
«کلوتهای شهداد» به دلیل حضور بیضابطه آفرودسواران و گردشگران و نبود نظارتهای اصولی، تهدید میشود.
چندسال پیش مجله «نشنال جئوگرافیک» کلوتهای شهداد را بهعنوان چهارمین جاذبه طبیعی دنیا معرفی کرد؛ جاذبهای که بهعنوان نخستین اثر طبیعی ایران، توجه میراث طبیعی یونسکو و گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کرد. حدود ۷۰درصد از پهنه کویرلوت در استان کرمان قرار دارد که کلوتهای شهداد پربازدیدترین بخش آن بهشمار میرود و ۳۰درصد آنهم در استانهای خراسانجنوبی و سیستانوبلوچستان واقع شدهاست. در نتیجه گردشگران برای رسیدن به این کلوتهای زیبا چارهای جز انتخاب مسیر زمینی ندارند؛ جاذبهای که منحصربهفرد است و در هیچ کجای دیگر ایرانزمین، نمیتوان مشابه آن را یافت.
اینها درحالیاست که جاذبهای با این درجه از اهمیت، نیازمند انجام اقدامهای موثر برای راهاندازی پایگاه هوایی بهویژه در شهداد است، اما هنوز توجه چندانی به این موضوع نشده. هرچند برخی کویرنوردان معتقدند همین محدودیتها سبب شده است تا گردشگران سفر کویری را بهمعنای واقعی لمس و از بکربودن طبیعت استقبال کنند، اما این موضوع نارضایتی برخی دیگر از گردشگران را نیز بهدنبال داشته است.
چالشی به نام کمبود بودجه
معرفی کلوتهای شهداد در جهان چه تأثیری بر نگهداری از این جاذبه بکر و بینظیر داشته است؟ در پاسخ باید گفت که با گذشت ۵سال از ثبت این اثر، هنوز طرح جامع لوت که در زمینههای مختلف برنامهریزی شده، بنا به دلایلی مانند نبود بودجه و کمتوجهی سازمانهایی که تفاهمنامه مشارکت را امضاء کردهاند، به مرحله عملیاتی نرسیدهاست.
به اعتقاد برخی کارشناسان، برای محافظت از کلوتهای شهداد باید مسیر مشخصی دراین کویر پهناور مشخص کرد تا گردشگران به آن برسند و درمقابل، برخی دیگر معتقدند راههای دیگری را نیز باید امتحان کرد. با افزایش تعداد گردشگران، کویرنشینان و همچنین فعالان محیط زیست، نگران ازبین رفتن اکوسیستم کویر و آسیب دیدن کویرلوت و کلوتهای شهداد هستند.
اجرای تورهای کویرنوردی با استفاده از آفرود، کمتوجهی گردشگران به محیط زیست کویر، بروز حوادث غیرمترقبه همچون زلزله و سیلاب و... هریک میتوانند آسیبهایی به کویر وارد کنند و در واقع تهدیدهای زیادی در کمین لوت نشستهاست. بیشک آسیب به این منطقه، تنها حسرت را به دل کرمان یا ایران نمیگذارد، بلکه جهان یکی از باارزشترین و شگفتانگیزترین مناطق خود را از دست میدهد.
به اعتقاد فعالان محیط زیست، نمیتوان برای جلوگیری از وارد شدن آسیب به کویر لوت، مانع از اجرای آفرود، یکی از زیر شاخههای گردشگری در کویر شد، بلکه باید مناطقی برای اجرای آن، تعیین شود. ازسوی دیگر همیشه این موضوع وجود داشته که چه تعداد گردشگر، از چه سمتی و با چه تعداد خودرو وارد شوند و از کدام مسیرها عبور کنند؛ موضوعی که در ایام تعطیلات، شرایط سخت و کنترل نشدهای را برای این منطقه رقم زدهاست.
تهدیدهای طبیعی
ازسوی دیگر تهدیدهای طبیعی نیز دست ازسر کلوتها برنداشتهاند؛ زلزلههای بهوقوع پیوسته در سالهای اخیر منجر به فروریزی بخشهایی از کلوتها شدهاست و بارشهای بیامان هم اگرچه دریاچه زیبای لوت را آفریده، اما سبب شسته شدن بخش پایینی کلوتها و ریزش بخشهای بالایی آن شدهاست.
زنده نگه داشتن این دریاچه نیز نیازمند ایجاد زیرساختهایی برای حفر کانال و دکل برق است. البته گاهی گردشگران خارجی نسبت به تعداد زیاد چراغهای برق ایجاد شده، اعتراض میکنند. چراکه آنان آمدهاند تا طبیعت بکر را ببینند؛ این همان تأکیدی است که یونسکو بر عدم دستکاری در پدیدههای طبیعی دارد، اما در ایران به آن کمتر توجه میشود.