گرسنهام گرسنه

معدهتان واقعاً خالی است یا اینکه فقط میخواهید چیزی بخورید! در هر حال عکسالعملتان یکی است: اینکه نیاز به مواد غذایی دارید و باید غذا میل کنید؛ اما نتیجه کاملا متفاوت از آب در میاید. زمانی که گرسنهاید اوضاع تحت کنترل است چون شما فقط برای کسب انرژی غذا میخورید و به آن نیاز دارید؛ اما زمانی که معدهتان خالی نیست غذا خوردن شما نتیجهای غیر از چاق شدنتان نخواهد داشت.
چه باید کرد؟
برای اینکه بفهمید واقعاً گرسنهتان است یا نه باید اول آب بنوشید. چون آب بهترین ضد اشتهای طبیعی محسوب میشود. اگر بعد از آن معدهتان همچنان قار و قور کرد یعنی اینکه واقعاً خالی است و انرژی کم آوردهاید؛ یعنی اینکه قبلاً به میزان کافی یا درست غذا نخوردهاید و لازم است چیزی میل کنید.

برای اینکه کاملا سیر شوید و چند ساعت بعد از غذا صدای معدهتان در نیاید بهتر است از مواد غذایی «معده پر کن» در آخر غذا استفاده کنید؛ مثلاً از میوههای سرشار از پکتین مانند سیب استفاده کنید که معده را کالا پر میکنند. سبزیجات پختهشده نیز همین خاصیت را دارند. در نهایت برای اینکه مغزتان فرصت دریافت و مخابرهی سیری را پیدا کند از مواد غذایی مناسبی استفاده کنید که نیاز به جویدن بیشتر داشته باشد.
اگر بعد از غذا بیش از حد احساس گرسنگی کردید نیازی نیست خودتان را ناراحت کنید؛ اما نباید یک پرس غذای دیگر هم نوش جان کنید. در این مواقع به سراغ میوههای خشک بروید که خیلی زود احساس سیری ایجاد میکنند.
بیخیال صبحانه نشوید

صبحانه را دست کم نگیرید و هیچوقت از خیرش نگذرید. به خاطر اینکه مهمترین وعدهی غذایی روزانه است. میپرسید چرا؟ چون همین صبحانه وعدههای دیگر را تنظیم میکند. اگر صبحانه را کامل میل نکنید امکان اینکه خیلی زود انرژی کم بیاورید و مثلاً ساعت 11 صبح دلتان ضعف برود خیلی زیاد است. برای همین هم شروع به ریزهخواری خواهید کرد و تعادل غذایی آن روزتان به هم خواهد خورد. توصیه میکنیم برای صبحانه حتماً غلات، نان سبوسدار با پنیر، گردو یا کره، تخممرغ، املت یا غیره و همچنین یک واحد میوه (نه آب میوه) میل کنید.
چارهی کار آب خوردن نیست
بله درست است که آب یک ضد اشتهای طبیعی است اما اشتها را کاهش نمیدهد. برای همین بیفایده است که مدام آب بنوشید. درست است که آب معده را پر میکند و جای کمی برای مواد غذایی باقی میگذارد اما همین آب خیلی زود از معده خارج میشود و معده دوباره خالی خواهد شد. بهتر است موقع غذا خوردن مواد غذایی مناسب و شکمپرکن استفاده کنید؛ مانند مواد غذایی سرشار از پروتئین.
کمتر غذا بخورید تا سایز معدهتان به مرور کوچک تر شود
این حقیقت دارد که با کاهش حجم غذا اندازهی معده هم به مرور کوچک تر میشود. اگر عادت دارید تند غذا بخورید معده بیش از اندازه پر میشود و به مرور بزرگ میشود. برای همین هم اولا به این زودیها سیر نمیشوید و ثانیاً خیلی زود گرسنهتان میشود. زمانی که اشتها زیاد است باید تمام تلاشتان را بکنید حجم غذایی که میخورید را کاهش دهید تا به مرور اندازهی معدهتان کوچک تر شود؛ اما این کار نیاز به زمان و صبر زیادی دارد. در واقع حدود 2 تا 3 ماه طول میکشد که بتوانید به این وضعیت عادت کنید و سایز معدهتان کوچک تر و اشتهایتان کمتر شود.
درست است که تصمیم گرفتهاید اشتهایتان را کاهش دهید اما معنیاش این نیست که زیاده از حد به خودتان سخت بگیرید. زمانی که یک مادهی غذایی با پرزهای چشایی تماس مییابد در مغز هورمونی به آندورفین ترشح میشود که احساس لذت ایجاد میکند. برای همین هم حالمان خوب میشود. زمانی که یاد بگیرید درست غذا بخورید از هر آنچه میخورید لذت ببرید لازم نیست زیاد بخورید تا به این لذت برسید. فرض کنید دلتان بستی یا پفک میخواهد لازم نیست خودتان را محروم کنید؛ اما نباید پشت سر هم پفکها را روانهی دهانتان بکنید. بهترین کار این است که پفک را روی زبانتان بگذارید و اجازه دهید به آرامی ذوب شود. در همان حال روی لذتی که از طعم آن میبرید تمرکز کنید. با بستنی و دیگر تنقلات هم همین کار را بکنید. خواهید دید با چند عدد پفک یا چند قاشق بستنی به همان لذت یک بسته یا یک پیاله خواهید رسید. مسئلهی دیگری که بهتر است همیشه در ذهن داشته باشید گذشتن از چیزی به نفع دیگری است. زمانی که مثلاً هوس شکلات کردید از خیر بستنی یا پفک بگذرید و برعکس.
خوش اشتهایی هم تاریخ انقضا دارد
در این دهه از سنتان، متوجه میشوید که دچار گرسنگیهای غیرقابل کنترل شده و یا هیچ میل و ولعی به خوردن چیزی ندارید. در سن ۳۵ سالگی یا همین حدود، اثرات رژیم غذایی پایینتر از حد استاندارد میتواند به شکلی منفی روی شما اثر بگذارد.
در این دهه مشکلات هاضمه بیشتر خود را نشان میدهند و به شکل بارزی در اشتهای شما اختلال ایجاد میکنند. اما ۴۰ سالگی میتواند دهه کم شدن تحرک فیزیکیتان هم باشد. اشتها معمولا با توجه به زیاد شدن تحرک، افزایش مییابد.
برای برخی از زنان، افت شدید میزان استروژن به خاطر یائسگی در سنین ۵۰ و ۵۱ سالگی منجر به بروز الگوهایی نظیر ویار بیشتر به خوردن کربوهیدراتها و قند خواهد شد. این مسئله میتواند علت افزایش وزن در سنین میانسالی شما باشد که بسیاری از خانمها با آن روبهرو میشوند. این مسئله نوعی مکانیسم دفاعی در مقابل مشکلات سلامتی محسوب میشود زیرا چربی بدن در واقع نوعی اندوخته است که در برابر ضعف و سستی از شما محافظت میکند؛ مسئلهای که با بالا رفتن سن میتواند به شما آسیب وارد کند.
۶۰ سالگی و بالاتر
بر خلاف آنچه احتمالا شنیدهاید، معده شما با بالا رفتن سن کوچک نمیشود. اما به نظر میرسد که تغییراتی در کشسانی شکمتان رخ میدهد که به موازات بالا رفتن سن رخ داده که به اشتباه به مغز این پیغام را میدهد که سیر شدهاید؛ در حالی که اینطور نیست.
گرسنگی و اشتها دو پدیده متفاوت هستند. گرسنگی هنگامی احساس میشود که بدن ما نیاز به انرژی دارد و این حالت بیشتر جنبه فیزیولوژیک دارد، ولی اشتها هنگامی احساس میشود که فرد به مصرف یک ماده غذایی خاص تمایل دارد. اشتها همیشه بر اساس نیاز بدن نیست بلکه تنها ممکن است به دلیل احساس تمایل، یک ماده خاص غذایی را مصرف کنیم که این عمل ریشه در جنبه روحی روانی فرد دارد.
آیا میدانید رنگها میتوانند تاثیر بسزایی روی اشتها و در نتیجه چاق و لاغر شدن ما داشته باشند؟ رنگها حتی میتوانند روی طعم غذا یا بویی که حس میکنیم اثر بگذارند. تاثیر گذاری رنگ روی حواس مان را اصطلاحا جابه جایی حسی میگویند. هرگاه رنگی را میبینیم به یمن وجود حواس بینایی، چشایی و بویایی، حواس دیگرمان نیز تحریک میشوند.
آبی
این رنگ به شدت سرکوب کننده اشتهای فرد است. محققان در آزمایشهایشان متوجه شدهاند اتاقهای غذاخوری که به رنگ آبی در میآیند روی اشتهای افراد اثری منفی دارند و باعث میشوند که آنها به طور کلی ۳۰ درصد کمتر کالری مصرف کنند.برخی معتقدند از آنجایی که خوراکیهای آبی رنگ به ندرت در طبیعت پیدا میشوند و انسان قبل از هر چیز با کمک نشانههای بصری تعیین میکند غذایی خوب است یا خیر و رنگ آبی بیشتر مواقع نشان دهنده سمی بودن غذاست، جلوی اشتهای او را میگیرد.
قرمز
این رنگ درست برعکس رنگ آبی است زیرا بسیار قوی و پرانرژی است و میتواند تا اندازهای فشار خون را بالا برده و همچنین اشتهایتان را تحریک میکند. معمولا صاحبان رستورانهای فست فود دیوارهای رستورانشان را قرمز رنگ میکنند تا علاوه بر بالا بردن اشتهای افراد آنها را به تند خوردن غذا تشویق کنند و جا را برای افراد دیگر خالی نمایند.
سفید
رنگ سفید که در بسیاری از خانهها، رستورانها و فروشگاهها به وفور دیده میشود و به نظر خنثی میآید اما تاثیر بسیار زیادی روی اشتهای فرد میگذارد در واقع باعث میشود شخص بدون توجه به چیزی غذا بخورد. خوراکیهایی که سفید رنگ هستند مغز شما را نسبت به مقدار مصرف غذا بی خیال میکند و ظروف سفید رنگ باعث میشوند هرچه بیشتر بخورید کمتر احساس رضایت کنید!
رنگ زرد نه تنها اشتها را بالا میبرد بلکه فرد احساس میکند آنقدر گرسنه است که میخواهد هرچه سریعتر غذا بخورد. وقتی فردی چشمش به رنگ زرد میافتد، مغزش به سرعت شروع به ترشح هورمون سروتونین میکند و این هورمون باعث میشود نسبت به خود و اطرافش احساس خوب و مثبتی داشته باشد و وقتی وارد رستوران میشود تا میتواند غذا و نوشیدنی مصرف کند.
پرخوری عصبی

این اختلال با پرخوری و انجام اقداماتی مانند استفراغ عمدی و تمرین های ورزشی شدید و افراطی برای جلوگیری از افزایش وزن مشخص می شود. این اختلال، شباهت زیادی با نوع پرخوری/تخلیه کننده بی اشتهایی عصبی دارد.
اما آنچه نشانه تشخیص و متمایز کردن این دو اختلال از یکدیگر است، وزن فرد است. فرد مبتلا به بی اشتهایی عصبی به شدت لاغر است، در صورتی که درباره فرد مبتلا به پرخوری صدق نمی کند. با این که هر دو گروه افراد مبتلا به بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی، ترس شدیدی از چاق شدن دارند، برخلاف بیماران مبتلا به پرخوری عصبی معمولا وزن طبیعی دارند یا گاهی اندکی اضافه وزن خواهند داشت.
پرخوری عصبی معمولا با ایجاد رژیم غذایی که انگیزه آن میل به ترکه ای بودن است، آغاز می شود. فرد در مراحل اولیه، غذاهای کم کالری می خورد اما به مرور زمان، محدود کردن رژیم غذایی به تدریج از بین می رود و فرد خوردن غذاهای ممنوع شده را آ؛از می کند. این غذاها معمولا غذاهای سبک و دسرهایی مانند چیپس سیب زمینی، پیتزا، کیک، بستنی و شکلات را شامل می شود.
کسی که به پرخوری عصبی مبتلاست، ممکن است در یک روز تا ۴۸۰۰ کالری مصرف کند! فرد بعد از پرخوری، برای این که شکست خویشتنداری خود را مدیریت کند، استفراغ کردن، روزه گرفتن، ورزش کردن افراطی یا سوءاستفاده از ملین ها را آغاز می کند. پرخوری عصبی برای خیلی از بیماران به علت پرداخت صورتحساب های سنگین برای غذا، ایجاد مشکلات اقتصادی را نیز به همراه دارد. بیماران مبتلا به بی اشتهایی عصبی معمولا جدی بودن مشکل خود را انکار می کنند، در مقابل، تنها چیزی که در ذهن بیمار مبتلا به پرخوری عصبی وجود ندارد، آسودگی خیال است. آنها به دلیل نداشتن کنترل بر رفتار پرخوری خود، احساس شرم، گناه، خود کم بینی و تلاش برای پنهانکاری دارند.
این اختلال نیز شامل دو نوع تخلیه کننده و غیر تخلیه کننده است. در نوع تخلیه کننده، فرد از روش هایی مانند استفراغ کردن و استفاده از ملین ها برای جلوگیری از افزایش وزن و خنثی کردن اثر پرخوری استفاده می کند اما در نوع غیر تخلیه کننده، امکان دارد فرد روزه بگیرد یا ورزش کند اما استفراغ نمی کند و از ملین ها و مدرها استفاده نمی کند.
وقتی به شدت احساس گرسنگی میکنید به جای مصرف تنقلات پرکالری مانند شیرینیجات، از سبزیجات خام استفاده نمایید. خیار، هویج، کاهو، کلم قرمز، کلم سفید، گل کلم، کلم بروکلی، کلم بروکسل، گوجهفرنگی، کرفس و ... به صورت خام میانوعدههای مناسبی هستند. ریزهخواری خود را بر این مواد متمرکز کنید.
استفاده از سالاد مخلوط میوههای فصل، پیشنهادی بینظیر برای رژیم محدود از کالری شما میباشد. چرا که در این رژیم، برای مصرف بسیاری از مواد خوراکی که به آنها علاقه داشتهاید، محدودیت ایجاد شده است. میتوانید با جایگزین کردن میانوعدههای جذاب و درعینحال کم کالری، تنوع و جذابیت را به رژیم غذایی خود برگردانید.
کنار تمام غذاهای خود حتماً یک بشقاب بزرگ سالاد سبزیجات، بدون هر گونه سس یا روغنی مصرف نمایید.
سالاد کلم، سالاد کاهو، سالاد شیرازی، سالاد سبزیجات مخلوط که در آنها کدو سبز را رنده کرده باشید، بسیار خوشطعم است و تجربهای جدید و متفاوت را برایتان به ارمغان خواهد آورد.
مثلاً در صبحانه در کنار نان و پنیر از خیار، گوجهفرنگی یا سبزی خوردن استفاده کنید. در وعده شام از سوپ سبزیجات استفاده کنید. همچنین میتوانید درون ماست کم چرب خود، خیار خرد کنید.
مطالعات متعدد نشان میدهد که میزان مصرف سبزیجات در افراد مبتلا به اضافهوزن و چاقی پایین است. یک پیشنهاد این است که در کنار ظروف میوه خود در میانوعدهها، جایگاه ویژهای برای خیار، هویج، گوجهفرنگی، کدو، کرفس، کاهو، کلم بروکلی، کلم بروکسل و ... در نظر بگیرید.
میوهها و سبزیها دارای فیبر بیشتری میباشند و این فیبر خود دفعکننده کلسترول میباشد و نیز حجم زیادی از معده را اشغال میکند که مانع از دریافت غذاهای پرکالری توسط شما میشود. در ضمن آب میوهها به دلیل دارا بودن مقادیر بالایی از فروکتوز در رژیمهای کاهش وزن به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
منظور از کالری پنهان، بیشتر گروه چربی و قندها میباشد که حجم زیادی در رژیم غذایی ندارند و در معده نیز حجم زیادی را اشغال نمیکنند، اما کالری بالایی را در رژیم غذایی به همراه دارند. این کالری پنهان بیشتر به صورت روغن در برنجها و خورشتها، چربی گوشت و مرغ، لبنیات پرچرب، شیرینی خامهای، شربت، نوشابه، ژله، سس و ... وجود دارد.
مکانیسم عمل معده به گونهای است که بعد از 20 دقیقه از شروع غذا خوردن شروع به مخلوط کردن غذا با شیرههای گوارشی میکند و از این زمان به بعد سیگنالهایی را به سمت مغز مبنی بر سرکوب اشتها میفرستد. اگر آهستهتر غذای خود را مصرف کنید؛ یعنی زمان صرف غذای خود را افزایش دهید؛ و در طی 20 دقیقه اول مقدار کمی غذا میل کنید تا حدود زیادی موفق شدهاید که بدن خود را به اشتباه بیندازید و در رابطه با سرکوب اشتهای خود قدم بزرگی برداشتهاید. شاید به همین علت باشد که در روایات توصیه شده است که 40 تا 50 مرتبه، هر لقمه غذایی را بجوید. این جویدن زیاد فواید بسیاری به همراه خواهد داشت: اولاً؛ مرحله اصلی هضم و نرم شدن غذا در دهان صورت میگیرد و فشار کمتری به معده وارد میآید و فرآیند هضم با کارایی بیشتری عمل میکند؛ و ثانیاً مدت زمان بیشتری صرف غذا به طول میانجامد در نتیجه با مصرف مقدار کمتری از غذا، احساس سیری در فرد ایجاد میشود.
ظروف غذا، سفره، دکوراسیون آشپزخانه و اتاق غذاخوری خود را به رنگ آبی در آوردید. تحقیقات نشان میدهد که رنگ آبی اشتهای افراد را سرکوب میکند و رنگهای گرمی مانند قرمز و نارنجی اشتها را تحریک مینمایند. در نتیجه سعی نمایید که رنگهای قرمز و نارنجی کمتر در جلوی دیدتان باشد؛ و در عوض بیشتر در ارتباط با رنگ آبی باشید.