
امروزه پرت شدن حواس ما به عوامل مختلفی بستگی دارد، به همین خاطر هم بسیاری از انسانها آنگونه که باید و شاید تمرکز ندارند. این در حالی است که یکی از مهمترین شاخصهای موفقیت، تمرکز است. در واقع هر چقدر توانایی ما برای تمرکز کردن روی یک مسئله بیشتر باشد، احتمال موفقیت ما در آینده بیشتر است. از این رو لازم است راه های افزایش تمرکز را یاد بگیریم و تا جایی که میتوانیم تمرکز خود را افزایش دهیم.
در ابتدا نیاز است که واژه تمرکز را به صورت دقیق معرفی کنیم تا شما درک کامل و درستی از آن به دست آورید. تعاریف مختلفی برای تمرکز (Focus) ارائه شده است که در این بخش از مقاله به آنها خواهیم پرداخت. هر کدام از این تعاریف به یکی از شرطهای اصلی و اساسی تمرکز اشاره میکند. در ادامه این پنج تعریف را یکی پس از دیگری بررسی خواهیم کرد:
تعریف اول: وقتی از تمرکز صحبت میکنیم، در واقع میخواهیم یک مسئله یا طرح را انتخاب کنیم و روی آن متمرکز شویم. برای متمرکز شدن لازم است تمام فکر و ذکر خود را روی آن مسئله گذاشته و تمام مسائل و موارد نامربوط را کنار بگذاریم.
تعریف دوم: تمرکز یعنی انجام دادن یک کار با علاقه و اشتیاق!
تعریف سوم: وقتی کسی از قدرت تمرکز برخوردار است، در واقع این مهارت و توانایی را دارد که افسار ذهن خودش را به دست بگیرد، به ذهن خود فرمان دهد و آن را وادار به اطاعت کند.
تعریف چهارم: تمرکز کردن به این معنا است که به زمان، انسانها و رویدادهای مختلف فائق بیاییم و اولویتبندی مسائل را مشخص کنیم. در واقع نباید اجازه دهیم که انسانها و اتفاقات برای ما تصمیم بگیرند بلکه باید خودمان اهمیت مسائل را مشخص کنیم و بگوییم که کدام مسئله مهمتر از سایر مسائل است.
تعریف پنجم: تمرکز یعنی از نظر ذهنی با تمام وجود ایستادگی و مقاومت کنیم.
یکی از راه های افزایش تمرکز، تمرین دادن به مغز است. یک سری از بازیها مثل شطرنج، سودوکو، پازل، اسم و فامیل و بازیهای حافظهای باعث میشود که مغز فعالیت خودش را شروع کند و ساکت و آرام نباشد. هر چه فعالیت مغز بیشتر باشد، توانایی آن برای تمرکز کردن هم بیشتر میشود. در سال 2015 یک مطالعه جامع انجام شد. در این مطالعه 4715 نفر شرکت کردند که مشخص شد اگر ما روزانه 5 دقیقه روی ذهن خودمان کار کنیم و این کار را 5 روز در هفته انجام دهیم، تأثیر شگفت انگیز آن را روی مغز خود مشاهده خواهیم کرد. بازیهای تمرین ذهن به حافظه کوتاهمدت ما هم کمک زیادی میکند و باعث میشود که مهارتهای پردازش و حل مسئله در ما تقویت شود.
کودکان هم باید این بازیهای تمرین ذهن را انجام دهند تا ذهن آنها رشد کند و مهارتهای حل مسئله در آنها تقویت شود. سعی کنید برای کودکان خود پازل بخرید و با آنها بازی کلمات (مثل اسم و فامیل) انجام دهید. کتابهای رنگآمیزی تأثیر زیادی در افزایش تمرکز کودکان دارد. البته یک سری از کتابهای رنگآمیزی هم مخصوص بزرگسالان است و به افزایش تمرکز آنها کمک میکند. بعضی از کودکان دوست دارند رنگآمیزیهای پیچیدهتر مثل رنگ آمیزی بزرگسالان انجام دهند که هیچ اشکالی ندارد. در صورت امکان کتابهای رنگ آمیزی بزرگسالان را برای آنها فراهم کنید.
توجه داشته باشید که بازیهای تمرین و پرورش ذهن برای افراد سالخورده هم کارساز و مفید است. همان طور که قبلاً گفتیم با بالا رفتن سن، حافظه و تمرکز انسان کاهش مییابد و به همین خاطر باید با بازیهای ذهنی جلوی این زوال و افت را بگیریم. در سال 2014 یک سری تحقیقات جامع انجام شد که در این تحقیقات 2832 نفر شرکت کردند. این تحقیقات 10 سال طول کشید. افراد سالخوردهای که تمرینهای ذهنی را بین 10 تا 14 فصل انجام داده بودند، مشاهده کردند که مهارتهای شناختی، حافظهای و پردازشی آنها به میزان قابل توجهی افزایش یافته است. پس از اتمام این پژوهش، شرکت کنندگان اعلام کردند که میتواند فعالیتها و کارهای روزمره خود را با اثربخشی و راندمان بیشتری انجام دهند.
همه درباره نکات منفی و مضرات بازیهای ویدیویی صحبت میکنند ولی ما در این بخش از مقاله قصد داریم در مورد یکی از فواید این بازیها صحبت کنیم. بازیهای ویدیویی یکی از بهترین ابزارها برای افزایش تمرکز ما هستند. در سال 2018 یک تحقیق جامع انجام شد و 29 نفر در این پژوهش شرکت کردند. پس از پایان این دوره پژوهشی، مشخص شد که یک ساعت بازی ویدیویی میتواند توجه انتخابی بصری (VSA) را افزایش دهد. با افزایش توجه انتخابی بصری، توانایی فرد برای تمرکز کردن روی یک کار مشخص بیشتر میشود و آن شخص میتواند عوامل مزاحم پیرامون خودش را نادیده بگیرد.
در سال 2017 یک بررسی صورت گرفت و پژوهشگران تصمیم گرفتند 100 مقاله در مورد تأثیر بازیهای ویدیویی روی عملکرد شناختی مغز را بررسی کنند. در این بررسی مشخص شد که بازیهای ویدیویی میتواند تغییرات مختلفی در مغز انسان ایجاد کند. یکی از این تغییرات افزایش تمرکز و توجه فرد است.
ما در همیار آکادمی به طور کامل در مورد راه های افزایش تمرکز توضیح داده ایم که با مراجعه به صفحه چگونه تمرکز خود را افزایش دهید؟، میتوانید آن را مطالعه کنید.