ویرگول
ورودثبت نام
ساحل مرتضوی
ساحل مرتضوینوشتن است که من را "من" نگه می‌دارد.
ساحل مرتضوی
ساحل مرتضوی
خواندن ۲ دقیقه·۳ سال پیش

66. پروتاگوراس (Protagoras)، قسمت دوم

این مطلب ادامه پست قبلی است...

5- نتیجه مبنای نادرست

سقراط با چیدمان منطقی در پی رسیدن به هدفی است که در سر دارد، خلاصه بحثشان این است که:

  • هر چیزی یک ضد دارد و نه چند ضد.
  • اگر چیزی ضد دیگری باشد علتش هم ضد آن است.
  • کار ابلهانه از روی نادانی و کار عاقلانه از روی خویشتن‌داری است(در صحبتهای خود به این تعاریف رسیدند!)
  • پس نادانی و خویشتن‌داری ضد یکدیگرند.
  • بنابراین یا باید پذیرفت که دانایی و خویشتن‌داری یکی است یا هر چیز بیش از یک ضد دارد!

در نتیجه، سقراط زیرکانه نشان داد که مبنای نادرست آنها را به نتیجه نادرست می‌رساند.

6-اندر ستایش بحث

در میانه صحبت، پروتاگوراس زیر میز می‌زند و قصد دارد از ادامه مسیر طفره رود که البته با صحبتهای جالبی که بین مردم شکل می‌گیرد به بحث برمی‌گردد ولی در این میان صحبتهای سقراط درباره بحث جالب است، او می‌گوید:

بحث کردن خاص دوستان است و نزاع خاص دشمنان.
حس احترام در روح شنونده پیدا می‌شود و ریا و دغل را در آن راه نیست در حالی‌که ستایش بیشتر اوقات کار زبان است و بر خلاف عقیده واقعی گوینده.

7- قانون ساختگی یا قانون طبیعی

قبل از ادامه بحثِ سقراط و پروتاگوراس صحبتی مطرح می‌شود درباره قانون. من بارها و بارها به این موضوع فکر کرده‌ام. مطلب آن بود که قانون طبیعت با قانون ساختگی ما تفاوت دارد و حتی گاهی قانونی که ما وضع می‌کنیم خلاف طبیعت است.

به راستی این نکته مهمی برای من است. آیا قانون همیشه درست بوده و هست؟ آیا ما می‌توانیم معتقد باشیم قانون‌هایی که وضع می‌کنیم بر حق‌اند؟ زمانی که قانونی مخالف طبیعت است چگونه توجیهش می‌کنیم؟

کمی فراتر روم و بگویم که آیا می‌توان تمدن و زندگی انسان شهرنشین (انسان مدرن) را مسیری در خلاف جهت طبیعت دانست؟ من گاهی عمیق به این موضوع می‌اندیشم و هنوز گنگم! ...

از بحث خیلی دور نشوم. برگردیم به دوران سقراط و بحثش با پروتاگوراس.

8-لذت بد است یا خوب؟ (درد بد است یا خوب؟)

حرف سقراط این است:

  • لذت در صورتی بد است که یا از لذت بزرگتر محروم کند یا باعث دردی بزرگتر شود.
  • درد در صورتی نیک است که یا دردی بزرگتر را از بین ببرد یا باعث لذتی بزرگتر شود.

این دو مورد را با دقت بخوانید و کمی فکر کنید.

سقراط معتقد است لذت و درد به سبب عواقبی که دارند خوب یا بد شمرده می‌شوند و اگر مردم به راستی به عواقب آگاه باشند همیشه به دنبال نیکی می‌روند و لذت یکروزه را به خاطر عاقبت بدش پس می‌زنند در نتیجه اگر کسی خویشتن‌داری نمی‌کند از روی نادانی اوست.

حرفی منطقی است ولی مشکل اینجاست که همیشه منطق بر واقعیت منطبق نیست.

در ادامه سقراط بحثی درباره لذت نزدیک و لذت دور هم می‌گوید که خواندنی است ولی من مایل نیستم از آن بنویسم.

قسمت آخر بحث پروتاگوراس را در پست بعدی خواهم نوشت.

























































































































































فلسفهافلاطونسقراط
۵
۰
ساحل مرتضوی
ساحل مرتضوی
نوشتن است که من را "من" نگه می‌دارد.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید