
امروز کارمان «باغچهتکانی» بود؛ برگرداندن حس و حالی تازه به خلوتهایی که خیلی وقت بود رها شده بودند، هرس ریشههای مانده و باز کردن راه نفسِخاک.
وارد خانه که میشدی، سمت راست چسبیده به درِ ورودی، کنج دیوار یک باغچهی کوچک و جمعوجور با حوضی باصفا قرار داشت. اطراف حوض،سرخسهای پرسیاوشان و چند بوته گندمی خودنمایی میکردند. اما نگاهم درست همان گوشه قفل شد؛ روی یک کاج مطبق که تقریباً دو متری قد کشیدهبود.
دستی روی شاخههای سوزنیاش کشیدم. در نگاه اول همهچیز آرام به نظر میرسید. صاحبخانه با لبخند رضایت گفت: «جاش خوبه، نه؟ ببین چطور قدکشیده!»
اما چشم من جای دیگری بود؛ جایی که نور نبود.
کاج مطبق گیاه ریتم، هندسه و تقارن است؛ تعادلی که فقط در حضور مستقیم نور شکل میگیرد. وقتی با احتیاط خاک دور ریشههایش را خالی کردم و ازکنج تاریک بیرونش کشیدم، تازه حقیقت عریان شد. گیاه قد کشیده بود، اما نه از سر شادابی؛ ساقهاش به شکلی کج و خسته پیچ خورده بود تا شایدروزنهای از آفتاب کوچه را بدزدد. تماشایش شبیه تماشای انسانی بود که برای دوام آوردن و نفس کشیدن، سالها قامتش را تا کرده باشد.
صاحبخانه لحظهای سکوت کرد، نگاهی به قامت کج درخت انداخت و با تعجب پرسید: «چرا اینطوری نافرم شده؟»
گفتم: «چون توی تاریکی بود. کجیاش پشت سایهها پنهان مانده بود؛ فکر میکردید حالش خوب است چون فقط قد کشیدنش را میدیدید.»
گلدان سفالی بزرگی آوردم تا گیاه را به تراس، درست زیر آسمان باز منتقل کنم. در حالی که خاک تازه و غنی را دور ساقهاش میریختم، به این فکرافتادم که ما آدمها چقدر از تکههای وجودمان را به همین شیوه پنهان میکنیم؟
چند تا آرزو، چند تا حرف نگفته، یا چند ترس کهنه را چپاندهایم در کنجهای تاریک ذهنمان و گفتهایم: «فعلاً بذار همینجا بمونه تا بعد…»؟
پشت بیحوصلگیها و بهانههای روزمرگی، کنجهایی داریم که سالها سراغشان نمیرویم. گمان میکنیم همهچیز سر جایش است، چون در تاریکی، درد،تاخوردگی و رنج به چشم نمیآید.
اما جان آدمی و گیاه، متوقف نمیشوند؛ حتی در تاریکی هم قد میکشند، منتها ناموزون، شکننده و از ریخت افتاده. روزی که جرات کنیم یک«باغچهتکانی درونی» راه بیندازیم و آن تکههای فراموششده را زیر آفتاب بیاوریم، تازه متوجه میشویم چقدر از ریتم خارج شدهایم و چطور برای بقا،قامت روحمان را خم کردهایم.
قیم چوبیِ محکمی کنار ساقه نشاندم و با نواری پارچهای و نرم، گیاه را به آن بستم؛ نه آنقدر محکم که خفهاش کند، و نه آنقدر رها که دوباره بیفتد. آبیزلال به پای خاک تازهاش ریختم.
رو به صاحبخانه گفتم: «مدتی طول میکشه تا نوک شاخهها دوباره سرشان رو بالا بگیرند. شاید اون خمیدگیهای قدیمی تا همیشه مثل یک یادگاریروی تنهاش بمونن، اما از امروز به بعد، هر طبقهای که اضافه میکنه صاف، متقارن و رو به خورشید خواهد بود.»
نجات، دقیقاً در همین شهامتِ بیرون کشیدن از گوشههای امن اما تاریک است؛ حتی اگر ابتدا مجبور شویم اعتراف کنیم که چقدر خمیدهایم. حقیقت ایناست که نور، زخمها را درمان نمیکند تا پاکشان کند، بلکه به آنها معنا میدهد تا از همانجا دوباره جوانه بزنیم.
یک درنگ کوتاه:
اگر امروز سری به تاریکترین گوشهی خلوت خودتان بزنید، چه بخشِ خمیدهای از روحتان را پیدا میکنید که وقتش رسیده خاکش را عوض کنید و جلوآفتاب بگذارید؟