او فقط یک جمله گفت:
ـ من از سنجد بدم می‌آد.
همین حرف که به گوش بچه‌ها رسید، وضعیت به‌کلی تغییر کرد. دیگر از فحش‌های رکیک و انواع توهین‌ها خبری نبود. انگار همه دست‌به‌یکی کرده بودند تا فقط او را برنجانند.
صبح زود که از خواب بلند می‌شد، می‌دید روی ملحفه و متکایش چند ردیف سنجد چیده‌اند. شلوارش را که می‌پوشید، می‌دید جیب‌هایش پر است. داخل جوراب و کفش‌هایش هم ریخته بودند؛ انگار به‌جای فشنگ، سنجد در پادگان پخش کرده بودند.
او هم خیلی حرفهای نقش تنفرش را بازی می‌کرد. همین که چشمش به دانه‌های سنجد می‌افتاد، شروع می‌کرد به کج‌خلقی و ادا درآوردن:
ـ شماها چقدر بی‌انصافید! این‌همه میوه و خشکبار توی دنیا هست، چرا همیشه همینو می‌گذارید جلوی چشم من؟
اگر سر سفره کسی یک دانه سنجد طرفش پرت می‌کرد، طوری اخم می‌کرد و خودش را به بدحالی می‌زد که انگار غذایش را مسموم کرده‌اند:
ـ دیگه اشتهام کور شد! تا شب میل به غذا ندارم!
اول کسی باور نمی‌کرد، اما کم‌کم همه وارد بازی شدند. او باهوش بود. از همان روز اول فهمیده بود بیشتر سربازها دنبال یک لقب زشت یا سوژه‌ای برای خنده می‌گردند تا روزهای سخت آموزشی را کوتاه‌تر کنند.
من تنها کسی بودم که می‌دانستم سنجد را دوست دارد. یک شب، وقتی کمد مشترکمان را مرتب می‌کردیم، مرا کشید کنار و گفت:
ـ من می‌خوام کاری کنم که این حرفهای زشت کمتر بشه. تو به یکی از شوخ‌ترین بچه‌ها بگو من به سنجد حساسم. بگو اگه اسمشو بشنوم، زمین و زمان رو به هم می‌ریزم.
از فردای آن روز، هرکس می‌خواست شوخی کند، به‌جای فحش و ناسزا فقط به دوستم می‌گفت: «سنجد!» کم‌کم همین یک کلمه جای حرفهای نامربوط را گرفت و جو با یک خنده‌ی جمعی آرام می‌شد.
دیگه از آن روز، هرکس هم به مرخصی می‌رفت، مقداری سنجد با خودش می‌آورد. این شوخی از آسایشگاه بیرون زد و توی گروهان پخش شد.
یک روز توی میدان صبحگاه، وقتی گروهان با صدای طبل رژه می‌رفت و همه با هم می‌شمردند «یک، دو، سه، چهار»، ناگهان یکی از بچه‌ها به‌جای چهار داد زد: «سنجد!»
کل گروهان زد زیر خنده. فرماندهان دسته مات و مبهوت مانده بودند.
از آن روز، این شوخی همه‌گیر شد. کافی بود طبل بزرگ به صدا دربیاید، سربازها هم‌صدا می‌گفتند: «یک، دو، سه، سنجد!»
شبی بعد از خاموشی، یکی از بچه‌ها از ته آسایشگاه داد زد:
ـ سنجد!
او هم با صدای بلند به مسئول شب اعتراض کرد تا همه تصور کنند حساسیتش جدی است. از آن شب، کمد مشترک من و او هم کم‌کم پر شد از دانه‌های سنجد.
روز بازرسی، صبح زود فرمانده گروهان وارد آسایشگاه شد. چند کمد را باز کرد و به کمد ما رسید. همین که در را کنار زد، دانه‌های سنجد یکی‌یکی روی زمین افتادند. چند دانه قل خوردند و زیر تخت‌ها رفتند.
آسایشگاه ساکت شد.
فرمانده چند دانه سنجد برداشت و به آن‌ها نگاه کرد. بعد پرسید:
ـ اینا چیه؟
هیچ‌کدام از بچه‌ها جواب ندادند. فرمانده دوباره به دانه‌ها نگاه کرد و گفت:
ـ شما دو نفر، با این بساط بیایید دفتر من.
در دفتر، دو کیسه سنجد را روی زمین گذاشتیم. فرمانده پشت میز نشست و مدتی چیزی نگفت. یکی از دانه‌ها را برداشت و بین دو انگشتش چرخاند. بعد با تشر پرسید:
ـ اینجا پادگانه یا انبار سنجد؟
دوستم شروع کرد به توضیح دادن. از روز اول گفت، از سنجدها، از اینکه چطور این کلمه جای فحش و متلک را گرفته و دعواها کمتر شده است.
فرمانده اول حرفی نزد. فقط گوش داد و نگاهی به کیسه‌های روی زمین انداخت. وقتی حرف دوستم تمام شد، گفت:
ـ یعنی شما این‌همه سنجد رو جمع کردید که سربازها کمتر به هم فحش بدن؟
دوستم گفت:
ـ بله قربان، نتیجه‌اش خوب بود.
فرمانده چند لحظه ساکت ماند. بعد با لبخند گفت:
ـ فکر خوبیه. هم سربازها سرگرم شدن، هم کسی مجبور نبوده با ناسزا شوخی کنه. من به هر کدوم‌تون چند روز مرخصی تشویقی می‌دم. فقط این سنجدها رو هم با خودتون ببرید.
کمی مکث کرد و اضافه کرد:
ـ نمی‌خوام بفهمن رازت برملا شده.
بیرون که آمدیم، هنوز چند قدم دور نشده بودیم که یکی از سربازها از ته راهرو فریاد زد:
ـ سنجد!
دوستم نگاهی به کیسه‌ها کرد و گفت:
ـ دیدی؟ این دیگه فقط یه خشکبار نیست. شده رمز شادی مشترک گردان!
گفتم:
ـ حالا که مرخصی گرفتیم، می‌خوای باهاشون چیکار کنی؟
کمی فکر کرد و گفت:
ـ ساکت. بذار نفهمن من اصلاً از سنجد بدم نمیاد.
از ته راهرو آمدیم توی محوطه، سربازی تا چشمش به دوستم افتاد از همان دور با صدای بلند گفت:
ـ سنجد!
این بار خودش هم خندید. و ما با دو کیسه سنجد راه افتادیم طرف آسایشگاه؛ جایی که همه انگار می‌دانستند او از سنجد بدش نمی‌آید، اما هیچ‌کس حاضر نبود این راز را فاش کند؛ چون مزه‌اش توی همین نگه‌داشتن راز بود.
