
📚 اخیراً کتاب «طراحی سازمان» هنری مینتزبرگ رو خوندم و واقعاً از خوندنش لذت بردم. کتاب درباره جنبههای مختلف طراحی سازمان صحبت میکنه؛ از تقسیم کار و مکانیزمهای هماهنگی بین آدمها گرفته تا انواع ساختارهای سازمانی، نحوه توزیع قدرت و عواملی که روی انتخاب ساختار مناسب تأثیر میذارن. به نظرم کتاب بسیار خوبیه برای کسایی که به توسعه سازمانی علاقه دارن یا با مسئله طراحی و بازطراحی ساختار سازمان مواجه هستن.
💡اما مهمترین نکتهای که از این کتاب برای من پررنگ شد، تفاوت بین «چارت سازمانی» و «طراحی سازمان» بود.
وقتی درباره چارت سازمانی حرف میزنیم، بیشتر درباره ساختار رسمی قدرت و گزارشدهی صحبت میکنیم؛ اینکه چه کسی به چه کسی گزارش میده، آدمها چطور در واحدهای مختلف گروهبندی شدن و سلسلهمراتب مدیریتی چه شکلیه. اما طراحی سازمان مسئله بزرگتریه.
✅مسئله اینه که چطور کار رو بین آدمها تقسیم کنیم، چه روابطی بین اونها شکل بدیم و با چه مکانیزمهایی هماهنگشون کنیم تا در نهایت به مأموریت مشترک سازمان برسیم.
بنابراین وقتی میخوایم سازمانی رو طراحی کنیم، قبل از کشیدن چارت باید کسبوکار، مأموریت، استراتژی، محیط و ماهیت فعالیتهاش رو بشناسیم و بعد ببینیم چه ساختاری بهتر میتونه اون رو به موفقیت برسونه. حتی لازم نیست همه بخشهای یک سازمان ساختار یکسانی داشته باشن. ممکنه تیم توسعه محصول به انعطاف و تعامل بیشتر نیاز داشته باشه، در حالی که تیم مالی به فرایندهای استانداردتر.
برای کسایی که فرصت خوندن کل کتاب رو ندارن، پیشنهاد میکنم مقاله The Future of Management Is Teal از فردریک لالو رو هم بخونن. لالو در این مقاله از زاویه متفاوتی به تحول سازمانها نگاه میکنه و پنج الگوی سازمانی رو معرفی میکنه که به الگوهای مینتزبرگ شباهت زیادی داره:
🔴Red: سازمانهای قدرتمحور که هماهنگی بیشتر از طریق اقتدار فردی و دستور مستقیم اتفاق میافته.
🟠Amber: سازمانهای سلسلهمراتبی با نقشها، قوانین و فرایندهای رسمی و مشخص.
🟧Orange: سازمانهای نتیجهمحور که روی عملکرد، رقابت، نوآوری و تحقق اهداف تمرکز دارن.
🟢Green: سازمانهای ارزشمحور که به فرهنگ، مشارکت، توانمندسازی و روابط انسانی اهمیت بیشتری میدن.
🔵Teal: سازمانهای خودمدیر که تلاش میکنن اختیار تصمیمگیری رو توزیع کنن و بر پایه اعتماد، هدف مشترک و مسئولیتپذیری افراد اداره بشن.

📖 لینک مقاله: