ویرگول
ورودثبت نام
amudo
amudoسعی دارم بنویسم و بخوانم.
amudo
amudo
خواندن ۱۱ دقیقه·۶ سال پیش

عبدالله خان در KGB

1985 مسکو

فضای سرد و تاریکی عبدالله خان مظلوم ما را احاطه کرده بود. همانطور که مستحضر هستید عبدالله خان از آن مردان شیر پاک خورده و نیک روزگارند؛ بنا بر همین این که عده ای، بدون دلیل و برهان ایشان را با پس گردنی و کشان کشان، آن هم با چشمان بسته، اورده بودند در این اتاق مخوف،یکه و تنها رها کرده بودند،موجبات تعجب شدید ایشان شده بود. لامپی بالای سر عبدالله خان روشن شد و چند ثانیه بعد مردی که از بین هزاران اروپایی هم می شد به روس بودنش پی برد،وارد اتاق شد.

عبدالله خان چند زبانه اند. فارسی را که از مرحوم دهخدا مسلط تر اند و حافظ و سعدی جلوی پای ایشان لنگ می اندازند، انگلیسی راهم دست و پا شکسته در همین حد که اگر بانوی محترم انگلیسی ای سلام کردند اسائه ادب نشود و دست اخر روسی را هم در همین اندازه که سماور می شود همان سماور. تا این جا شد سه زبان! اذری را هم که در خدمت سربازی اموختند و زبان زرگری را هم به این فهرست اضافه کنید. با همه ی این تفاسیر نیازی به بهره گیری از استعداد های عبدالله خان نشد چرا که مرد روس همین که رو به روی عبدالله خان نشست به زبان شیرین پارسی گفت: “نام شما چیست آقا؟” مرد روس قدی متوسط، موهای روشن و چشمان سیاه نافذی داشت؛ پیراهن سفیدی به تن داشت و آستین های آن را بالا زده بود. از قرار معلوم آستین های بالا در روسیه و ایران یک معنی دارد و آن یعنی اینکه طرف امادست که اگر با زبان حالیت نشد، با هر چه که می شود، حالیت کند! این شد که عبدالله خان گوشی دستش امد که این جا جای گاف دادن نیست.

+ عبدالله اقا. یعنی بنده ی خدا که الحق هم بنده خدایی بیش نیستم

عبدالله خان هنوز مطمئن نبود که تسلط مرد روس به زبان فارسی انقدری هست که بشود شیرین زبانی کرد و زبان ریخت یا نه. فی الواقع اندکی زبان ریخت تا موقعیت خود را بسنجد.

_برای چه به مسکو امده اید؟

عبدالله خان بنده ی خدایِ از خدا بی خبر، پیش خودش فکر کرد که: “بابا ابن ها چه اداره ی گذرنامه ی سخت گیری دارند. حالا این سوال ها را در کافه هتل می پرسیدند” اما استین های بالا، او را از صحبت های اضافی بر حذر می داشت.

+ راستش حضرت اقا مسکو شهره ی عالم است ما گفتیم از این شهر پر اوازه دیدن کنیم ببینیم چه در هوای ان هست که این همه بزرگمرد افریده.

عبدالله خان را بکشی بی خود و بی جهت از اجنبی جماعت تعریف و تمجید الکی نمی کند. اما حالا اوضاع فرق می کرد. چشم بسته، قپونی، اتاق تاریک و حالا هم استین های بالا! نه یک جایی کار می لنگید.

_ که این طور صرفا برای سیاحت؟

+ بله...بله... چه قدر شما فارسی را خوب صحبت می کنید اقا

_ ممنونم عبدالله. نامت عربی است. این طور نیست؟

+ اصلا که بله اقا عربی است اما معنا ی ان مهم است. درست؟

مرد روس چشمانش را از روی کاغذ هایی که مدام رویشان یادداشت می کرد برداشت، به عبدالله خان نگریست، لبخندکی زد و گفت: “بله همینطور است.“ بعد دوباره چشم به کاغذ هایش دوخت و شروع کرد ان ها را زیر و رو کردن. یک کاغذ را در اورد و گفت:

_ ولی دوستان من در اداره ی دوم تصور دیگری دارند. اعمال شما هم الحق شک برانگیز است.

کلمه ی “ اداره ی دوم“ زنگی را برای عبدالله خان به صدا در نیاورد در عوض، از این که می شنید مرد روس با چنین وجناتی “الحق” می گوید لبخندی بر روی لبش نشست؛ خودمانی شد و گفت: “فرمودید مشکوک؟ اخر به چه چیز؟ کلا که نمی شود! “

_یعنی شما نمیدانید مشکوک به چی؟ این بازی ها هم قدیمی است و هم بی فایده عبدالله.

+ اقا کدام بازی؟ کدام دروغ؟ ان دو مثقال را میگویید؟ به ولله... به خداوندی خدا قسم که به ما گفتند ببرید هوا سرد است. ان هم به توصیه دوستان بود.

_ دو مثقال؟ دو مثقال چه؟ تریاک؟ شما با خودتان تریاک اورده اید؟

عبدالله خان خود استاد یک دستی زدن و حیله و فریبند ولی گویا فشار جو و وضعیت موجود ان هوش سرشار زبانزد همگان ایشان را زدوده بود.

+ به جان شما که فقط برای مصرف شخصی بوده. شما بگو یک پک هم به روس جماعت داده باشیم

_ خیلی خب. نه خیر اقا. حضور شما در این جا به علت تریاک نیست. از نظر اداره ی دوم شما مشکوک به جاسوسی هستید اقا!

عبدالله خان تا این کلمه را شنید در یک آن هم به گوش های خودش شک کرد و هم به فارسی مرد روس. فریاد زد: “ جاسوسی؟ “

عبدالله خان و جاسوسی؟ ایشان نهایت حقه ی اطلاعاتی که بلد بودند استراق سمع بود که ان هم بهانه دست ابوی گرام می داد تا ایشان را با کمربند سیاه و کبود کنند. پس از ان هم خاطره ی خوشی نداشتند! این حرف ها دیگر چیست؟ اما الان جای شاخ و شونه کشیدن و بحث و جدل نبود. جاسوسی ان هم علیه جماهیر شوروی! اخ اخ! عبدالله خان عرق پیشانی اش را پاک کرد.

+ حضرت اقا شما به چهره ی دهاتی مآب این بنده ی حقیر نگاه کنید. بنده حتی اگر در تاکسی بحث سیاسی شود پیاده می شوم ان وقت شما به این پیرمرد از کار افتاده می فرمایید جاسوس؟

_ بله. از وقتی که گذرنامه ی شما جهت بررسی به کنسولگری ما در تهران تحویل داده شد روی پرونده تان مهر مشکوک بود. اما در هر صورت شما به روسیه امدید. خب تا این جا باشید!

+ اقا اصلا جنگ شما که با ما نیست، با غرب است. من برای چه از شما جاسوسی کنم؟

این یکی را عبدالله خان درست می گفت. این که عبدالله خان ایرانی بود و متهم به جاسوسی عجیب می نمود.

_ از کجا معلوم شما واقعا ایرانی هستید اقا؟

" حضرت اقا مثل این که توجیه نیستند " در کمال تعجب این را عبدالله خان به مامور KGB گفت!

+ مگر گذرنامه ی من دستتان نیست؟

_ بله. ولی کم نیستند جاسوسان غربی ای که با گذرنامه ی کشور ثالثی به روسیه ما می آیند. آن هم گذرنامه های اصل! روابط کشور شما هم با غرب اصلا بد نیست.

این یک عدد دیگر از تحمل عبدالله خان خارج بود. در شرایط خاص هر توهینی را تاب می اوردند ولی این که به ایشان بگویند که ایرانی نیست، دیگر آن طرف خط قرمز بود.

_ حضرت اقا بنده احترام میزبانی شما را دارم. بنده از پدرم که کشاورز بود تا جدم که بر می گردد به شاهان هخامنشی ( این البته حدس خود عبدالله خان بود) همگی ایرانی الاصل بوده ایم و یک قطره خون اجنبی دررگ هایمان نیست. خواهش می کنم این یکی را به ما تخفیف بدهید.

مرد روس ایرانی زیاد دیده بود؛ تهران را می شناخت و حتی عرق کافه های تجریش به اندازه ی وودکا مملکت خودشان به او چسبیده بود. می فهمید و میدانست که ایرانی ها از دیرینه به موطن خودشان خیلی می نازند و در کل متعصب اند. هم روی وطن، هم روی خانواده و در کل هر ان چیزی که نام و نشانی از ایران دارد. بارها به دوستان خود گفته بود " گویا همین تعصب است که کشور بر آن نهاد شده و اگر آن را از جامعه ی ایرانی بزدایید انگاه دیگر جامعه وا میرود و دیگر از فداکاری ها برای وطن خبری نخواهد بود" . اما خب فی الواقع که شکر می خوردند چرا که همچنان(سال 1985) ایرانی اگر ایرانی در حین جنگ با غریب می دید، به او می پیوست. این خصلت ذاتی، که در همه ی ایرانی ها هست در ابعاد میلیونی، بدخواهان را می ترساند. این بود که مرد روس از این بحث گذر کرد.

_ اصلا ان به کنار. شما گفته اید که بازنشسته اید. حال در گذرنامه ی شما هست که یک هفته قبل از سفر به مسکو در استانبول بوده اید. این همه تفریح و سیاحت ان هم برای پیرمرد ساده ای مثل شما کمی پر خرج نیست؟

عبدالله خان بدون لحظه ای تامل نه گذاشت و نه برداشت و گفت: ”اقا دست روی دلم نگذار که خونه! “

مرد روس حس کرد که عبدالله خان ابدا مسئله را جدی نگرفته است این شد که غرید: " یعنی چه که اقا؟ شما فکر کرده اید امدید مهمانی خانه ی عمه ملوک این ها؟ شما در برابر دولت روسیه پاسخگو ایید اقا. تا خلافش ثابت نشود شما از نظر ما جاسوس اید!"

اینگونه اصطلاحات را مرد روس از دوستان ایرانی اش اموخته بود اما دست بر قضا، نام عمه ی عبدالله خان واقعا ملوک بود! این شد که بر اشفت و پیش خود فکر کرد: " اخ اخ این ها تا پدر جد من را در اورده اند. اخر عمه ملوک بیچاره چه کرده! گاو ما نزایید نزایید حالا امده در مسکو بزاید! "

_ بله آقا. شما یک محکوم به اعدام بالقوه هستید. بهتر است که به سوالات من درست پاسخ بدید.

در حقیقت مرد روس بلوف می زد. اداره ی دوم در همین حد به آن ها توصیه کرده بود که عبدالله خان برای بازجویی بیاورند و ببینند که آیا احتمال جاسوس بودن او هست یا نه؟ در حقیقت یک تیر در تاریکی که در اداره مرسوم بود. یک بازجویی ساده! اما این واژه ی منحوس اعدام عبدالله خان را بهم ریخت به نحوی که از زبان بازی پرهیز کردند و گفتند:

+ یعنی حضرت آقا می فرمایید مه ما به خاطر دو تا سماور فکسنی رفتیم بالای دار؟

مرد روی با خود اندیشید: ”به خاطر دو تا سماور؟”
_ نه تنها بالا رفته که طناب هم دورش هست. پس جواب های دقیق می خواهم. شیر فهم شد؟

+ “شیر فهم” که بزرگواری می فرمایید. خر فهم شدیم آقا.

_ علت حضور در مسکو؟ فراموش نشود مه در کجایی!

+ خرید سماور، سیاحت و زیارت؟

_ زیارت؟

+ بله آقا آوازه ی بانوان روس تا به تهران رسیده!

_علت سفر به استانبول؟

+ زیارت،سیاحت و خرید سماور!

مرد روس دوباره چشمانش را از. وی کاغذهایش برداشت و به عبدالله خان نگریست. چهره ی ترسان و لرزان و به قول خود عبدالله خان دهاتی مآب او را که دوباره دید، دو زاری اش افتاد. علت سفر این مرد بذله گو احمقانه تر از این نمی شد. نگرانی اداره ی دوم کاملا بی جا بود. اما مرد روس حالا می فهمید؛ علت سفر عبدالله خان به استانبول و مسکو مشخص بود: عبدالله خان برای حجره اش در بازار سماور می خرید! مرد روس تا به این قضیه پی برد لبخندکی‌زد و سریعا آن را جمع کرد!

_ خیلی خب آقا شما حجره دارید؟

+ بله آقا در بازار تجریش. در تهران

_ بله من می دانم که تجریش کجاست

دیگر همه چیز برای مرد روس روشن بود. تنها کار باقی مانده این بود که جهت اطمینان خاطر با کنسولگری تهران تماس بگیرد و از آن ها بخواهد که مطمئن شوند شخصی با نام و فامیل عبدالله خان در بازار تجریش حجره دارد یه نه؟ و البته یک کار دیگر نیز مانده بود؛ مرخص کردن عبدالله خان!

_ خیلی خب آقا. به حرف های من کاملا توجه کنید. اگر و تاکید می کنم ”اگر” از این ساختمان خارج شدید نباید هرگز از این مصاحبه من و شما در جایی ولو خارج از جماهیر صحبت کنید؟ توجه کردید؟

+ تا به حال این قدر توجیه نبوده ام آقا.

کار مرد روس تمام بود اما صرفا جهت کنجکاوی خودش، یک سوال دیگر از عبدالله خان پرسید.

_ بفرمایید مه در خیابان های تهران سخن از مملکت ما و ( لبخند ملیحی به لبش نشست) شخص ایشان صحبت می کنند؟

+ اوو آقا تا دلت بخواهد. مردم درود و صلواتی است که ختم آقای شما می کنند. اصلا همه ی مرد ها سبیلشان را مثل ایشان می زنند! مد است آقا، مد!

مرد روس از ” آقای شما” گفتن عبدالله خان بسیار خوشش آمد و در دل غرور و افتخار نسبت به وطن و صد البته شخص “ ایشان “ احساس نمود.

البته که این هم یکی از آن دروغ های مصلحتی به جای عبدالله خان بود. ایشان ترجیح دادند که پارچه ی مرد روس را بخارانند تا آن ”اگر” به یقین نزدیک تر شود. ابدا اینگونه نبود که مردم ایران در کوچه و خیابان بایستند و از آقای ایشان صحبت کنند. به ندرت حتی راجع به مسائل داخلی بحث می شد مگر بر سر گرانی نان و گندم و غیره باشد. ایرانیان از دیرین همین گونه اند؛ اول حقوق این ماه بعداً حقوق انسانی!

مرد روس اما کار زیاد داشت و این که بیش تر از این وقت خود را با عبدالله خان تلف کند برایش میسر نبود. کاغذ هایش را جمع کرد، خودکارش در در جیب جلوی پیراهنش جا داد و در خلال باند شدن از روی صندلی گفت:

_خیلی خب عبدالله تا چند دقیقه دیگر همان طور که آمدی می روی. روز به خیر و مراقب خودت باش. چه در تهران چه در مسکو!

دو بار روی در زد و یکنفر از خارج در را برای او گشود و رفت.

عبدالله خان دفعه ی بعدی که چشمانش به روشنایی می خورد، در خیابان روی نیمکتی بود. گویا دو مرد او را سر بسته آورده بودند و آن جا رها کرده بودند. ایشان پیش خودشان عهد کردند که « لعنت به من اگر این هوس سفر دورتر از شاه عبدالعظیم به سر من بزند! »


طنزداستانرماننویسندگی
۳
۰
amudo
amudo
سعی دارم بنویسم و بخوانم.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید