
در این سلسله از نوشته ها، قبل از آنکه وارد برخی از کاربردها و ابزارهای هوش مصنوعی بشویم، بهتر است به طور دقیق تری به مفهوم و تعریف آن بپردازیم. برای هوش مصنوعی تعریف های مختلفی ارائه شده و هر کدام بر روی جنبه ای تاکید کرده اند که در ادامه بر برخی از آن ها خواهیم پرداخت:
? "هدف هوش مصنوعی ساختن ماشین هایی است که بتوانند وظایفی را انجام بدهند که نیازمند هوش انسانی هست" (نیلسون، 1971).
مطابق با این تعریف پرسشی که در ذهن متبادر می شود آن است که اگر بخواهیم وظایفی که هوش انسانی قادر به انجام آن نیست را بر عهده ماشین ها بگذاریم، آیا از حیطه هوش مصنوعی خارج خواهیم شد؟
? "هوش مصنوعی یعنی مطالعه بر روی ساختار اطلاعات و فرایند های حل مسئله. مستقل از اینکه چه کاربردهایی داشته باشد یا آنکه روی انسان یا حیوان تحقق پیدا کنند یا خیر" (جان مک کارتی، 1974).
تفاوت این تعریف با تعریف قبل، تاکید بر "حل مسئله" بوده و نیز اهمیتی ندارد تا حل مسئله را انسان یا حیوان بتواند انجام دهد یا خیر.
? "هوش مصنوعی مربوط است به تلاش برای ایجاد برنامه های کامپیوتری پیچیده که بتوانند تکالیف سخت شناختی را اجرا کنند" (بلچ ول، 1990).
این تعریف نسبت به تعاریف پیشین جامع تر و گسترده تر است به طوری که در هوش مصنوعی برنامه هایی طراحی می شوند که قادر باشند تکالیف مربوط به "شناخت" را اجرا کنند. "شناخت" ترجمه cognition بوده و مفهومی بسیار گسترده تر از "فهمیدن" یا "شناختن" دارد. برای پی بدن به مفهوم شناخت کافی است نگاهی به اجزای آن بیندازیم:
➖ احساس (sensation) و ادراک (perception) که می تواند به صورت دیداری، شنیداری، بویایی، لامسه و ... باشد.
➖ توجه (attention) و تمرکز (concentration)
➖ هشیاری (consciousness) که "آگاهی" نیز ترجمه شده است.
➖ حافظه (memory) که دارای انواع مختلف است.
➖ زبان (language)
➖ حل مسئله (problem solving) و خلاقیت (creativity)
➖ تصمیم گیری (decision making)
➖ استدلال (reasoning)
➖ هیجان (emotion)
همان طور که ملاحظه می کنید هوش مصنوعی میتواند همه کارکردهای ذهن انسان را دربر بگیرد. لازم است بدانیم که هر کدام از این کارکردها دارای حوزه ای گسترده در روانشناسی شناختی هستند.
حال تصور کنید که با استفاده از هوش مصنوعی، برنامه ای (ماشین یا ربات) طراحی شده است که میتواند درک کند؛ ببینید و بشوند و لمس کند؛ از محیط پیرامون خود یاد بگیرد و اطلاعات را در حافظه خود ذخیره کند؛ بتواند از طریق زبان با انسان ها و یا حتی با ماشین های دیگر ارتباط برقرار کند؛ بتواند مشکلات پیش روی خود را حل کرده و میان گزینه های موجود، تصمیم گیری کند؛ بتواند دارای هیجان باشد؛ بخندد و بگرید و غمگین و ترسیده و شگفت زده شود؛ و در نهایت صاحب هشیاری باشد و به خودآگاهی برسد.
در آینده، به کارکردهایی از ذهن خواهم پرداخت که هوش مصنوعی توانسته یا ممکن است بتواند آن ها را به ماشین ها عرضه کند.