
زنگ تفریح تمام شد. صدای گوشخراش زنگِ اخبار که بچهها را به کلاس فرا میخواند، ممتد نواخته میشد. ناظم مدرسه دانشآموزان گریزپا را با توپ و تشر به داخل کلاس میفرستاد. چند دقیقه بعد، همه در کلاسها بودند و سکوت سنگینی در حیاط و سالن مدرسه حکمفرما شد.
در انتهای حیاط، کنار آبخوری و دستشویی، باغچهای کوچک دیده میشد. معلم حرفهوفن که علاقهی زیادی به کشاورزی داشت، تصمیم گرفته بود همانجا گیاه و سبزیجات بکارد. مشکلِ آب اما وجود داشت. برای همین با اصرار به مدیر گفت: «همینجا کنار باغچه چاهی میکنیم؛ با شش متر عمق به آب میرسیم.»
فردای آن روز، مقنی شروع به کندن چاه کرد. سه روز بعد، مقنی گفت: «سنگ بزرگی سرِ راهه؛ کار سخت شده.» معلم سر چاه آمد، نگاهی انداخت و گفت: «اگر سنگ رو بالا بکشیم، کار راه میافته.»
روز بعد، طبق معمول بچهها سر کلاس رفتند. مقنی کنار چاه نشسته بود و انگار منتظر کسی بود. معلم جلو رفت و پرسید: «چرا کار را شروع نکردی؟» مقنی گفت: «منتظر کارگرمم. میرم پایین، طناب رو دور سنگ میپیچم. شما اگه کارگر رسید، بگین من توی چاه منتظرم.»
مقنی رفت داخل چاه و بلند گفت: «یهکم طناب رو بالا بکشین، ببینم توازن داره یا نه.»
معلم کتش را درآورد، پاهایش را دو طرف چاه گذاشت و طناب را کشید. سنگ کمی بالا آمد. مقنی گفت: «خوبه، میشه بالا کشیدش.»
معلم که خودش پیشنهاد چاه را داده بود و بیصبرانه منتظر رسیدن به آب بود، میدانست تنها مانع همین سنگ است. از طرفی فصل بهار بود و حیف بود زمان کاشت از دست برود. ساعت را نگاه کرد؛ داشت دیر میشد و کارگر هنوز نیامده بود. طناب را روی زمین گذاشت و به ورودی مدرسه نگاه کرد؛ خبری از کارگر نبود.
سر به دهانه چاه گذاشت و به مقنی گفت: «میخوای من امتحان کنم؟ شاید بتونم سنگ رو بالا بکشم.» مقنی با صدای بلند گفت: «نمیدونم… ولی امتحانش ضرری نداره.»
معلم طناب را برداشت و پاهایش را دو طرف چاه گذاشت. قسمتی از طناب را دور مچش پیچید و با تمام نیرو کشید. طناب روی مچش داغ شد. یک متر پایینتر را گرفت و دوباره بالا کشید. سنگ بلند شد، و بعد نیممتری دیگر بالا آمد. کف دستش سوخت. طناب پلاستیکی بود و میلغزید، اما او ادامه داد. حالا نفسنفس میزد.
ته چاه، مقنی خودش را به دیوار چاه چسباند، بعد رفت زیر سنگ و با قدرت تمام سنگ را به بالا هل داد. معلم احساس کرد کشیدنش راحتتر شده. سنگ بالاتر آمد تا جایی که مقنی روی سرپنجه ایستاده بود و با سرانگشت آن را هل میداد. اما دیگر دستش نمیرسید.
سنگ در میانهی چاه آویزان مانده بود و وزنش روی دستان معلم سنگینی میکرد. عرق از پیشانیاش سرازیر شد، کف دستانش میسوخت، زانوها خم شدند و کمرش درد گرفت.
مقنی با نگرانی بالا را نگاه میکرد. نور سفید از اطراف سنگ پخش میشد. خداخدا میکرد که سنگ بالا برود. معلم سرخ شده بود؛ رگ گردنش بیرون زده و نفسش به شماره افتاده بود. مقنی با ناامیدی فریاد زد: «آقا معلم! اگه نمیتونین بالا بکشین، فقط نگهش دار!»
سنگ اندکی پایین رفت. مقنی روی سرپنجه ایستاد، دستش را زیر سنگ گرفت و فریاد زد: «نگهش داشتم! خیالت راحت!»
اما وزن روی دستهای معلم کم نشد. شقیقههایش تیر کشید. با تمام توان دوباره طناب را بالا کشید. باز هم سنگ نیممتری بالا رفت. دیگر نه صدایی از مقنی میآمد، نه حرکتی از سنگ. معلم با دستانی لرزان آن را نگه داشته بود.
نگاهش به درِ بستهی مدرسه افتاد. در ساختمان روبهرو فقط صدای معلم املا میآمد که با صدایی یکنواخت میخواند: «آن مرد آمد…»
جملهای آشنا. در اجرای تئاتر مدرسه، محمد ــ دانشآموز هیکلیِ کلاس پنجم ــ همین جمله را میگفت. معلم به پنجرهی کلاس پنجم نگاه کرد؛ باز بود. پس فریاد زد: «محمد!»
صدای معلم در حیاط طنین انداخت. پرندهای از روی سپیدار بلند شد. محمد، که کنار پنجره بود، بیرون را نگاه کرد و خطر را دید. بیاجازه بلند شد و از پنجره پایین پرید. دوید و خودش را به چاه رساند. معلم رنگش کبود شده بود، رد طناب روی مچهایش گوشت را کبود کرده بود و کمرش خم شده بود.
محمد خم شد، دستش را پایینتر از دستِ معلم گذاشت و با صدای بریده گفت: «گرفتمش!»
معلم با ناباوری دست پایینیاش را رها کرد. کمی صافتر ایستاد، دستی روی کمر گذاشت و با سرگیجه به اطراف نگاه کرد. بعد، دست دیگرش را هم رها کرد و عقب رفت. روی خاکهای اطراف چاه نشست، نفسنفس میزد و با نگرانی پایین را میپایید.
وقتی وزن سنگ روی دستهای محمد افتاد، طناب لغزید و سنگ نیممتری پایین رفت. رنگ از چهرهاش پرید. صدای مقنی از ته چاه آمد: «نگهش دار! فقط نگهش دار!»
محمد نفسی عمیق کشید و به مقنی گفت: «مواظب باش! تا جایی که دستت میرسه کمک کن تا بکشمش بالا.»
در همان لحظه، معلم کلاس پنجم که دیده بود محمد از پنجره پریده، از کلاس بیرون دوید. ماجرا را فهمید، با چند دانشآموز هیکلی دیگر طناب را گرفتند. با هم سنگ را بالا کشیدند و بعد، مقنی هم بالا آمد.
مقنی، نفسزنان، مدام خدا را شکر میکرد. به سمتِ معلم حرفهوفن – که هنوز روی خاک نشسته بود – رفت، دستش را روی شانهاش گذاشت و گفت: «آقا معلم، خدا امروز به من و شما عمرِ دوباره داد.»
معلم خسته و رسته از خطر،به او خیره شد و گفت: «امروز فهمیدم عجله کار شیطان است؛ هر چیزی به وقت خودش نیکوست.»