همه ما به چیزهایی اعتقاد داریم که ممکن است بیثبات، غیرواقعی و شخصی باشند. این تفاوت ما انسانها با سایر موجودات است.
سوالاتی در رابطه با این باورها وجود دارد که میتوانیم از خود بپرسیم؛ شاید در به ثمر رساندن تغییری که به دنبال آن هستیم ما را کمک کنند.
آیا اصلا جواب میدهد؟
اگر برای شما کارساز بوده و در پیدا کردن مسیر خود و آرامش در این جهان دیوانهوار به شما کمک کرده و به سایرین هم آسیبی نمیرساند، پس میتوان گفت که وظیفهاش را بهدرستی انجام میدهد. اغلب، هدفِ باورها پیدا کردن ارتباط انسانی و راهی برای یافتن جایگاه خود در جهان است؛ البته نه به دقتِ اتفاقات واقعی که رخ میدهند. باورها تقریبا همیشه در رابطه با جامعه هستند؛ در مورد بخشی از چیزی بودن.
آیا مفید است؟
مراقبین پرواز و هواشناسان اغلب به مسطح بودن زمین باور ندارند. زیرا این باوری است که سد راه آنها میشود. اگر باور شما نیز، اینگونه سد راه سلامت خود و اطرافیانتان و یا مشارکت شما بهعنوان یک شهروند است، شاید ارزش آن را داشته باشد که بار دیگر دلیل وجود آن را بررسی کنید. آیا خودتان تصمیم گرفتهاید این باورها را داشته باشید و یا صرفا شخص دیگری باعث شده است تا آنها را باور کنید.
آیا درست است؟
درست یعنی ابطالپذیر، قابل تایید، آزمایشپذیر و قابل پیشبینی باشد. ابطالپذیر یعنی یک باور آنقدری مشخص و تعیین شده باشد که چیزی بر خلاف آن پیدا شود. لازم نیست یک باور از لحاظ علمی درست باشد، در واقع این موضوع، حقیقتِ باور را مبنی بر اینکه نیازمند دلیل و مدرک است زیر سوال میبرد. زیرا چه درستی آن ثابت شود چه نشود شما اعتقاد خود را به آن حفظ میکنید.
آیا اصلا نیاز است درست باشد؟
یعنی در واقع اثبات باورهایمان به دیگران اتلاف زمان و تلاش است. همانطور که قبلا هم گفته شد، اگر این باورها برای شما مانند مسکن و دارو عمل میکنند پس یعنی مفید خواهند بود. مشکل زمانی بهوجود میآید که افرادی بخواهند از طریق اعتقاداتمان کنترل ما را به دست گرفته و نگذارند تا به اهدافمان رسیده و با اطرافیان خود مشارکت داشته باشیم.
چه چیزی باعث میشود نظرتان تغییر کند؟
اگر تصمیم بگیریم که باورهایمان واقعا درست است باید به خود تعهد داده و شفاف باشیم، که اگر چه اتفاقی رخ دهد باعث میشود تا اشتباهمان را قبول کنیم. یکی از نکاتی که در دنیای میم و توطئهها باعث سرافکندگی است این است که به محض اثباتِ درستی و یا نادرستیشان با گونه جدید دیگری جایگزین میشوند. این موضوع باعث میشود تا اعتقادات خود را تغییر داده و بهجای آن به شیوه علمی که واضحتر است روی آوردیم؛ و در نتیجه دیگر، هرگز به داستانی از حقیقت اعتقاد پیدا نکنیم. گاهی اوقات برای مردم راحتتر این است که باورهای خود را با یک لایه دیگر پوشانده و از آن محافظت کنند تا آنکه بخواهند به حقیقتِ چگونگی کارکرد جهان روی آورند.