
شاید زبان به اندازه حضور بشر روی زمین قدمت نداشته باشد ولی کاملا مشهود است که جامعه انسانی و زبان، جدایی ناپذیرند. هر جایی که چند نفر انسان حضور داشته باشند، گفتگویی هست و افراد صحبت هایی را از زبان هم میشنوند. از گذشته تا کنون، زبان پیچیدگی های خودش را داشته و کنجکاوی ما را بر می انگیزد.
جهان امروز در زمینه های مختلف در حال پیشرفت است و آخرین دستاوردها در شبکه ها، مجله ها و سایت های معتبر جهانی منتشر میشود و جوامع علمی و تجاری برای پیش بردن هر چه بهتر فعالیتهایشان، نیاز دارند از دانش روز و اتفاقات تازه در جهان مطلع باشند. برای عملی کردن این کار مهم به ترجمه و مترجم نیاز دارند.
امروز، اهمیت ترجمه و وجود مترجم بیشتر از هر زمانی احساس میشود و ما به مناسبت روز جهانی ترجمه و مترجم امروز مطالبی را تقدیم حضورتان میکنیم.
از گذشته تا به امروز
کسی نمیداند انسان های اولیه به چه زبانی صحبت میکردند اما اولین اشاره ها به زبان های مختلف مربوط به شهر بابِل است. گویا در آنجا به زبان های متفاوتی صحبت میکردند.
در حال حاضر بیش از 2700 زبان مختلف در جهان وجود دارد که 375 نوع مختلف آن فقط در اندونزی و هزار مورد هم در آفریقا وجود دارد. سخت ترین زبان برای یادگیری زبان باسکی است که در شمال غربی اسپانیا و جنوب غربی فرانسه استفاده میشود و به هیچ زبانی در جهان ارتباط ندارد! همچنین اسپانیولی بعد از زبان انگلیسی پرکاربردترین زبان در دنیاست.
ترجمه چیست و چه چیزی نیست؟
برای این که بخواهیم به یک تعریف مناسب از ترجمه برسیم، باید برجسته ترین تعاریف علمی و دقیق را بررسی کنیم.
از نظر محققین، ترجمه، یافتن نزدیکترین معادل معنایی متن از زبان مبدا در زبان مقصد است. با کمی دقت میشود نتیجه گرفت که برگردان کلمه به کلمه و یا نرم افزاری که در آن ساختار و نکات دستوری و معنایی رعایت نمیشود را، نمیتوان ترجمه دانست.
بارها مشاهده کردیم که افراد، هر برگردان از زبانی به زبان دیگر را ترجمه میخوانند ولی این طور نیست، برای ترجمه کردن فقط بلد بودن یک زبان متفاوت کافی نیست، با صرف دانستن معنی کلمات به زبانی دیگر و دستور زبان استفاده از آن ها، کسی مترجم نمیشود.
مترجم کیست؟
ترجمه یک کار فنی محسوب میشود و مثل خیلی از حرفه ها نیاز به متخصص خودش دارد. برای مثال زمانی که خودروی شما دچار مشکل فنی میشود و نیاز به تعمیر دارد، آیا حاضرید سلامت خودروی خود را دست هر کسی بسپارید؟ یا آن را به متخصص این کار واگذار میکنید؟ قطعا سراغ کسی میروید که دارای تخصص لازم باشد. کار ترجمه خودتان را هم اگر به شخص ناوارد بسپارید، نمیتوانید انتظار نتیجه مطلوبی را داشته باشید.
فردی را میتوانیم مترجم بنامیم که موارد زیر را دارا باشد:
شناخت مسائل و چالش های پرتکرار ترجمه،
تسلط بر زبان مبدا و مقصد، دانش لازم و کافی فنون زبان شناسی،
دایره وسیع لغات و اصطلاحات تخصصی و عمومی،
روحیه یادگیری و ارتقا دانش و مهارت ترجمه.
این نکته را هم نباید فراموش کرد که یک مترجم باید در حوزه ای که میخواهد ترجمه انجام دهد، باید اطلاعات و دانش کافی داشته باشد، چون کسی که مثلا رشته تحصیلی اش آمار است و به زبان انگلیسی تسلط دارد، قرار نیست بتواند یک متن تخصصی در حوزه پزشکی را به خوبی ترجمه کند، مگر این که مطالعاتی در علم پزشکی داشته باشد که به او در درک متن زبان مبدا کمک کند تا بتواند ترجمه با کیفیتی را ارائه دهد.
ورود هوش مصنوعی به صنعت ترجمه
با گسترش اهمیت ترجمه، گوگل ابزار مترجم گوگل یا همان Google Translate را به سیستم خود اضافه کرد. در شروع کار، به خاطر داشتن یک سری اشکالات اساسی و عدم توانایی در برگردان درست از زبان مبدا به زبان مقصد، خیلی مورد استقبال افراد قرار نگرفت ولی بعد از چندین سال و تغییراتی که در این ابزار ایجاد شد، امروز از نظر کیفیت رشد قابل توجهی داشته است.
در حال حاضر شاهد تحولات جدی در عرصه ترجمه از طریق هوش مصنوعی هستیم به طوری که ربات های هوشمند مترجم، قابلیت ارتقا، ویرایش، بر طرف کردن اشتباهات دستوری، مدیریت حافظه و تعریف اصطلاحات جدید را پیدا کردند. و این زنگ خطری است برای افرادی که دانش و مهارت لازم را برای ترجمه حرفه ای ندارند اصلا عجیب نیست که به مرور از بازار این صنعت حذف شوند.
ضمن این که شرکت های کامپیوتری وعده برنامه ریزی و ساخت نرم افزار ترجمه گفتاری را داده اند یعنی متن را به صورت گفتاری از زبان مبدا دریافت میکند و بصورت گفتاری در زبان مقصد ترجمه میکند، عملی شدن این موضوع پیشرفت عظیمی در تکنولوژی رقم خواهد زد.
آینده ترجمه و مترجمی
درست است که ترجمه هوش مصنوعی در بعضی مواقع در حد کیفیت ترجمه انسانی کار میکند ولی هنوز هم در بخش های زیادی نمیتواند جای کار انسان را در این زمینه بگیرد. خلاقیت و ابتکاری که مترجم های حرفه ای در کارشان استفاده میکنند، هنوز برای هوش مصنوعی در دسترس نیست. بخصوص در مباحث تخصصی یا اصطلاحات خاص موجود در زبان ها.
فناوری و تکنولوژی ترجمه راه درازی در پیش دارد تا بتواند جایگزین منابع انسانی شود، ولی کسانی که در صنعت ترجمه مشغول فعالیت هستند، باید به دنبال کسب دانش و مهارت های جدید در این زمینه باشند تا جای خود را در بازار مربوطه محکم کنند.
از آنجایی که هوش مصنوعی ممکن است خطا داشته باشد و از طرفی زمان برای انسان بسیار ارزشمند است، بهتر است در استفاده از هوش انسانی و هوش مصنوعی در صنعت ترجمه، متعادل رفتار کرد. اگر هدف سرعت بخشیدن و افزایش بهره وری و بهبود عملکرد کیفی در ترجمه باشد، تعادل بهترین گزینه است.
به نظر شما آینده صنعت ترجمه به چه صورت خواهد بود؟