
الآن ساعت ۶ صبح است و من در راه دانشگاهام. دیدم بهتر است به جای خوابیدن در مترو، بخش بعدی را بنویسم و در فرصتی بین کلاسهای امروز، آن را منتشر کنم.
کجا بودیم؟!
گفتم بر اساس آنچه تجربه کردهام، دومین راه درمان افسردگی در یک واژه خلاصه میشود؛ بخشیدن. که این بخشیدن شامل ۳ نوع بخشش بود که نوع اول را در بخش قبل بیان کردم که آن را میتوانید در اینجا مطالعه کنید :)
نمیدانم چرا حس کردم دارم شبیه یکی از اساتیدم حرف میزنم؟
باری؛ نوع دوم بخشش، بخشیدن خودمان است. شاید سختترین قسمت ماجرا هم همین باشد. زیرا ما هرچقدر که برای دیگران بخشندهایم، همانقدر برای خودمان کینهایهای بدقلقی هستیم.
بخشیدن خودمان سخت است چون برای این کار لازم است ابتدا گذشتهمان را رها کنیم و همین است که دشوارش میکند. برای خیلیهایمان گذشته واقعیت عینیتری تا همین حالا دارد.
بسیاری از ما آنچه که الآن هستیم، حاصل همین گذشته است. که بسیاری از درد شانههایمان برای بارهای سنگین گذشته است. که ما میخواهیم گذشته را رها کنیم، اوست که ما را رها نمیکند. که ما در شکار خاطراتش هستیم.
اینها را میگویم، فکر نکنید من اینگونه نیستم. اتفاقاً من و گذشتهام هر روز دستهایمان را دور گردن هم میاندازیم و به هم میگوییم: هی رفیق! بیا امروز هم گند بزنیم به حال (زمان حال را میگویم).
ورای همهٔ اینها، من هم در چنگال گذشتهام. همین حالا که در حال نوشتن هستم، گهگاهی از پنجرهٔ مترو به بیرون نگاه میکنم و در دلم چیزی میگوید اگر در گذشتهات این تصمیمات را نمیگرفتی، الآن جای بهتری بودی. میگویم به خودمان، به همهمان، به یکایکمان که گذشته را حتی خدا هم نمیتواند تغییر دهد. که چقدر هر روز به خودم بگویم تقصیر توست؟ این چیزی را عوض نمیکند.
که الآن یقهٔ خودم را بگیرم و خودم را خفت کنم کنج دیوار، از جیبم چاقو دربیاورم و بگذارم بیخ گلوی خودم که تو کردی؛ تو این تصمیم را گرفتی. تو آنجا رفتی. تو پای فلانی را به زندگیات باز کردی. تو اینگونه درس خواندی یا آنگونه درس نخواندی. تو... تو... تو.... تو همهٔ ما را به اینجا رساندی.
هیچ چیز تغییر نمیکند.
که حتی اگر با آن چاقو سر خودم را ببرم، باز هم همه چیز دستنخورده به قوت خود باقی میماند.
در تمام ثانیههای زندگیام به دنبال فرصتم که شاید بتوانم چیزی را در گذشته اصلاح کنم. ولی نبود. نیست. نگردید. گذشته را حتی خدا هم نمیتواند تغییر دهد.
پس چه چارهٔ دیگری برایمان مانده است؟ پذیرش گذشته و بخشیدن خودمان.
پذیرش گذشته با همهٔ خاطرات و اتفاقات زشت و بدترکیبش. با همهٔ آدمهایی که سهمی از آن داشتند. با همهٔ تصمیمات و ماجراهایی که ما در آن رقم زدیم.
و بخشیدن خودمان با همهٔ اهمالکاریهایمان. همهٔ اشتباهات و ندانمکاریهایمان. با همهٔ شکستها و نرسیدنهایمان.
که همهٔ ما هرچقدر هم به خود مفتخر باشیم، باز هم لکهٔ سیاهی در گذشتهمان است که باید راز سربهمهر باشد. که همهٔ ما با این وسعت از تفاوتها، در داشتن اشتباهات جور و واجور در گذشتههایمان مشترکیم.
کمکم دارم به ایستگاه آخر میرسم. ادامهٔ این بخش را اگر بتوانم در ساعت استراحت بین کلاسهای امروز کامل میکنم...
خب، الآن ساعت ۱۵:۱۳ ظهر است و چون کلاس آخرم تشکیل نشد (منت خدای را)، در راه بازگشت هستم. طبق معمول هم با همراه همیشگی، جناب مترو. ادامهٔ این بخش را در لابهلای صدای فروشندههای مترو، مابین تبلیغ پودر جرمگیر نانو تا کلیپس و گلسر مینویسم.
دوباره نوشتهام را تا اینجا خواندم و دیدم که چقدر سخت است بخشیدن خودمان؛ که چیزی در درون ما برای بخشیدن بسیار مقاومت میکند.
بگذارید اینگونه خودمان را قانع کنم. اگر فکر میکنید در گذشته تصمیم اشتباهی گرفتهاید، این قضاوت برای الآن شماست، نه شمایی که در گذشته بودید.
شاید شمای گذشته، چارهای نداشته است. شاید تحت فشار بوده است. قطعاً به اندازهٔ الآن شما تجربه نداشته و حتماً بینش اکنون شما برایش وجود نداشته است.
شمای گذشته با همهٔ خطاهایش بیگناه است که اگر هم نباشد، همهٔ ما حق اشتباه داریم.
و اگر قرار است خودمان را ببخشیم، باید برای خودمان این حق را قائل باشیم.
متهم کردن خودمان به همهٔ فجایع زندگی چیزی را بهتر نمیکند. با مجرم دانستن خودمان بازی را عوض نمیکنیم. اینکه برای خود حکم ببریم، هرچند عادلانه، حالمان را بهتر نمیکند.
پس بیایید برای خودمان قاضی رئوفی باشیم. بیایید چشممان را روی مدارک جرم خود ببندیم و حکم عفو خود را صادر کنیم.
در تمام این مدت، خودم را گوشهٔ کوچهای تاریک و بنبست خفت کرده بودم. به اشتباهاتم، تصمیمات غلطم و نوع رفتارم با آدمهای اطرافم که فکر میکردم گلویم را بیشتر فشار میدادم. اینکه در انتها خودم را خفه میکردم هم چیزی را حل نمیکرد. متأسفانه ما دمدستترین فرد زندگیمان برای انتقام گرفتن هستیم، ولی حتی اگر این زخمهای انتقام، کاری باشد؛ باز هم چیزی تغییر نمیکند.
اصلاً بیایید یک گور دستهجمعی درست کنیم. همه، خود خطاکارمان را به آن پرت کنیم. آخرش چه؟ هیچ...
تغییر شرایط جایی آغاز میشود که چاقو را از زیر گلویمان برداریم. به جای حسرت خوردن، به جای افسوس، به جای هزاران آهی که مثل دود، ریههایمان را پر کرده است؛ خودمان را ببخشیم و در آغوش بگیریم.
میدانم؛ میدانم چقدر میتواند دشوار باشد. خودم هم از خودم خوشم نمیآید که بخواهم خودم را بغل کنم. اتفاقاً دوست دارم خودم را با تمام زورم هل بدهم که عقب برود و به هم نخورد که چندشم شود. ولی چارهای نیست. این صلح باید برقرار شود.
با بخشیدن خودمان، در برابر افسردگی با خود متحد میشویم. و مایی که ما را دارد، بسیار قویتر است.
الآن که دیگر قطار دارد به ایستگاه آخرش میرسد، بسیار خستهام. دوست دارم زمان را ثابت نگه دارم. روی همین صندلی مترو تا ساعتها بخوابم و به این فکر نکنم که فردا باز هم ساعت ۸ صبح کلاس دارم.
باری؛ بسیاری از ما در گذشتهمان نقش خود را درست بازی نکردیم. شاید بد انتخاب کردیم. بد عمل کردیم. بد راه رفتیم یا در راه بدی رفتیم. یا که در راه بدی، بد راه رفتیم. ولی گذشته، گذشته. دیگر دستمان بهش نمیرسد. مثل شبهای پرستاره، برویم روی نوک انگشتانمان. دستمان را هم که دراز کنیم، هرچقدر هم که بلند، ولی به ستارهها نمیرسد.
بیایید گلوی خود را رها کنیم. گذشته را مانند قاضیهای دادگستری نبینیم. به چشم معلمها نگاهش کنیم. اگر انتخاب بدی داشتیم، الگو بگیریم. اگر رفتار خطایی کردیم، درس بگیریم. اگر چیزی را نمیدانستیم، یاد بگیریم. و از تمام اینها برای ساختن امروز و فردایی استفاده کنیم که در آن، ما دیگر مجرم پای طناب دار نیستیم. ما پیروزیم. ما درستیم و جای بهتری هستیم.
امیدوارم بتوانم؛ امیدوارم بتوانید.
ادامه دارد...