
خودت را کنترل کن. بارها این جمله را در لحظات استرسزا و حساس زندگی شنیدهایم. یا با خود زمزمه کردهایم. همه ما قطعاً تجربه استرس را با شدت و ضعف در شرایط مختلف داشتهایم و آن را بخش جداییناپذیر زندگی امروز میدانیم. در این متن میخواهیم اثرات مخرب استرس را بیشتر بشناسیم.
همه ما میدانیم که سیستم ایمنی بدن نقش مهمی در مبارزه با عوامل بیماریزا دارد. تداوم استرس میتواند با کاهش تعداد گلبولهای سفید خون سبب اختلال در عملکرد این سیستم دفاعی شود و خطر ابتلا به انواع بیماریهای جسمی و روحی را افزایش دهد. البته گاهی این تاثیر غیرمستقیم است و راهحلی که ما برای مقابله با استرس انتخاب میکنیم سبب ضعف سیستم ایمنی بدن میشود.
احتمالا بیشتر ما تجربه دل درد یا سوزش معده و حتی حالت تهوع را در هنگام اضطراب داشتهایم. برخی مواقع حتی میتوان علائم بیشتری مانند: یبوست یا اسهال را نیز مشاهد کرد. در واقع همه این علائم محصول یک فشار روانی است و تا زمانی که علت استرس درمان نشود چنین وضعیتی ادامه خواهد داشت.
استرس از طریق افزایش ضربان قلب، کلسترول و فشار خون میتواند سبب بروز مشکلات قلبی شود. افرادی که توانایی کنترل هیجانهای ناشی از استرس را ندارند یا بیشتر از دیگران تحت فشار عصبی هستند معمولا همیشه در معرض سکته قلبی قرار دارند. البته برخی رفتارها برای غلبه بر اضطراب مانند: استعمال دخانیات این بیماریها را تشدید میکند.
تاثیر فشارهای روانی بر خواب بر هیچ کس پوشیده نیست. همه ما در موقعیتهای استرسزا اصطلاحاً بدخواب شدهایم. این بیخوابی انرژی ما را کاهش میدهد و تمرکز کافی برای انجام کارها را از ما میگیرد. از طرفی همین کمبود خواب خود دلیلی برای افزایش استرس میشود. چنین وضعیتی اگر در بلند مدت ادامه یابد زمینه ساز بسیاری از بیمارها میشود.
اضطراب میتواند بیماریهای پوستی را تشدید کند و یا مشکلات پوستی جدیدی را بوجود آورد. بعضی از جوشها، آکنه یا تبخالهایی که روی پوست دیده میشود محصول همین فشارهای روانی هستند. پیری زودرس پوست یکی دیگر از عوارض استرس است. شرایط استرسزا حتی میتواند بر رشد موها نیز تاثیر بگذارد یا سبب ریزش آنها شود.
عکسالعمل افراد در مواجهه با استرس متفاوت است. برخی با هر گونه فشار عصبی، برای غلبه بر آن شروع به پرخوری میکنند. اما برخی دیگر اشتهای خود را از دست میدهند. از این رو براساس نوع واکنش دچار تغییر وزن میشوند. حتی بعضی معتقد هستند بدون آنکه پرخوری کرده باشند با کوچکترین فشار عصبی دچار اضافه وزن میشوند.
اگر هیچ اقدام جدی برای کنترل استرس انجام نشود، یکی از پیامدهای خطرناک آن اختلال در سیستم مغز و اعصاب است. در چنین حالتی بازگشت به شرایط قبل سخت یا غیرممکن میشود. عمده آسیبهای ناشی از استرس بر مغز شامل موارد زیر است:
شاید قدری عجیب به نظر برسد اما این یک واقعیت است که استرس میتواند سبب اختلال در عملکرد طبیعی بدن شود و تمام قسمتهای مختلف آن را تحت تاثیر قرار دهد. حتی بیماریهایی را ایجاد کند که تاکنون فرد به آن مبتلا نشده است. هر چند افراد در مواجعه با استرس واکنش یکسان ندارند. اما آنچه اهمیت دارد تلاش ما در عبور از این وضعیت است.
منابع: