فکر نمی کنم کسی توی ایران باشه که شیوع بیماری کووید-19 تاثیر مخربی توی زندگیش نذاشته باشه. این نگرانی و ترس همگانی، با نگاه به سردرگمی سیاستمداران و تصمیم گیران کلان داخلی قطعا بیشتر می شه. کافیه که نگاهی هم به کشورهای غربی بندازیم که معمولا توی مدیریت بحران بهتر از ما عمل میکنن و معتقدیم که سیستم مدیریتی شون منطقی تر و بهینه تره، و ببینیم که حتی اون ها هم با وجود مدیریت بهتر شدیدا درگیر این مسئله شدن و قطعا اینجاست که واهمه ی ما به اوج می رسه. البته همه ی اینا در صورتیه که مثل من خیلی آدمِ بیخیالی نباشید و به آمار مرگ و میر و مبتلایان که وزارت بهداشت هر روز اعلام می کنه شک کنید.
به دلیل این که موفقیت در جلوگیری از شیوع بیشتر کرونا به همکاری مردم نیاز داره، میزان همکاری حاکمیت و مردم در این مبارزه مقوله ی خیلی مهمیه. و از این منظر، می شه کشور ها رو به چهار دسته ی اصلی تقسیم کرد:
با وجود این که هر کدوم از کشورهایی که ذکر شد قوانین و سیاست های خاص خودشون رو در برابر این پاندمی اتخاذ کردن، یه نقطه ی مشترک بین همه ی این کشورها وجود داره: هیچ کدوم منابع بیمارستانی کافی برای مقابله ی مناسب با این بیماری رو ندارند.
حتما توی روزهای اخیر جمله ی flatten the curve یا معادل فارسیش رو زیاد شنیدید، و نمودار پایین بارها به چشمتون خورده:
این تصویر به نظر من گمراه کننده است و الان درباره ش توضیح می دم. رئیس انجمن مراقبت های ویژه ی ایران در دی ماه 98 تعداد تخت های ICU رو 7200 عدد اعلام کرد. حتی اگه این تعداد رو 10،000 عدد در نظر بگیریم، فرض کنیم که تنها 5 درصد مبتلایان به کووید-19 به ICU نیاز خواهند داشت، فرض کنیم هر کدوم از این مبتلایان برای 10 روز این تخت ها رو اشغال خواهند کرد و نهایتا فقط نصف جمعیت کشور به این بیماری مبتلا بشه، که تمام این فرض ها بسیار خوشبینانه هستند، پنج سال و نیم طول می کشه که بدون گذر از ظرفیت درمانی کشور، به بیماران کرونایی رسیدگی بشه. یا به بیان دیگه، فاصله ی نقطه ی A تا B در تصویر، پنج سال و نیمه. (واضحه که ممکنه گلوگاه یا تنگنا های دیگه ای مثل دستگاه ونتیلاتور یا تخت های عادی بیمارستانی هم وجود داشته باشن، اما این گلوگاه ها فقط ممکنه این زمان رو بیشتر کنن، نه کمتر.)
ماجرا برای خیلی از کشورهای دیگه اونقدرام متفاوت نیست. اخیرا در مقاله ای در نیویورک تایمز، تعداد تخت های ICU ایالات متحده آمریکا، 45،000 تخمین زده شد. فاصله ی A تا B، با توجه به جمعیت 320 میلیونی آمریکا و با همین فرض های بالا، نزدیک به پنج سال می شه، و این فاصله برای کشور آلمان با در نظر گرفتن تعداد تخت ها و جمعیت و همین فرض های بالا حدودا دو سال خواهد بود.
این مقایسه رو به این دلیل انجام دادم که نشون بدم فارغ از این که کشورِ مورد بررسی در کدوم یکی از دسته بندی های بالا قرار بگیره یا چه سطحی از تکنولوژی رو داشته باشه، برای مقابله با این بیماری قطعا آمادگی بیمارستانی لازم رو نداره. تجربه ی مناطقی مثل لومباردی ایتالیا که نزدیک به 70 درصد مرگ و میر ایتالیا از اون منطقه بوده، یا استان هیوبِی چین، نشون می ده که بالاتر رفتن تعداد مبتلایان از سطح پذیرش بیمارستانی (بالاتر رفتن نمودار از خط چین در شکل بالا) چقدر می تونه فاجعه آمیز باشه. از طرف دیگه، هیچ کشوری نمیتونه هزینه ها و پیامد های اقتصادی ترسناکی که بابت قرنطینه و تعطیلی مشاغل مختلف ایجاد می شه رو برای چندین ماه تحمل کنه، چه برسه به دو سال یا پنج سال. اگه واکسن مناسبی برای این بیماری پیدا بشه، به گفته ی خود شرکت های داروسازی و بخش های تحقیق و توسعه شون، حداقل 12 ماه طول می کشه تا آزمایش های لازم روش انجام بشه و به طور عمومی توزیع بشه، پس سرمایه گذاری روی این گزینه هم عاقلانه نیست. این جا عملا همون جاییه که بهش بن بست می گن.
واقعیت اینه که انگیزه ی نوشتن این متن، از دیدن یک ویدئو ایجاد شد. از این که فهمیدم خیلی از کشورهای گروه 4 که تو بخش قبل گفتم، مثل تایوان و سنگاپور و کره ی جنوبی و جمهوری چک، چقدر خوب دارن مدیریت می کنن این بحران رو. بعد از دیدن این ویدئو و انجام تحقیقات بیشتر، بار دیگه برام روشن شد که اون چیزی که ما اسمش رو دانش می ذاریم، و افرادی که اون ها رو مسئول انتشار و تفسیرش میدونیم، چقدر تحت تاثیر قدرت هستند. در خوش بینانه ترین حالت، می شه گفت که (تقریبا در تمام کشورهای جهان) ملاک اصلی برای تصمیم گیری های بزرگ حاکمیتی و سیاست گذاری های کلان، ملاحظات و مصلحت های سیاسیه، و نه چیزی که علمیه و بهترین نتیجه رو به بار خواهد آورد.
اما قبل از هر چیز بهتره ویدئو رو ببینید. من این ویدئو رو زیرنویس کردم، و از مالک اصلی ویدئو برای انتشارش اجازه گرفتم. حتی زیرنویس فارسی اون در یوتیوب، توسط خود مالک تایید شد و به ویدئو اضافه شد. ویدئو در آپارات و اینستاگرام با زیرنویس آپلود شده، توی خود یوتیوب هم میشه اون رو دید و اونجا هم زیرنویس فارسی داره. حدودا 35 دقیقه است و حتما توصیه می کنم ببینید، اما اگه حوصله ش رو ندارید، خلاصه ش می شه این: برخلاف گفته های سازمان جهانی بهداشت و خیلی از ارگان های دیگه، ماسک به شدت میتونه در جلوگیری از شیوع ویروس SARS-CoV-2 موثر باشه. برای جلوگیری از خرید ماسک های موجود توسط مردم، و به خاطر این که کادر درمان به اون ها نیاز داره، موثر نبودن ماسک به طور گسترده تبلیغ شده. عاقلانه س که بخوایم بهترین و مطمئن ترین ماسک هامون رو کادر درمان استفاده کنن، اما مردم عادی چی؟ تحقیقات ثابت کرده که اگه از پارچه هایی مثل تیشرت نخی هم ماسک بسازیم، تاثیرش خیلی خیلی زیاد خواهد بود چون ویروس با ریزقطرات از دهان و بینی ما خارج می شه و با ریزقطرات هم به اون ها وارد می شه. پس با تیشرتای قدیمی خونگی ماسک بسازید و هروقت بیرون میرید ماسک بزنید! جمهوری چک این کارو مردمش شروع کردن و الان به صورت قانون درومده و اوضاعش خیلی خوبه، تایوان روزی 10 میلیون ماسک داره تولید می کنه، در کره ی جنوبی هر فرد 2 تا ماسک در حد N95 هفتگی سهمیه داره و همه ی کشورایی که این سیاستو به نحوی انجام دادن، اوضاعشون خیلی خیلی خیلی بهتره.
واقعیت اینه که به قول فروغ فرخزاد، نجات دهنده در گور خفته است و اگه منتظر یه واکسن یا سیاست گذاری های درست بمونیم برای درست شدن این ماجرا، ممکنه خیلی دیر بشه. جالبه بدونید که شروع پوشیدن ماسک در جمهوری چک، یک حرکت کاملا مردمی بود و سلبریتی های جمهوری چک، با پخش تصاویری از خودشون در حال دوختن یا پوشیدن ماسک های دست ساز (که این پایین عکساشو گذاشتم)، به گسترش این حرکت کمک کردن، طوری که تنها پس از گذشت 10 روز دولت مجبور شد قانونی وضع کنه و نپوشیدن ماسک رو ممنوع اعلام کنه.
آپدیت: از اونجایی که من تنبلم و متن رو طی چند روز نوشتم، از اون موقع تا حالا، تعداد زیادی از دیگر کشورهای جهان هم زدن ماسک رو در اماکن عمومی اجباری کردن که لیستشون رو این پایین نوشتم:
برای درست کردن ماسک خونگی، روش های مختلفی وجود داره و توی اینترنت با یه سرچ ساده کلی ویدئو و تصویر پیدا می شه. اگه هشتگ #masks4all رو هم در اینستاگرام جست و جو کنید، به چیزای جالبی برخواهید خورد. گفتم بد نیست اگه اینجا چندمدل مختلف درست کردن ماسک رو هم بذارم:
روش اول: برای این روش 2 تا کش لاستیکی نیازه و یه پارچه ی نخی. اگه به یوتیوب دسترسی دارید روش ساختنش رو از اینجا ببینید، و اگه ندارید از طریق این عکس:
روش دوم: برای این روش به یه تیشرت قدیمی که دیگه بهش احتیاجی نیست، قیچی و یه دستمال کاغذی نیازه:
روش سوم: روش سوم یه مقدار حرفه ای تره و به نخ و سوزن احتیاج داره. این روش رو توی یوتیوب از اینجا می تونید ببینید.
نکته ی مهمی که در رابطه با نگهداری این ماسک ها وجود داره رعایت بهداشته، به سطح ماسک ها دست نزنید و حتما پس از هر بار استفاده اون ها رو با آب و صابون شست و شو بدید، و اگه مدت زیادی قراره بیرون از خونه بمونید، چندتا ماسک با خودتون ببرید که در صورت نم‌دار شدن ماسک ها و مرطوب شدنشون ماسک رو عوض کنید.
حرف آخر این که این کار به صورت محلی هم جواب می ده. یعنی اگه حتی فقط تو یه شهر کوچیک ماسک زدن جا بیفته، آمار ابتلای اون شهر پایین میاد. امیدوارم این نوشته رو با بقیه به اشتراک بذارید، یا لااقل با دلایلی که اینجا گفته شد ترغیبشون کنید که حتما بیرون از خونه از ماسک استفاده کنن.
