
شروع کردند به گشتوگذار در نمایشگاه. مرد با حوصله برای پسرش توضیح میداد و او سراپا گوش بود. کمکم دورِشان شلوغ شد و چند نفر دیگر هم ایستادند و به حرفهای آن دو گوش دادند.
انگار مرد، لیدرِ یک تورِ ایرانگردی شده بود؛ صدایش را کمی بلندتر کرد تا توضیحاتش دقیق باشد. در همین حین، چند توریست ایتالیایی با لبخند نزدیک شدند. پسر با ذوق، جملات پدر را برایشان ترجمه میکرد و مرد گهگاهی مکث میکرد تا کار ترجمه تمام شود.
در بخشی از نمایشگاه، ادوات کشاورزیِ قدیمی را ردیف کرده بودند؛ از بیلچههای پارینهسنگی تا آخرین کمباینِ تماماتوماتیک. وقتی رسیدند به «گرجین»، خانم ایتالیایی با کنجکاوی پرسید: «این چیست؟»
پسر گفت: «این وسیله پشتِ گاو بسته میشده و یک نفر رویش مینشسته تا با وزناش، خرمن را بکوبد...»
هنوز حرفش تمام نشده بود که خانم با چشمهای برقزده گفت: «اوه، نایس! وری اَمیزینگ! دقیقاً مثل ارابهسوارانِ ما در کولوسئومِ رم که با شکوهِ تمام جولان میدادند!»
مرد خندهای کرد، اما نه از سرِ شادی؛ خندهای که ردی از تلخی در آن بود. زن به «اوشین» (همان پنجه چوبی که برای جدا کردن غلات از کاه استفاده میشده) اشاره کرد و گفت: «این دیگر حتماً نمادِ دراکولا در تئاترهای قدیمیِ شماست!»
پسر با تعجب به پدر نگاه کرد. مرد، به جایِ توضیحِ دردهای آن دوران، نفس عمیقی کشید و با همان لحنِ کنایهآمیزِ خودش گفت: «آره پسرم، دقیقاً! بهشون بگو این ارابهی کشاورزهای ایرانی بوده؛ با این تفاوت که بهجایِ قهرمانهایِ رومی، کشاورزهایِ ما روش مینشستند و بهجایِ کفِ استادیومِ رم، رویِ کاههایِ خرمن میچرخیدند. بگو این هم ابزارِ تئاترِ دراکولاست، دراکولایی که از طلوع تا غروب، شیرهی جانِ کشاورز و گاو را میمکید.»
پسر، با لحنی که سعی میکرد جدی باشد، همانها را ترجمه کرد. توریستها با شوق گفتند: «اوه، چقدر اشتراکاتِ فرهنگیِ جالبی داریم!»
وقتی به آن «تختهی صافِ طنابدار» رسیدند، توریستها دوباره پرسیدند این چیست. مرد که از تماشای این تقابلِ ناخودآگاهِ درد و فانتزی خسته بود، با شوخیِ گزندهای گفت: «بگو این تخته، وسیلهی استراحتِ کشاورزها بوده! وقتی از تماشایِ ارابهسواری و تئاترِ دراکولا خسته میشدند، روی این تختهها دراز میکشیدند و خودشان را به دستِ باد میسپردند تا شاید از این دنیایِ پُر از کارِ سخت، کمی فاصله بگیرند.»
توریستها خندیدند و تحسین کردند. اما مرد دیگر نشنید چه میگویند. در ذهنش، آفتابِ تیرماه روی سرش سنگینی میکرد. صدایِ نفسنفسِ گاوها و تیزیِ کاهها زیرِ پایش زنده شد.
مرد از نمایشگاه خارج شد و چند متر جلوتر، روبرویِ یک «کمباینِ عظیمِ زردرنگ» ایستاد. دستش را رویِ بدنه سرد و فلزیِ آن گذاشت. پسرش پرسید: «بابا، هنوز داری به حرفهای اونها فکر میکنی؟»
مرد به کمباین خیره شد؛ ماشینی که نه دردِ گاو را میفهمید، نه پینههایِ دستِ کشاورز را. آرام گفت: «نه پسرم... به این فکر میکنم که ما چقدر زود، رنجهایِ اون روزها رو تویِ بستهبندیهایِ قشنگِ نمایشگاهی، به دستِ فراموشی میسپاریم. اونها برایِ ارابهسوارهاشون موزه ساختند، ما برایِ دردهایِ خودمون... فقط یه تیکه چوبِ قدیمی که حالا حتی نمیدونیم چطور باید اسمش رو برایِ توریستها معنی کنیم که بهمون نخندن.»
پسر سکوت کرد. مرد دستش را از رویِ کمباین برداشت و با قدمهایی که انگار هنوز سنگینیِ گرجین را حس میکرد، از فضایِ نمایشگاه دور شد.