
در عصری که حواسپرتیهای متعدد، از استفاده فعال شبکههای اجتماعی گرفته تا آگاه بودن از ترندهای سریع محتوای دیجیتال، به عنوان المانهای به روز بودن و موفقیت تعریف شدهاند، کتاب Dopamine Detox، نوشتهی Thibaut Meurisse، پیشنهاد دیگری ارائه میدهد: گوش دادن به سکوت ذهن.
در دنیای امروز، ما اغلب برای دریافت سریعِ پاداشهای کوچک هیجان زده میشویم و اغلب به دریافت این پاداشها اعتیاد پیدا میکنیم، مثل اسکرول کردن بیهدف یا چک کردن نوتیفیکیشنها. Meurisse هشدار میدهد که این اعتیاد به تحریک مداوم، مغز را از تمرکز بر اهداف بلندمدت باز میدارد و باعث کاهش انگیزه و کیفیت زندگی میشود. از آنجاییکه نویسنده اصلیترین عامل موفقیت را تمرکز بر اهداف بلندمدت و یا تفکر بلندمدت میداند، این اعتیاد را یکی از عوامل شکست میتوان تلقی کرد.
بازگردانی تمرکز و بهرهوری: با کاهش محرکهای حواسپرتی، ذهن میتواند مجدداً روی کارهای مؤثر متمرکز شود.
افزایش انگیزه برای کارهای معنادار: بعد از دیتاکس، دشواری کارهای مهم دیگر به چشم نمیآید و انگیزه افزایش مییابد.
شفافیت ذهنی و آرامش بیشتر: فضای ذهنی شما پاکتر میشود و انرژی روانی آزاد میگردد.
Meurisse در این کتاب دو مدل پیشنهادی دیتاکس ارائه میکند:
قطع کامل منابع تحریک برای ۲۴ تا ۴۸ ساعت؛ این شامل اجتناب از شبکههای اجتماعی، تلویزیون، اینترنت، مصرف غذاهای فرآوریشده و حتی موسیقی است. (هر عاملی که پتانسیل اعتیاد دارد.) سپس فعالیتهای آرامشبخش مانند نوشتن، مدیتیشن یا پیادهروی سبک پیشنهاد میشود.
حذف موقت و هدفمند یک منبع افزایشدهنده دوپامین (مانند پرهیز از یک اپلیکیشن خاص) برای بازهای مانند ۳۰ روز.
۱. شناسایی محرکهای اعتیادآور: آنچه ذهن شما بهسرعت دنبال آن میگردد.
۲. ایجاد موانع فیزیکی: مثل گذاشتن گوشی موبایل در اتاقی جدا یا حذف اپلیکیشنها از گوشی موبایل.
۳. شروع روز بدون عوامل تحریک تمرکز: برنامهی صبحگاهی با تمرکز بر ذهنآگاهی و بدون سر و صدا.
برای حفظ نتایج، لازم است:
• با مهربانی بازگشت به روال معمول را مدیریت کنید. فراموش نکنید جهان اطراف پر از محرک است.
• آگاهی از بازگشت به عادتی زودبازگشت (relapse) که نویسنده پیشنهاد میکند با ذهنآگاهی آن را تشخیص دهید و به مسیر زندگی بازگردید.
• ایجاد روتینهای ساده روزانه مثل برنامهی ثابت، تمرکز روی سه تا پنج کار مهم و استفاده از تمرینات مدیتیشن.
• سادگی بیش از حد: از دید خواننده، این کتاب را تا حدودی سطحی و فاقد عمق کافی یافتم و همچنین ایدهها به صورت کلی مطرح شدهاند. البته این سادگی باعث قابل فهم بودن این کتاب برای اعم خوانندگان خواهد بود. بخصوص لحن نویسنده نزدیکتر به بیان نظر یک دوست میماند تا یک مطالعه علمی از موضوع ذکر شده.
• فاقد شواهد علمی گسترده: هنوز مطالعات تجربی کافی برای اثبات اثربخشی دیتاکس دوپامین در سایر پژوهشها نیافتم.
کتاب Dopamine Detox دعوتی است به بازسازی توجه و تمرکز در دل زندگی پرتحرک امروز. بطور کلی این کتاب میگوید:
اگر توانستید لحظهای آرام باشید، آنگاه معنای عمیقتری از زندگی را کشف خواهید کرد.
این کتاب به اسم سم زدایی دوپامین به فارسی ترجمه شده است.
آیا شما تجربهای از دیتاکس ذهنی داشتهاید؟ خوشحال میشوم داستان یا چالشهایتان را بشنوم.