبیح.
انگار بین خواهش ما
و اجابت خدا
یک نخِ باریک سبز بود
که از انگشتهای او رد میشد.
هنوز هم وقتی به تسبیح فکر میکنم،
احساس میکنم بعضی دعاها
قبل از آنکه گفته شوند،
در دلِ مادربزرگها آمادهاند.
یادم هست
روزی که خبر تولد پسرم را به او دادند،
از پشتِ تلفن
صدای گریه خوشحالش را شنیدم.
وقتی برای اولینبار مارتیا را بغل کرد،
به او گفت: «حبیبم… حبیبآقا…»
و ما هم گذاشتیم همانطور صدایش کند.
بعضی اسمها
اسم نیستند.
نوازشاند.
پناهاند.
دعای زندهاند.
یادم هست
آن سالهایی را که من در کیش بودم
و او در تهران.
هشت سال،
برای کار و زندگی،
دور ماندم.
آدم تا وقتی جوانتر است،
فکر میکند زمان صبر میکند.
فکر میکند مادرها، مادربزرگها،
همانطور میمانند
تا هر وقت ما فرصت کردیم،
برگردیم و جبران کنیم.
اما زمان،
مؤدبتر از این حرفها نیست.
کار خودش را میکند.
آن شب که میخواستم بروم،
رفتم خداحافظی.
و بعد،
صدای گریهاش را شنیدم.
نه گریهای بلند.
نه نمایشی.
از آن گریههایی که
آدم دلش میخواهد نشنیده باشد
چون اگر بشنود،
تا آخر عمر دیگر از گوشش بیرون نمیرود.
نرفت.
هنوز هم گاهی،
در نیمهشبهایی که خوابم نمیبرد،
همان صدا برمیگردد.
آرام.
دور.
و نزدیکتر از هر چیز.
آدم در زندگی،
از بعضی رفتنها پول درمیآورد،
تجربه درمیآورد،
اعتبار درمیآورد،
اما بعدها میفهمد
بهایش را با آغوشهایی داده
که دیگر تکرار نمیشوند.
البته تنها نبود.
الهام دخترخاله ام و فرشاد برادرم
در آن سالها برایش کم نگذاشتند.
مثل خیلی وقتهای دیگر که
خدا، جبرانِ بعضی دوریها را
با دلِ آدمهای دیگر میکند.
اما جای بعضی رابطهها،
حتی با محبتِ بسیار هم
فقط نرم میشود،
پر نمیشود.
گاهی فکر میکنم
چرا این چند شب،
اینهمه در ذهنم آمدهای؟
چرا میانِ اینهمه دغدغهی کاری و شخصی،
یکباره میآیی
و می نشینی گوشهی دلم؟
چرا بهجای خستهتر کردنم،
آرامم میکنی؟
انگار میخواهی چیزی بگویی
و من هنوز آنقدر شلوغم
که معنایش را درست نمیفهمم.
شاید حرفت این باشد
که آدم،
آخرِ عمر،
با داراییاش اندازه نمیشود.
با دلهایی اندازه میشود
که برایش تنگ میشوند.
شاید میخواهی بگویی
زنهایی مثل تو،
با رفتن تمام نمیشوند.
تبدیل میشوند
به اخلاقِ خانه.
به حرمتِ سفره.
به طرزِ دعا کردن.
به شیوه دوست داشتن.
به غصه خوردن برای دیگران.
به همان مهربانیِ بیسروصدایی
که نسلها بعد
یکدفعه از دستِ نوهای بیرون میزند
و خودش هم نمیداند این نرمی را
از کجا به ارث برده است.
مامانبزرگ عصمت،
بعضی آدمها وصیتنامه نمینویسند.
خودشان وصیتاند.
خودشان درساند.
خودشان معیارند.
و حالا اگر قرار باشد از تو
یک جمله برای این روزگار بماند،
شاید همین باشد:
آدم میتواند در یک جهانِ نامرد،
هنوز بیغلوغش بماند.
میتواند زخم بخورد
و تلخ نشود.
میتواند تنها شود
و باز هم دعا کند.
میتواند همه عمرش را صرف دیگران کند
و آخرِ قصه،
هنوز وقتی از او یاد میکنند
بوی آرامش بیاید.
این چند خط،
فقط برای مادربزرگ من نیست.
برای همه مادرها و مادربزرگهاییست
که بودند و ستونِ خانه را با دستهای خستهشان نگه داشتند،
و برای آنهایی که رفتند
اما هنوز از بعضی ظرفها،
از بعضی دعاها،
از بعضی خاطرهها
صدایشان بلند میشود.
اگر مادری دارید،
اگر مادربزرگی هست که هنوز گوشی را برمیدارد
و قبل از احوالپرسی میگوید: «الهی قربانت بروم»،
اگر هنوز دستی هست که
برای شما تسبیح میچرخاند،
اگر هنوز کسی هست که
بیهیچ چشمداشتی
نگران دیر رسیدنتان میشود،
عجله نکنید از کنارش بگذرید.
دنیا برای جبرانِ بعضی محبتها
هیچ روزِ اضافهای کنار نگذاشته است.
و اگر رفتهاند،
به حرمتِ تمام دستانی که ما را بزرگ کردند،
گاهی آرام بنشینیم،
نامشان را زیر لب بگوییم،
و باور کنیم
آدمهایی که خیلی عاشق بودهاند،
خیلی مادر بودهاند،
خیلی پناه بودهاند،
هیچوقت کامل نمیروند.
• جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات.
نویسنده: م.پاپا