
برای جشن دعوت شده بودم. وقتی رسیدم به جایی که قرار بود جشن فارغالتحصیلی جاوید برگزار شود، دیدم غلغله است. صدای سهتار که بلند شده بود، نصف خوابگاه ریخته بودند توی سالن و جای سوزن انداختن نبود.
دوستم جاوید کنار نوازندهها بود؛ تا چشمش به من افتاد، با صدای بلند گفت: «بفرما... قدمت روی چشم!» و نیمخیز شد. جمعیت به احترام بلند شدند و وسط سالن یک کوچه باز کردند. من هم به طرف جایگاه رفتم. دو ردیف تخت را کنار هم چیده بودند و شده بود استیج نوازندگان. آن روزها سرما خورده بودم و برای همین ماسک روی صورتم بود.
هنوز ننشسته بودم که از ته سالن یکی گفت: «خدا رو شکر خوانندهٔ اصلی هم اومد!»
خلاصه نشستم بین نوازندهها. جاوید سرش را آورد بیخ گوشم و آرام گفت: «ببین، اینجا که نشستی راه فرار نداری... امشب باید بخونی!»
گفتم: «جاوید جان، مگه تو صدامو نشنیدی؟ صدام مثل کلاغ قارقار میکنه! از این گذشته گلویم درد میکنه، ماسک رو ببین!
خندید و گفت: «راهی نداری، همه میگن خواننده دعوت کرده، بیا آبرومو نبر!»
گفتم: «جاوید نمی تونم، بگو صداش گرفته، آنفلوانزا داره، نمیدونم بگو حنجرهاش کیپ شده... یه چی بگو دیگه!»
کمی فکر کرد بعد با خوشحالی گفت: «فکر همهجاشو کردم! سرت رو نچرخون... میدونی پیمان پشت پرده نشسته؟ تازه از بندر اومده، هیچکس این اطراف نه دیدتش و نه میشناسدش.»
گفتم: «خب، چه ربطی داره؟»
گفت: «دو تا میکروفن داریم.یکی جلوی توئه ، یکی هم دست پیمانه. امشب پیمان میخونه و تو فقط لب بزن و ادای خواننده رو دربیار! بیا منو جلو حضار روسفید کن، جشن منه، خواهش میکنم... این تن بمیره نگو نه!»
گفتم: «این مسخرهبازیها چیه؟ چرا نمیذاری خودش بیاد جلو مثل بچهٔ آدم بخونه؟ اون که خجالتی نیست!»
گفت: «اصلاً میخوام امشب شب معرفی تو باشه! میخوام از خوانندگیت پردهبرداری کنم!»
جاوید خودش استاد سهتار بود؛ یادم هست یک بار توی جشنی، خودش را پشت یکی از دانشجوها مخفی کرد و بعد دستهای خودش را بهجای دستهای آن دانشجو—که اتفاقاً لاغر و کمرو بود—رد کرد و چنان با مهارت ساز زد که بعد از آن ، همه به آن دانشجوی بیچاره به چشم استاد سهتار نگاه میکردند! حالا امشب میخواست همان ادا را سر من پیاده کند، منتها اینبار قرار بود من خوانندهای خوشصدا بشوم!
خب، من هم جوان بودم و بدم نمیآمد کمی شلوغبازی کنیم. از طرفی دلم برای جاوید سوخت؛ پیش خودم گفتم دارد از پیش ما میره، بذار براش سنگ تمام بذارم. گفتم: «جاوید، ضایع میشیم... بعداً بچهها بفهمن ناراحت میشن ها!»
گفت: «فوقش اگه لو رفتیم، میگیم شوخی بود!»
با تردید قبول کردم. جاوید به بهانهای رفت پشت پرده و قرار و مدارها را با پیمان گذاشت. پیمان چند روزی مهمان ما شده بود. چند شب پیش موقع ورقبازی وقتی یخش آب شد، زد زیر آواز؛ چنان صدای گیرایی داشت که همهمان انگشتبهدهان ماندیم. اما امشب چون مهمان ناخوانده بود و رویش نمیشد توی جمع بنشیند، رفته بود پشت پرده قایم شده بود و به ساز و آواز گوش میداد.
پیشنهاد جاوید را که شنید، خندید و گفت: «قبوله، ولی باید کاری کنیم تا صدام با دهنت هماهنگ بشه.»
جاوید او را دقیقاً پشت سرم نشاند. دو تا نوازنده هم داشتیم؛ یکی آن سر تخت سهتار میزد، یکی هم نزدیک من تنبک میزد و آنچنان سرش را انداخته بود روی تنبک که اگر سقف هم میریخت متوجه نمیشد!
جاوید بلند شد و گفت: «آقایون... امشب دوست عزیزم میخواد با صدای گرمش ما رو مستفیض کنه! انشاءالله از صدای داوودوَش ایشون لذت ببرین!»
سالن رفت روی هوا؛ صدای سوت و دست و جیغ بلند شد و بعد همه ساکت شدند. چشمها همه دوخته شد به دهان ماسکزدهٔ من. جو طوری سنگین شد که دلم هُری ریخت پایین.
با خودم گفتم: «عجب آبروریزی بشه امشب!»
باز هم جاوید میدانداری کرد و گفت: «اول نوازندههای عزیز درآمد قطعهٔ "آتش در نیستان" رو مینوازند، بعد خواننده وارد میشه.»
سازها شروع کردند به نواختن. جاوید میکروفن خاموش را داد به من و آن یکی را رد کرد پشت پرده برای پیمان. پیمان از پشت سر پچپچ کرد: «من با دست زدم به پهلوت، تو میکروفن رو ببر بالا و برو توی حس...»
رسید به جایی که باید خواننده میخواند. پیمان نوک انگشتش را زد به پهلویم. میکروفن را یواش آوردم جلوی دهانم، چشمها را خمار کردم، شانهها را با تحریرهای شعر حرکت دادم و دهانم را زیر ماسک جنباندم:
> یک شب آتش در نیستانی فتاد...
تا صدای پیمان پخش شد،همه سوت کشیدند و کف زدند. اصلاً کسی شک نکرد. پیمان از پشت سر آرام پچپچ کرد: «با دست اشاره کن ساکت باشن...»
من هم مثل اساتید ، دستم را بالا بردم و جمعیت آرام شدند؛ بعد هم برای اینکه خاکیبودن خودم را نشان بدهم، دستی به سینه گذاشتم. پیمان اوج گرفت و من با حرکات سر و دست هماهنگ شدم:
> نی به آتش گفت: کاین آشوب چیست؟...
دیگر خودم هم جوگیر شده بودم! یادم رفته بود صدایی در کار نیست؛ غرق آهنگ شده بودم. رسیدیم به اوج قطعه، جایی که خواننده باید صدا را توی سرش بیندازد و پردههای بالا را بخواند. چشمانم را بستم، گردنم را کج کردم و با تمام وجود غرق حس شدم:
> زانکه میگفتی نیام با صد نمود
> همچنان دربند خود بودی که بود...
پیمان چنان تحریر جانانهای راه انداخت که مو به تن همه سیخ شد. انگار روح من رفته بود توی حنجرهٔ پیمان و حنجرهٔ او آمده بود زیر ماسک من!
درست در همین لحظه ، یکی از بچهها که پایش خواب رفته بود ، خواست جابهجا شود، ناغافل دستش را گرفت به لبهٔ پرده...
پرده از دیوار کنده شد و مثل تور ماهیگیری، ول شد درست روی سر و کلهٔ من!
چشم باز کردم دیدم توی پارچه پیچیده شدهام. همزمان با افتادن پرده، پیمان با میکروفنش صاف افتاد در معرض نگاه همه! جمعیت فکر کردند دو تا خواننده دعوت شده و حالا نوبت رونمایی از خوانندهٔ دومه و این کار برای غافلگیریه! نوازندهها هم توی حس بودند و می نواختند.
من که زیر پرده داشتم تقلا میکردم، چرخیدم و پایم محکم خورد به میز کوچک پشت تخت؛ که رویش یک سماور برقی پر از آب جوش بود!
سماور معلق شد طرف پیمان و آب جوش خالی شد روی پنجهٔ پایش!
دقیقاً موقعی که پیمان با تمام سوز داشت شعر را میخواند:
> گفت آتش بیسبب نفروختم
> دعوی بیمعنیات را...
که یکدفعه آب جوش کار خودش را کرد! «سوختم» گفتنِ شعر همان و فریاد جانسوز سوختن پای پیمان همان! پیمان توی میکروفن،دقیقاً روی ریتم آهنگ نعره میزد:
سووووووختم!... سوووووووووختم!...
جمعیت اول فکرکردند این هم بخشی از سوز و گداز عرفانی ترانه است، اما وقتی دیدند پیمان روی یک پا بالا و پایین میپرد و لگد میزند، از شدت خنده روی زمین غلت میزدند!
بعدش ،جاوید خیلی خونسرد آمد جلو،دست پیمانِ بدبخت را گرفت و گفت: «بله! تشویق کنید... این هم از حُسنختام جشن امشب! همهٔ اینها طبق برنامهریزی بود تا شما رو سورپرایز کنیم و بخندونیم!»
همه دست زدند و خندیدند.بعد پای پیمان را با پماد سوختگی پانسمان کردیم و جشن تمام شد، اما ماجرای آن «خوانندگی و سوختمسوختمِ پیمان» برای همیشه در خاطرات دانشجوییمان، ماند.
---