
رفیقم، امین، آدمی بود که تمام دنیایش در یک پژو ۴۰۵ مشکی خلاصه شده بود — همان هم با وام خرید، ولی پنهانی از خانمش. تا بیکار میشد، با همان لنگ همیشگیاش میافتاد به جان شیشهها و بدنه. سرِ کار، ماشین را در سایهٔ چند درختِ دورتر پارک میکرد و خودش زیر آفتاب تیرماه پیاده تا محل کار میرفت — عرق میریخت و لهله میزد، فقط برای اینکه ماشین خنک بماند. وسط روز هم چند بار سر میزد که مطمئن شود سایه جا به جا نشده باشد.
یکبار بعد از سفر شمال، چند هفته ماشین را زیر سایهبان خانه گذاشت و با وسایل عمومی میرفت سر کار. هرکس میپرسید چرا، با خونسردی میگفت: «ماشین زیاد دویده؛ باید مدتی استراحت کنه.»
من و بقیهٔ بچهها هر بار این را میشنیدیم، به هم نگاه میکردیم و به خاطر اینکه ناراحت نشه، چیزی نمیگفتیم.
اما هرچه امین بیشتر مراقبش بود، بلای بیشتری سرش میآمد.
یکبار رفتیم تفریح، کنار جوی آب، ماشین را شست و کمی دورتر پارک کرد، تا خشک شود.ماشین زیر آفتاب برق میزد و او از دور محو تماشایش شده بود — طوری نگاهش میکرد که انگار تازه عاشق شده. همان موقع گلهای گوسفند از آنجا رد شد — بوی پشم و خاک و پشکل در فضا پیچید. او نگران گرد و خاک گله بود که قوچی بزرگ، با شاخهای کنگرهدارش، تصویر خودش را در بدنهٔ براق دید و فکر کرد رقیبش است. چند قدم عقب رفت، سرش را پایین انداخت و محکم کوبید به بدنه. سه بار. صدایش مثل ضربهٔ چکش به آهن بود. من و بچهها دویدیم سمت ماشین، ولی امین همانجا خشکش زد. مات شده بود.وقتی رسیدیم، دیگر چیزی از بدنهٔ سالم نمانده بود — چند فرورفتگی که نور را میشکستند.
یک روز هم قصد سفر داشتیم. ماشین را کارواش برده بود، وسایل را بار زده بود و با خانمش و آیدا کوچولو راه افتاده بود. هنوز درست از شهر بیرون نرفته بودند که زد کنار جاده و گفت مدارک و گواهینامه را جا گذاشته. برگشتیم دمِ خانهٔ پدرش.
دوستم بدون اینکه موتور را خاموش کند پیاده شد و رفت تو خانه. پدرش، حاجآقا، از دیدن ما تعجب کرده بود. تا پسرش برگردد، در ماشین را باز کرد و نشست پشت فرمان. اول قربون صدقهٔ نوهاش رفت، بعد رو کرد به عروسش و گفت: «چه ماشین خوبی داره پسرم…» بعد مکث کرد. «کاش منم بلد بودم.»
عروسش که اشتیاقش را دید، خندید و گفت: «خب یاد بگیرین! گواهینامه میگیرین و بعدش میرانین. چیز سختی نیست، پدرجان.»
حاجآقا صاف نشست. «یعنی اینقدر آسونه؟»
«بله. ببینین… پای چپ رو بذارین روی این پدال؛ این میشه کلاچ.»
گذاشت.
«حالا این دنده رو ببرین جلو؛ این دندهٔ یکه.»
برد جلو.
«پای راست رو بذارین روی این پدال اینوری؛ این گازه. منم ترمز دستی رو میخوابونم… آمادهاین؟ حالا یواش گاز بدین و اون پا رو کمکم از روی کلاچ بردارین.»
حاجآقا دستپاچه شد. پای راست را تا ته کوبید روی گاز و کلاچ را یکهو رها کرد. ماشین مثل موشک از جا کَنده شد — آیدا جیغ کشید، عروسش دستش را گرفت به داشبورد، من از پشت سر فقط دیدم که حاجآقا کورس بست و شاخ به شاخ رفت تو دیوار و درِ خانهٔ خودشان.
بخار رادیاتور با دود بالا میرفت. چرخها با شتاب میچرخیدند و صدای موتور جت میدادند. بوی لاستیک سوخته و بنزین همهجا پیچیده بود. حاجآقا هنوز پایش روی گاز بود و فرمان را چسبیده بود، مثل کسی که جت اسکی سوار شده باشد.
خوشبختانه کسی آسیب ندید. اما ماشین نوِ امین حسابی لِهولَوَرده شده بود. آخر سر عروس خانم لطف کرد و با دستی که هنوز میلرزید سوییچ را بست. حاجآقا پیاده شد، به درِ داغون نگاه کرد، بعد به خاطر اینکه فضا را عوض کند، رو کرد به پسرش: «شتاب ماشینت خیلی خوبه…»
هیچکداممان نتوانستیم جلوی خندهمان را بگیریم. حتی امین — بغضش به خنده تبدیل شد.
آخرین ماجرا هم تابستان بود که پیشنهاد داد برویم یکی از مناطق سردسیر. ظهر زیر درختان قطور گردو ناهار خوردیم. بعد از آن، امین هوس تاببازی کرد. طنابی بست به شاخهٔ کلفت یکی از درختها — همه نوبتی تاب میخوردیم و میخندیدیم.
نوبت خودش که شد، روی تاب ایستاد و محکمتر تاب میخورد؛ انگار میخواست پرواز کند. ما هم تشویقش کردیم و او جوگیر شد و محکمتر تاب خورد. شاخهها تکانتکان میخوردند.
ناگهان چوبی بلند و زمخت که لای شاخهها گیر کرده بود، رها شد و مستقیم خورد روی سقف ماشینی که دقیقاً زیر همان شاخه پارک شده بود — صدایش مثل صدای طبلی بزرگ بود. چوب بعد از برخورد، افتاد روی شیشهٔ جلو و کاپوت.
سقف سوراخ نشد، ولی چالهای کوچک روی آن پیدا شد.
امین هنوز وسط تاب گیر کرده بود؛ نه میتوانست سرعت تاب را کنترل کند، نه میتوانست صحنه را تحمل کند. ما هم جرأت هیچ کاری نداشتیم؛ فقط دزدکی به بختِ بدِ این دوستِ ماشیندوست میخندیدیم. تاب آرامآرام ایستاد و امین، مثل موشک بهطرف ماشینش دوید.
همان شب، وقتی برگشتیم، دیدم کنار ماشینه و به سقف نگاه میکند. گفتم: «حالا چند تا چالهست دیگه، موتور که خدا رو شکر سالمه.»
سری تکان داد و گفت: «این ماشین اولش یه خش نداشت. حالا با لطف قوچ و پدرم و یه چوب گردو، ببین چه داستانی شده.»
خندیدم و گفتم: «پس دیگه وقتشه ماشینت کمی استراحت کنه.»
نگاهی کرد و با خنده گفت«درسته. ولی این دفعه نه از خستگی. از بس بیچاره ضربه خورده!
لحن: محاورهای، طنز، خودمانی — آمادهٔ کپی برای ویرگول.