
«خلاصی از دست اضطراب؟ چنین پرسشی تنها میتواند از موضع روانکاوی پاسخ داده شود. اینجا پرسشی مطرح است که پاسخی در پزشکی ندارد. شواهد گویا هستند که در پزشکی، سمپتوم چیزی است که باید از آن خلاص شد و اضطراب هم یکی از همان سمپتوم هاست که هدف خلاصی از آن است.
روانکاوی، از یک سو هدف خود را حذف سمپتوم، تنها در زمانی قرار داده که کارکرد آن برقرار شده باشد و در دیگر سو، بین کارکرد سمپتومو اضطراب تمایز قائل است. بر این مبنا، پاسخ به پرسش خلاصی از اضطراب بلافاصله روانکاوی را از مراقبت پزشکی جدا میکند.
پس در این صورت چه جایگزینی برای رها شدن از دست اضطراب وجود دارد؟ آیا اضطراب همچنین نشان دهندهی نقطهای حیاتی برای سوژه نیست؟
از همان ابتدا و از زمان فروید اضطراب جایگاه خاصی میان عواطف پیدا کرد و لکان هم دقیقا بر همان اساس فرمولبندیاش را ادامه داد.
اضطراب هیجانی است که ما را به بیراهه نمیکشاند. اضطراب سوژهینوروتیک را به سمت بُعد واقع میبرد. برای سوژهی نوروتیک، اگر اضطرابی نباشد، چیزی به جز نمایش سایهها باقی نخواهد ماند. سوژهی هیستریک جهان را به ظواهر، ابدال و فریبندگیهاییکاهش میدهد و فرد وسواسی هم دنیا را از پشت حجابی رویت میکند. هر دو اما خود را در حالی مییابند که گویی از احساس زندگی خالی شدهاند.
اما چرا اضطراب است که به بیراهه نمیبرد؟ چون این اضطراب است که سوال اساسی و درست را پیش میکشد: یعنی پرسش اشتیاق.
برای ما تجربهی مضطرب شدن زمانی رخ میدهد که حس کنیم نمیدانیم بزرگدیگری از ما چه میخواهد. در این معنا است که اضطراب هیچگاه بدون ابژه نیست. وجود بزرگدیگریاینجا مسئله است. لکان به وضوح سیر تحول نظریهی فروید در باب اضطراب را به تصویر میکشد. از مطالعات ابتدایی در مورد «نِورُز اضطرابی» تا مقالهی«بازداریها، سمپتومها و اضطراب»، اضطراب همواره حضور اشتیاق بزرگدیگریاست.»
اریک لورن - عمل بالینی و مفاهیمش