آدم وقتی به قورمه سبزی و آبگوشت تهران عادتی شده باشد سختش است که یکهو در دمادم آفتاب سر ظهر کابل بشنود که صاحب خانه میگوید: «چطور است امروز مَنتو درست کنیم؟» و خب تو مهمان هستی و با شک میپذیری. نه با شک و بد دلی، با شک و دلخواهی و کندوکاو از برای اینکه منتو چه جور غذایی میتواند باشد. کدام طعم را در دهان آدم زنده میکند. از کجا آمده است و چطور از دیگ بخار خودش را نجات میدهد و گذر میکند و به معدهی ما میرسد.
مهمان یک خانوادهی کابلی بودم. دختری تازه سفر کرده به افغانستان که در عمرش چند بار بیشتر آشپزی نکرده بود. فیالمثل تخم مرغهای تازه از مغازه آورده شده را داخل روغن انداخته و نوش جان کرده بود. تا همین جا. باقیاش را نه پی گرفته بود و نه علاقه داشته پی بگیرد.
وقت غذا، صاحب خانه که زنی زبردست و آشپزی ماهر بود گفت: «بیا که میخواهم دختر کاکای تازه از ایران آمدهام را غذای مزه دار کابلی یاد بدهم. شد که خوشت آمد و دلت شد بیشتر اینجا بمانی.»
دست هایم را خوب شستم. دخترهای همسایه را هم خبر کردم تا نفر زیاد باشیم. آستین هایمان را بالا دادیم. صاحب خانه دیگ بزرگ و مخصوص منتو را روی میز فرود آورد. شبیه یک ساختمان استوانهای چند طبقه در نیویورک بود. در هر طبقه باید تعدادی خمیر به شکل درآورده شده را ردیف میکردیم. خمیرها بسته بندی شده بودند و میگفتند که از هر فروشگاهی در کابل خمیر آمادهی منتو بخواهی پیدا میکنی. تکههای خمیر را از پلاستیک بیرون آوردیم و کمی بهشان آب زدیم. انگشت هایمان را در خمیر غلت میدادیم و از خود شکل میساختیم. خمیرهای شکلی را دست به دست میرساندیم به دخترک دوازده سالهی خوش زبانی که پای دیگ ایستاده بود و برای خمیرهای شکلی آواز کابلی می خواند تا خمیرها خوب به جای خود خو بگیرند. دختر ها به من میخندیدند. میگفتند : «دختر جوان ما که تا حال دست به سیاه و سفید نزده بود ببین که چطور با شوق خمیرها را مشت و مال میدهد و شکل میسازد و در شکم خمیرها سبزی خرد شده جا میکند.»
نزدیک یک ساعت طول کشید و پشتمان از شدت نشستن روی صندلی خشک شده بود. دیگر دیوارهی معدهمان سوراخ شده بود که صاحب خانه گفت: «دخترها، بس است. بروید دست هایتان را بشویید که حالا نوبت درست کردن خورشت منتو است. این یکی کار خودم است.»
عقب تر نشستم. همه بلند شدند و هر کس وسیلهای را با خود به آشپزخانه برد. بعد من هم به آشپزخانه رفتم و به تماشای پختن خمیرها روی اجاق ایستادم. آفتاب خوب خودش را انداخته بود روی شهر کابل.
بعد از نیم ساعت سفرهها پهن شد روی گل وسط قالی. بشقاب های خالیمان پر شد از تکههای بخارپز شدهی منتو به همراه خورشت سرخ رنگ و تند. اولین بار بود که در یک خانهی کابلی نشسته بودم، خودم آستینها را بالا زده و در پختن غذای محلیشان کمک کرده بودم و حالا که داشتم از پنجره ها اطراف را و کوچه ها را و بچه های سر خیابان را نگاه میکردم اولین غذای محلی کابلی را کنار اقوامی که پس از سال ها میدیدمشان میخوردم. در کابل همیشه همراه غذای مهمان نوشابههای سبز رنگی میآورند که ترکیب را کامل میکند. مابین همهمهی صداها و بخار داغ غذا به این فکر میکردم که باز خوب است که روز است و روشنایی داریم، اگر شب بود و خدای نخواسته طبق معمول برقها قطع میشد، مجبور بودم فقط طعم غذا را بچشم و رنگ و قیافهاش در تاریکی پنهان میماند.
+در یکی از روزهای نود و هشت.