اولین بار که در جلسه روانکاوی متوجه شدم دچار کمالگرایی هستم شوکه شدم. من همواره معتقد بودم انسانی واقع بینم و بعضا اطرافیانم را بخاطر کمالگراییشان قضاوت میکردم؛ غافل از اینکه خودم هم رگههایی از کمالگرایی را دارم. با این وصف وقتی بین کتابهای پیشنهادی اردیبهشت ماه طاقچه «موهبت کامل نبودن» را دیدم احساس کردم این دقیقا کتابی است که به خواندن آن نیاز دارم. کتابی که نویسنده با بهرهگیری از تجربه خود در درمان کماگراییش نوشته و میتواند راهنما و کمک کننده من نیز باشد.
نویسنده در فصل ابتدایی کتاب سه ویژگی شجاعت، شفقت و پیوند را توضیح میدهد که هرکدام چگونه به ما کمک میکنند تا خود واقعیمان را بپذیریم و ارتباط سالمتر و موثرتری با اطارفیانمان برقرار کنیم.
«در فصل یک این کتاب به ذکر یافتههای خود در خصوص شجاعت، شفقت و پیوند میپردازم و توضیح میدهم که چگونه این سه مفهوم میتوانند ابزارهایی برای کسب و پرورش احساس ارزشمندی باشند...»
احساس ارزشمندی آن وسیلهای است که به ما کمک میکند خودمان را باوجود نقایص بپذیریم و صرفا به دنبال کامل بودن و بهترین بودن نباشیم بلکه از زندگی احساس رضایت کنیم و در جهت عشق و باورهایمان حرکت کنیم.
در فصل دوم کتاب نویسنده ازعشق و احساس تعلق واقعی صحبت میکند و تاثیری که بر احساس ارزشمندی ما دارد. و در فصل آخر به بیان ده مورد از موانعی میپردازد که در مسیر رشد و احساس ارزشمندی ما قرار دارند. در هر مورد با ذکر مثالهایی از زندگی خود و اطرافیانش، فهم موضوع را برای ما سادهتر و دستیافتنیتر میکند.
متن کتاب بنظر من شبیه به مجموعه جستارهای طولانی و مرتبط به هم بود که هرکدام جداگانه میتوانستند کامل باشند اما در کنار هم نیز معنایی فراتر پیدا میکردند. در بسیاری از مثالها با نویسنده همذاتپنداری داشتم و همین باعث میشد تا راهکارها و نظراتش را ببهتر پذیرا باشم. در عین حال فکر میکنم اگر شخصی نتواند با سبک روایت و خاطراتی که نویسنده از زندگی شخصی خود مثال میزند ارتباط برقرا کند، مطالعه کتاب برایش طاقتفرسا خواهد بود و نمیتواند بهره کافی را از کتاب ببرد.
در ادامه چند مورد از بخشهای مختلف کتاب که آن را قابل تامل میدانم را میاورم:
« اما نکته حساس و لغزنده درباره شفقت و پیوند همین جاست: نمیتوانیم تجربه خود را با هر کسی در میان بگذاریم. کار به این سادگی نیست. من دوستان خوب زیادی دارم اما برای تمرین شجاعت و کسب شفقت فقط روی چند نفر از آنها میتوانم حساب کنم.»
این نکته بسیار مهمی است. برای خود من بارها پیش آمده که نیاز به همدلی دوستی داشتم اما به سختی توانستم بین دوستانم فردی را پیدا کنم که بتوانم با خیال راحت با او صحبت کنم.
تا با جان و دل پذیرای یاری دیگران نباشیم، نمیتوانیم با دل و جان دیگران را یاری دهیم.
این جمله مرا بسیار به فکر فرو برد. من سالها تمرین میکردم که هرگز یاری نخواهم و به اصطلاح روی پای خودم بایستم، غافل از اینکه این کار باعث نمیشد تا دیگران مرا امنتر و مطمئن تر بدانند. افراد به کسی اعتماد نمیکنند که بینیازی موهومی داشتهباشد. برای آنها یک نفر شبیه خودشان ارزشمندتر و نزدیکتر است. یک نفر که او هم نیاز به همدلی ویاری دارد.
و در آخر این چند خط درباره کمالگرایی از متن کتاب بسیار مهم است:
کمالگرایی تفکری خودویرانگر و اعتیاد آور است که این عقیده را در ما زنده نگه میدارد: اگر کامل و بینقص به نظر برسم، اگر زندگی بینقصی داشته باشم و هرکاری را در حد کمال انجام دهم میتوانم از احساس آزاردهنده شرم، قضاوت و انتقاد دور بمانم یا آنها را به حداقل برسانم.
کمالگرایی شکل اعتیادآور به خود میگیرد، چون به هر ترتیب وقتی دچار شرم میشویم، از ما انتقاد میشود یا مورد قضاوت قرار میگیریم، اغلب فکر میکنیم به خاطر این است که نتوانستهایم در حد کمال رفتار کنیم. بنابراین بهجای آنکه منطق ناردست کمالگرایی را زیر سوال ببریم، بیشتر تلاش میکنیم تا هر چیزی و هر کاری در حد کمال باشد.
کمالگرایی صرفا به این دلیل میلی خودویرانگر است که اساسا هیچ چیز نمیتواند کامل و بینقص باشد. کمال هدفی دست نیافتنی است. وانگهی آنچه در کمالگرایی بیشتر مطرح است نظر دیگران است. کمالگرا میخواهد در دید دیگران کامل و بینقص جلوه کند. کمالگرایی حتی از این نظر هم هدفی دستنیافتنی است. چرا که دید دیگران، صرف نظر از سعی و تلاش ما، خارج از کنترل ماست.
من این کتاب را در طاقچه بینهایت خواندم و شما هم میتوانید از لینک زیر آن را مطالعه کنید.