
آیا تابهحال به این مسأله فکر کردهاید که الگوی دلبستگی شما یا شریک عاطفیاتان به چه شکل است؟
در حقیقت دربارهی بزرگسالان چهار الگوی دلبستگی مختلف وجود دارد؛ دلبستگی ایمن، دلبستگی اضطرابی/ پریشانی، دلبستگی تهاجمی/اجتنابی و دلبستگی ترسی/ اجتنابی. قسمتی از ویژگیهای هر چهار الگوی دلبستگی در شخصیت همه ما نهفته است، اما با درجههای مختلفی که ممکن است با گذشت زمان تغییر هم بکند.
در ادامهی این مقاله صفات غالب و برجستهی هر الگوی دلبستگی در روابط عاطفی آورده شده است، بعد از آن دربارهی نحوهی اثرگذاری این الگوهای دلبستگی بر کیفیت روابط عاطفی توضیحاتی ارائه شده است. با ما همراه باشید.

نزدیک شدن به دیگران از نظر عاطفی، برای من آسان است. من دربارهی اینکه نسبت به دیگران احساس دلبستگی داشته باشم یا اینکه دیگران نسبت به من این احساس را داشته باشند، احساس راحتی میکنم. تنهایی یا عدم پذیرش دیگران مرا نگران و ناراحت نمیکند.
افرادی که دارای یک الگوی دلبستگی ایمن هستند به طور مرتب حداقل برخی از ویژگیهای رفتاری زیر را از خود بروز میدهند.
افرادی که دارای الگوی دلبستگی ایمن هستند لزوما افراد کاملی نیستند. آنها هم مانند بقیه افراد فرازونشیبهای خود را دارند و در صورت دست گذاشتن روی نقاط ضعفشان ناراحت میشوند. با این اوصاف، رویکرد بالغانهی آنها به روابط، این الگوی دلبستگی را به سالمترین الگو در بین سایر موارد تبدیل کرده است.

من دوست دارم که از نظر احساسی با دیگران کاملا صمیمی باشم، اما من اغلب احساس میکنم که دیگران تمایل ندارند آنقدری که من دوست دارم به من نزدیک شدن شوند. من اگر رابطهی نزدیکی در زندگیام نداشته باشم احساس ناراحتی میکنم، اما گاهی اوقات هم نگران این مسألهام که دیگران به اندازهای که من برای آنها ارزش قائلم، برای من ارزش قائل نباشند.
افرادی که دارای الگوی دلبستگی اضطرابی/ پریشانی هستند، به طور منظم حداقل چندین ویژگی از ویژگیهای زیر را از خود بروز میدهند.

من بدون وجود روابط عاطفی نزدیک در زندگیام احساس راحتی میکنم. احساس استقلال و خودکفایی برای من بسیار مهم است و ترجیح میدهم به دیگران وابسته نباشم و دیگران هم به من وابسته نباشند.
کسانی که دارای الگوی دلبستگی تهاجمی/اجتنابی هستند، معمولا حداقل چندین ویژگی از ویژگیهای زیر را به طور منظم از خود نشان میدهند.

من دربارهی نزدیک شدن به دیگران احساس چندان خوبی ندارم. در حقیقت من روابط عاطفی نزدیک میخواهم، اما به سختی میتوانم به دیگران اعتماد کنم یا به آنها وابسته باشم. گاهی اوقات نگرانم که اگر بیش از به دیگران نزدیک شوم ممکن است به لحاظ عاطفی صدمه ببینم.
کسانی که دارای الگوی دلبستگی ترسی/ اجتنابی هستند، برخی از ویژگیهای زیر را به طور منظم از خود نشان میدهند.
همانطور که قبلا ذکر شد، بیشتر افراد دارای درجات مختلفی از این چهار الگوی دلبستگی هستند، که ممکن است با گذشت زمان تغییر کنند و در هر مقطع از زندگی فرد یکی از این چهار الگو غالب باشد.
اگرچه کسانی که عمدتا از الگوی دلبستگی ایمن برخوردارند روابط خوب و مستحکمی با دیگران برقرار میکنند، اما تشکیل اینگونه روابط برای کسانی که از سه الگوی دلبستگی دیگر برخوردار هستند هم امکانپذیر است. خودآگاهی، حمایت متقابل، تمایل دو طرف برای رشد و شجاعت برای جستجو و دریافت کمک حرفهای در صورت لزوم، برخی از مهمترین عناصر توسعه مثبت روابط بین فردی هستند. فقدان این عناصر هم ممکن است باعث ایجاد ناسازگاری و اختلاف در روابط شود.

الگوی دلبستگی شما میتواند بر میزان تعهد، اعتماد و حسادت شما در روابطتان تأثیر بگذارد.
این صحنه را تصور کنید: شما چند ماهی است که با کسی قرار میگذارید و یکدیگر را ملاقات میکنید و اوضاع هم خوب پیش میرود. با طرف مقابلتان احساس ارتباط میکنید، هر دوی شما احساس شوخطبعی مشابهی دارید، از بودن در کنار دوستان طرف مقابلتان لذت میبرید و نشانه مشکلسازی هم تابهحال در رفتار طرف مقابلتان مشاهده نکردهاید و مدتی است که هر دو شما شخص دیگری را ملاقات نکردهاید.
یک شب، وقتی با دوستتان در حال قدم زدن هستید، او ایدهای را که مدتی است به ذهنش خطور کرده با شما مطرح میکند؛ در واقع از شما میخواهد شکل رسمیتری به رابطه بدهید و با یکدیگر ازدواج کنید. واکنش شما چیست؟
چگونگی پاسخ شما تا حد زیادی به الگوی دلبستگی شما بستگی دارد، یعنی الگوی تفکر، احساس و رفتار شما در ارتباط با دیگران. این الگوها همانطور که پیشتر گفته شد به طور کلی در چهار دسته مختلف قرار میگیرند.
هر رابطهای تحت تأثیر شرایط بسیار متنوع و مختلفی قرار دارد و پاسخ شما به تعهد در رابطه به عوامل زیادی بستگی دارد. اما به همهی روابط عاشقانه یا نزدیکی که تابهحال داشتهاید فکر کنید. آیا الگویی را مشاهده میکنید؟ دربارهی جنبههای دیگر روابط مانند صمیمیت چطور؟ یا اعتماد؟ و حسادت؟ این موارد هم تحت تأثیر الگوی دلبستگی شما قرار میگیرند.
بیایید نگاهی به برخی از جنبههای مختلف روابط نگاهی بیندازیم و تأثیر این الگوهای دلبستگی مختلف را در آنها مشاهده کنیم.

پذیرش تعهد در یک رابطه میتواند روندی منطقی و اقتصادی باشد با هدف ارزیابی و سنجش نقاط قوت و ضعف حاصل ایجاد تعهد بین دو طرف. اما تحقیقات نشان داده بیشتر از اینکه منطق در این زمینه نقش داشته باشد، عوامل عاطفی همانند الگوی دلبستگی فرد است که سطح تعهد او را در یک رابطه مشخص میکنند.
پس جای تعجب ندارد که از بین تمام الگوهای دلبستگی، افرادی که سبک دلبستگی تهاجمی/اجتنابی دارند، نسبت به رابطهی عاشقانه خود کمترین تعهد را احساس میکنند. در طرف مقابل، افرادی که دارای الگوی دلبستگی ایمن هستند، از همه بیشتر برای طرف مقابل خود احساس تعهد ایجاد میکنند و نسبت به رابطه خود وفادارند.
علاوه بر این محققانی که فعالیت افراد دارای الگوی دلبستگی ترسی/ اجتنابی و تهاجمی/اجتنابی را برای مدت چند ماه بررسی میکردند، دریافتند که این افراد به احتمال زیاد پس از مدتی از شریک عاطفی خود جدا میشوند.
این مسأله البته منطقی است که افرادی که الگوی دلبستگی اجتنابی دارند از نزدیکی عاطفی، احساس ناراحتی میکنند و معتقدند که به صمیمیت احتیاج ندارند.
حتی گاهی اوقات آنها به این بینیازی عاطفی خود افتخار میکنند. بنابراین اولین نشانه اختلاف در یک رابطه یا مشاهده اولین لحظهای که فاقد شور و هیجان باشد، برای آنها میتواند برای پایان دادن به یک رابطه کافی باشد. از قضا، بیمیلی به تعهد و نزدیک شدن از سوی آنها ممکن است شریک زندگیاشان را به طرف تصمیمگیری دربارهی جدایی سوق دهد.

بسیاری از ما هر از گاهی در روابط نزدیک خود احساس حسادت میکنیم و این مسأله کاملا طبیعی است.
حسادت به ما کمک میکند تهدیدهای یک رابطه را شناسایی کنیم. در صورت مشاهدهی شریک زندگی عاشقانهی خود در حال ملاقات با شخص دیگر یا دریافت توجه بیش از حد از طرف یک رقیب احتمالی، تجربهی احساس حسادت کاملا طبیعی و قابل درک است. اما اگر حسادت شما با واقعیت متناسب نباشد یا منجر به رفتارهای ناسالم شود، مانند بررسی تلفن همسرتان یا محدود کردن استقلال او، این مسأله میتواند منجر به مشکلات جدی شود.
محققان دریافتهاند کسانی که الگوی دلبستگی اضطرابی/ پریشانی دارند بیشتر پتانسیل پایش و نظارت بر شریک زندگی خود را دارند. آنها همچنین هنگام حسادت نسبت به افرادی که این الگوی دلبستگی را ندارند، احساس بدتری را تجربه میکنند.
از طرف دیگر، کسانی که الگوی دلبستگی تهاجمی/اجتنابی دارند، وقتی که احساس حسادت میکنند، احساس ترس و اندوه را تجربه نمیکنند. اما، به این خاطر که هم افراد مضطرب و هم افراد اجتنابی در اعتماد به دیگران مشکل دارند، هر دو الگو در مقایسه با افرادی که الگوی دلبستگی ایمن دارند، باورهای غیرمنطقی بیشتری را تجربه میکنند.
افراد دارای الگوی وابستگی ناامن، نه تنها احساس حسادت بیشتری را تجربه میکنند، بلکه ممکن است عمداً احساس حسادت شریک زندگی خود را تحریک کنند.
به طور خاص، داشتن الگوی دلبستگی اضطرابی/ پریشانی یا الگوی دلبستگی ترسی/ اجتنابی باعث میشود که فرد احساس حسادت بیشتری را تجربه کند. افرادی که دارای الگوی دلبستگی اضطرابی/ پریشانی هستند در ارتباطات خود عموما بیشتر رفتارهای پرخاشگرانه را بروز میدهند در حالی که افراد دارای الگوی دلبستگی ترسی/ اجتنابی معمولا رفتارهای مبتنی بر پرخاشگری منفعل را از خود بروز میدهند.

محققان حوزه دلبستگی چهار شرط لازم برای داشتن صمیمیت در یک رابطه را به شکل زیر توصیف کردهاند؛
این تواناییها همانطور که حدس میزنید، تحت تأثیر الگوی دلبستگی قرار میگیرند. افراد دارای الگوی دلبستگی ایمن، سطح تعامل بیشتری با شریک عاطفی خود دارند، با دوستان خود ارتباط و تعامل بیشتری برقرار میکنند و دوستان مشترک بیشتری با شریک عاطفی خود دارند. آنها همچنین از نظر بیانی در روابط خود دارای شیوهای اصیل و بکر هستند.
فراموش نکنید که صمیمیت دربارهی دوستیهای افلاطونی هم صدق میکند!
در مطالعه دیگری محققین به طور مشخص چندین زوج را وارد آزمایشگاه کرد تا تعامل آنها با یکدیگر را بررسی کنند. محققان پس از گذشت مدتی هیچ تفاوتی بین شیوههای ارتباطی این زوجها که دارای انواع الگوهای دلبستگی مختلفی بودند، مشاهده نکردند، اما شرکتکنندگانی که دارای الگوی دلبستگی ایمن بودند، نسبت به سایرین، مکالماتشان بیشتر جنبهی حمایتی و تعاملی داشت.

کسانی که دارای الگوی دلبستگی ایمن هستند، عموما صمیمیت جنسی بیشتری را با شریک عاطفی خود تجربه میکنند و همچنین گفتگوی بیشتری دربارهی مسائل جنسی با همسر خود دارند و میزان کلی رضایت جنسیاشان نسبت به سایر الگوها بیشتر است.
افراد دارای الگوی دلبستگی ناامن بیشتر احتمال دارد که از صحبت کردن دربارهی مسائل جنسی با شریک زندگی خود مضطرب شوند یا از این کار ممانعت کنند.
دربارهی مردان، داشتن هر دو الگوی دلبستگی اضطرابی و اجتنابی با احتمال بیشتری دربارهی اعتیاد جنسی و تجربه کردن افکار و خواستههای جنسی نامعقول همراه است.
دربارهی زنان، دلبستگی ناامن میتواند دلیل رفتارهای پرخاشگرانه جنسی باشد.
جالب اینجاست که سبک دلبستگی یک فرد پیشبینی بهتری از رضایت جنسی او در آینده، نسبت به میل جنسی او ارائه میدهد. دربارهی لذت بردن زوجین از زندگی جنسی خود، داشتن یک سبک دلبستگی سالم حتی ممکن است اهمیتی بیشتر از میل جسمی داشته باشد.
داشتن یک الگوی دلبستگی ایمن به وضوح فواید خود را دارد و افرادی که دارای این سبک دلبستگی هستند به احتمال زیاد روابط صمیمی پایدارتر و طولانیتری دارند که هم سالم و هم راضیکننده هستند.
اما فقط به این دلیل که فردی الگوی دلبستگی ناامنی دارد (که البته خودش هیچ تقصیری در این خصوص ندارد)، به این معنی نیست که او برای همیشه دربارهی صمیمیت مشکل خواهد داشت. در اینجا چند نمونه ارائه شده است که میتوانند به شما در تغییر الگوی تعاملاتتان در روابط صمیمیاتان کمک کنند.
با کمی سختکوشی و گشودگی میتوانید بر الگوهای دلبستگی ناامن غلبه کنید و روابط سالم و شادتری را تجربه کنید.