
در نوشتهٔ قبل سعی کردم افسردگی را تعریف کنم؛ اما نه صرفاً یک تعریف خشک و خالی که گوگل تحویلمان میدهد. اینکه بروی ببینی دلیل سردردت چیست و دو دقیقه بعد با تشخیص تومور مغزی گوگل را ببندی.
بر اساس آنچه که من در این مدت متوجه شدهام، اختلاف فاحشی بین اختلال افسردگی و احساس افسردگی وجود دارد و صدالبته آنچه من تعریفش کردم، برداشت و تجربهٔ من از اختلال افسردگی بود.
نکتهٔ مهم این است که تشخیص و بررسی تفاوت این دو باید توسط افراد متخصص در این زمینه صورت گیرد. که اگر فکر میکنید «چایی نبات» خود را برداشته و در صفحات مجازی دنبال تشخیص و درمان این موضوع بروید، باید بگویم واکنش افسردگی این خواهد بود: ((تموم شد؟! خیلی تأثیرگذار بود.))
از آنجایی که روح و روان آدمی، کرانی ندارد و افسردگی بیماری این دو است، پس برای پیچیدگیها و وسعت این موضوع هم انتهایی وجود ندارد و اینجا دقیقاً همان جایی است که ضرورت و حساسیت وجود رواندرمانگرها، روانشناسها و افراد متخصص در زمینهٔ بیماریهای اعصاب و روان مشخص میشود.
احساس افسردگی، همانطور که از اسمش مشخص است، مجموعهای از احساسات ناخوشایند است که من اسم آن را «اندوه با دوز بالا» گذاشتهام. در لحظات مختلفی از زندگی، در پس همهٔ ناکامیها، شکستها، نرسیدنها و تحقیرها و کمبودها، این احساس ممکن است سلام گرمی به ما کند و بیاید و با ما دست بدهد و تا روزها مهمان خانهمان باشد؛ اما بهمرور که شرایط ناراحتکننده تعدیل میشود، این احساس هم رفع زحمت میکند. ممکن است ناراحت باشیم، پریشانخاطر و بیحوصله، خسته و نیازمند سکوت. ممکن است بخواهیم یک برگه از خودمان آویزان کنیم که «اینجانب خوب نیستم، لطفاً تا مدتی به من دست نزنید، بگذارید در حال خودم باشم». شاید گریه کنیم، خیلی گریه کنیم و باز هم گریه کنیم. که چه کسی گفته است گریه فقط برای زنهاست؟ که مرد که گریه نمیکند؟ این اشکها یعنی هنوز امیدی به این قلب است، یعنی ما انسانیم و زنده، که سنگ نیستیم، که سخت نیستیم.
در تمامی این موارد، ما احساس افسردگی داریم و احتمال اینکه اختلال افسردگی داشته باشیم کم است که باز هم باید «چایی نبات» را روی میز گذاشته و با افراد متخصص مشورت کنیم.
و اما...
اختلال افسردگی
بر اساس آنچه کتاب آسیبشناسی روانی بر اساس DSM-5 گفته است، اختلال افسردگی با دورههایی در زندگی فرد مشخص میشود که نشانه و عنصر اصلی این دورهها، داشتن خلق غمگین یا ملالت است (البته نه به همین سادگی).
یکی از انواع اختلالات افسردگی، اختلال افسردگی اساسی است. برای اینکه بگوییم فردی مبتلا به این اختلال است، باید در بیشتر مواقع در طی ۲ هفته از بین ۹ نشانهٔ زیر، حداقل ۵ تای آن را داشته باشد، به شکلی که این تغییر محسوس در خلقوخو را بتوان نسبت به روزهای دیگر حس کرد. بهعلاوه فرد در طی این ۲ هفته باید تقریباً هر روز این نشانهها را داشته باشد:
- داشتن خلق افسرده در بخشهای عمدهای از روز
- کاهش محسوس علاقه و اشتیاق در انجام فعالیتهای روزانه
- کاهش وزن غیرعمدی یا کاهش و افزایش محسوس در اشتها
- بیخوابی یا پرخوابی
- سرآسیمگی یا کندی روانی
- خستگی و نبود انرژی
- داشتن حس بیارزشی و حقارت
- مشکلات تمرکز
- داشتن فکر، برنامه و اقدام خودکشی
و از همه مهمتر، این نشانهها زمانی نشانهٔ بیماری هستند که تحت تأثیر بیماری جسمی یا عوارض داروهای پزشکی نباشند و کاملاً جریان عادی زندگی فرد را مختل کرده باشند.
شیوع این اختلال در افراد ۱۸ تا ۲۵ سال است.
یکی دیگر از انواع این اختلال، اختلال افسردگی مداوم است. در طی این بیماری، فرد، نشانههای بالا را به شکل محدود ولی طولانیمدت دارد، بهطوری که نشانهها باید حداقل ۲ سال در فرد دیده شوند، ولی نشانهها آنقدر حاد نیستند که آن را اختلال افسردگی اساسی نامید. بهعلاوه در طی این دو سال، فرد هیچگاه بیشتر از ۲ ماه نباید بینشانه باشد. از نشانههای این اختلال میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بینظمی خواب و اشتها
- انرژی کم و خستگی
- عزتنفس پایین
- مشکلات تمرکز و تصمیمگیری
- حس غم و ناامیدی
که بیشترین میزان شیوع آن هم در افراد بین ۴۵ تا ۵۹ سال است.
در این کتاب که برای روانشناسان، جزو کتب مورد علاقه و مرجع است، اختلالات افسردگی پیش از قاعدگی، دوقطبی (تناوبی از دورههای افسردگی و دورههای سرخوشی) و اختلال ادواری خُلق (دوقطبی با دوز پایین) از دیگر انواع اختلالات افسردگی هستند.
اگر با خواندن مطالب بالا یاد خودتان افتادید، نشانهها را شمردید و متوجه شدید تقریباً اکثر آنها را تجربه کردهاید، حتماً به روانشناس مراجعه کنید. دلیل اهمیت این موضوع این است که نباید خودمان به خودمان برچسب افسردگی بزنیم. شاید نباشیم، شاید هم باشیم. تشخیص اینها بر عهدهٔ ما نیست.
اصلاً نباید اسم هر حال بدی را افسردگی بگذاریم. افسردگی خیلی فراتر از گهگاهی ناراحت و ملول بودن است. اینکه اگر یک هفتهای است مثل قبل حالمان خوش نیست پس افسردگی گرفتهایم، توهین به جناب افسردگی است. از طرفی نباید وجود این نشانهها را نادیده بگیریم و فکر کنیم خودبهخود خوب میشود. هر کدام از اینها برای ما سرنخ هستند. در نوشتهٔ بعد به طور مفصل دربارهٔ این سرنخها صحبت میکنم...
یکی از مهمترین نکاتی که وجود افراد متخصص در پروسهٔ تشخیص و درمان این اختلال را جدی میکند، این است که اختلال افسردگی کم پیش میآید که تنها باشد. اختلال اضطراب و اختلال هراس از متحدین سرسخت این بیماری هستند و در مواردی حتماً در کنار مشاوره باید مداخلهٔ دارویی صورت گیرد.
باری، امروزه دسترسی به افراد آگاه و دارای تخصص در این زمینه بسیار راحت شده است. میتوانیم از خدمات مشاورهای آنلاین و تلفنی استفاده کنیم، با افراد کاربلَد مشورت کنیم و «چایی نبات» را در کنارش ادامه دهیم. البته خواندن نوشتههای من هم خالی از لطف نیست :)
ادامه دارد...