ساعت شش عصر است. یک نفر هنوز پشت لپتاپ نشسته و با اینکه یک روز کامل کار کرده، باز هم احساس میکند کم گذاشته است. در همان محیط، فرد دیگری هنوز نتوانسته خودش را با کار درگیر کند. نفر سومی ساعتها روی یک بخش کوچک از کار مانده، چون میخواهد همهچیز بینقص باشد؛ و نفر چهارم ایدهٔ خوبی دارد، اما از مطرح کردن آن در جمع خودداری میکند.
از بیرون، همهٔ این موقعیتها ممکن است فقط نشانهای از پایین بودن بهرهوری به نظر برسند؛ اما پشت هرکدام، مسئلهای متفاوت قرار دارد.
در روانشناسی، چهار الگوی رفتاری با عنوان تیپ A، تیپ B، تیپ C و تیپ D برای توصیف برخی تفاوتهای رفتاری مطرح شدهاند. این مفاهیم را نباید چهار دستهٔ کاملاً جدا و ثابت در نظر گرفت؛ هرکدام بر مجموعهای از ویژگیهای رفتاری مشخص تمرکز دارند

تیپ A معمولاً با بیصبری، احساس فشار زمانی، رقابتجویی، تحریکپذیری و میل زیاد به دستاورد همراه است. چنین فردی ممکن است برای خودش کارهای زیادی تعریف کند، همیشه احساس کند وقت کم دارد و حتی بعد از یک روز پربازده باز هم تصور کند باید بیشتر کار میکرده است. این ویژگیها میتوانند به تلاش و عملکرد بالا کمک کنند، اما وقتی شدت بگیرند، مسئله دیگر کمبود تلاش نیست؛ بلکه تلاش بیشازحد و ناتوانی در کاهش فشار است.
برای چنین فردی، توصیهٔ همیشگیِ «بیشتر تلاش کن» لزوماً راهحل مناسبی نیست. اگر فرد نتواند از کار فاصله بگیرد، استراحت، بازیابی انرژی و ایجاد مرز میان کار و زندگی میتواند برای حفظ عملکرد بلندمدت مهمتر از افزایش ساعات کار باشد.
در مقابل، تیپ B معمولاً با آرامش، انعطافپذیری و فاصله گرفتن از رقابت و فشار زمانی توصیف میشود. این افراد ممکن است راحتتر با شرایط مختلف کنار بیایند و برای روابط، تفریح و لذت بردن از زندگی اهمیت بیشتری قائل باشند. اما اگر این آرامش با تلاش کم، بینظمی یا درگیری پایین با کار همراه شود، ممکن است فرد برای حفظ عملکرد به ساختار، نظم و انگیزهٔ بیشتری نیاز داشته باشد.

تیپ C بیشتر با دقت، وظیفهشناسی، احتیاط، تحلیلگری و توجه زیاد به جزئیات توصیف میشود. این ویژگیها در بسیاری از کارها میتوانند یک مزیت باشند؛ اما وقتی با کمالگرایی، ترس از اشتباه یا دشواری در تصمیمگیری همراه شوند، ممکن است فرد بیش از حد در جزئیات گرفتار شود و سرعت پیشرفت کاهش پیدا کند. در این حالت، مشکل کمبود تلاش نیست؛ بلکه توجه بیشازحد به درست و بینقص انجام دادن کار است.
تیپ D نیز با ترکیبی از عاطفهٔ منفی و بازداری اجتماعی تعریف میشود. یعنی فرد ممکن است بیشتر مستعد تجربهٔ نگرانی، ناراحتی یا تحریکپذیری باشد و همزمان در بیان احساسات، شروع گفتوگو یا حضور فعال در جمع راحت نباشد. در محیط کاری، این ویژگیها ممکن است باعث شوند فرد ایدههایش را کمتر مطرح کند، از درخواست کمک خودداری کند یا به دلیل نگرانی از قضاوت دیگران، کمتر درفعالیتهای گروهی مشارکت داشته باشد.

بنابراین، بهرهوری برای همه یک نسخهٔ واحد ندارد. ممکن است مانع اصلی یک نفر فشار و تلاش بیشازحد باشد، برای دیگری کمبود ساختار و درگیری با کار، برای فردی کمالگرایی و توجه افراطی به جزئیات، و برای فردی دیگر نگرانی و دشواری در تعامل اجتماعی.
بهرهوری فقط به میزان کار وابسته نیست؛ مدیریت فشار، حفظ تمرکز، استراحت، انعطافپذیری و استفادهٔ درست از تواناییها نیز در عملکرد مؤثر نقش دارند.
در نهایت، شناخت مانع اصلی هر فرد و انتخاب راهکاری متناسب با آن، میتواند به عملکرد مؤثرتر کمک کند.