
این پست ادامه مطلب قبلی است...
سقراط در ادامه سخنانش که در حال رسیدن به یک تعریف واحد برای قابلیت بود میرسد به ترس و میگوید: "ترس چیزی نیست جز انتظار بدی" و بعد از توضیحاتی کوتاه در نهایت باز میرسد به دانایی و اینکه: "دانایی به اینکه چه خطرناک است و چه بیخطر شجاعت است و نادانی به آن ترسویی"
تعریف شجاعت به راستی این است؟ من تصور میکردم شجاعت آن است که در مواردی که نمیتوان از خطرناک بودن یا نبودن چیزی مطمئن بود دل به دریا زد و امتحانش کرد یا چیزی که اندک خطری دارد را انجام داد مثلاً رفتن درون یک غار تاریک یا رانندگی با سرعتی زیاد در جادهای خالی از ماشین. (البته با حماقت فاصلهای هست).
ولی اگر به عواقب دقیق آن امر واقف باشم و انجامش دهم نام آن را شجاعت نمیگذارم چیزیست از جنس منطق. البته این نظر فعلی من است! به هر حال سقراط چیز دیگری را شجاعت میداند.
همه رساله طولانی و به نظر من سنگین پروتاگوراس درباره همین موضوع بود که آیا قابلیت (یا به تعبیری فضیلت) آموختنی است؟
در نهایت سقراط نتوانست از پروتاگوراس جواب درست و دقیقی بشنود ولی همانطور که در این سه پست دیدیم مباحث مختلفی را بیان کرد در عینی که مسیر اصلی خود را فراموش نکرد.
در مورد روشهای کسب دانش از دید سقراط در پستهای قبلی صحبت شده است و گویا سقراط قصد دارد بگوید کسی که ادعا میکند میتواند بهترین قابلیت را به جوانان بیاموزد باید بعد از شناخت خودِ قابلیت و راههای کسب آن، راههای آموزش آن را نیز بیاموزد و البته که در این گستردگی دانش لازم است حیطه فعالیت خود را محدود و مشخص نماید.
این رساله برای من طولانی و کمی ملالآور بود. قسمت ملالآور آن به دلیل بحث بیمورد پروتاگوراس در مورد اشعار بود و نیز کجخلقی او در مواجه با روند سوال و جواب سقراط. باید بگویم که با اینکه دید پروتاگوراس را دوست داشتم، شیوه برخورد او با مسائل آزارم داد گویا واقعاً در آن زمان جنگی بین سخنوران بوده و نه مباجثهای برای روشن شدن یک حقیقت، چیزی که امروز هم بسیار دیده میشود و صد افسوس از عمری که چنین هدر میرود...