یکی بود، یکی نبود؛ مترجمی بود که از دار دنیا یک دیکشنری داشت. هر روز کارهایش را با همان دیکشنری انجام میداد و آخر کار خسته نباشید به خودش میگفت و هر جا که مینشست، باد در غبغبش میانداخت و میگفت «وفاداری» در ترجمه بسیار مهم است! اگر شما هم از این دسته از افراد هستید، پس پیشنهاد میکنم برای خلاصشدن از شر این عادت زشت، تا پایان این مطلب را بخوانید. سعی کردم کوتاه بنویسم تا حوصله شما هم سر نرود.

ابتدا بگذارید کار را با معنی کلمه وفاداری شروع کنیم؛ در فارسی وفاداری به درستی و صداقت و راستی گفته میشود. بهعلاوه، اجازه بدهید اول کار اتمام حجت کنیم! وفاداری ترجمه لغتبهلغت نیست! تکرار میکنم: نیست.
ترجمه یعنی تغییر و این به آن معناست که نمیتوان برای یک کلمه یک معنی دقیقِ دقیقِ دقیق پیدا کرد. حالا با این فرض ادامه مطلب را بخوانید.
کریستین نورد، هدف مترجم را ایجاد یک رابطه مناسب بین ارائهکننده متن مبدأ و دریافتکننده متن مقصد توصیف میکند. او در ادامه میافزاید که ایجاد این رابطه باید بدون جهتگیری و طرفداری از طرفین باشد. مترجم یک هدف دارد. هدفش هر چه که باشد، باید به آن وفادار باشد. وفاداری به لغات استفادهشده در متن مبدأ آنچنان که تصور میکنیم ممکن نیست.
به فرض، مترجم لغات را هم عیناً ترجمه کرد، ساختار عمقی متن را چه میکند؟ آن را هم میتواند در مقصد پیاده کند؟ استایل (سبک) را چه میکند؟ مسائل فرهنگی را چه میکند؟ اگر یک کلمه در زبان مبدأ خندهدار باشد، مترجم به خیال وفاداری همان را به مقصد برمیگرداند، ولی کلمه موردنظر در زبان مقصد خندهدار نیست. سؤالی که اینجا پیش میآید، آیا مترجم به متن اصلی وفادار بوده است یا نه؟ وفاداری در واقع بیشتر تغییر و انتقال متن از مبدأ به مقصد به شکلی است که بیطرفانه باشد.
فراموش نکنیم که متن قابلقبول در زبان مقصد، متنی است که روان باشد و خواننده مقصد به گوششان آشنا باشد. یادمان باشد که طبیعیبودن متن مقصد را فدای مفهومی ساختگی و از روی ناآگاهی نکنیم. فرض کنیم متنها را کلمهبهکلمه به زبان مقصد برگرداندیم، اینجاست که این سؤال را باید از خودمان بپرسیم که آیا این متن برای مخاطب مقصد، قابلقبول است؟ در ۹۹ درصد موارد خیر.
اینکه چه متنی را بهعنوان متن ترجمهشده به مخاطب خود ارائه کنید، کاملاً وابسته به هدف شما در ترجمه است. پس پیش از دست به قلم بردن و برداشتن دیکشنری، این سؤال را از خودتان بپرسید که برای چی دارم ترجمه میکنم؟ شاید جواب این سؤال خودش چاره بسیاری از مشکلات شما باشد.