" به خودت اجازه میدی تا در طول مسیر یاد بگیری؟ " تیتر این مقاله رو چند ماه پیش در یکی از پادکستهایی که گوش میدادم شنیدم.خیلی از ما در طول همصحبتی با اطرافیانمون، هنگام مطالعه در زمینههای روانشناسی، یا حتی داخل شبکههای اجتماعی و سوشال مدیامون، با این واژه روبهرو شدیم.
هرچند آشنایی پایه هم در مورد تأثیراتش بر ابعاد مختلف زندگیمون داریم، اما بهتر میشه اگر سفری کوتاه به دل ماجرا داشته باشیم تا ببینیم قضیه دقیقا از چه قراره. . .
واژه Perfectionism که معادل اون در زبان مادریِ ما میشه کمالگرایی، در ابتدا شاید در اذهان عموم، منفی و بد تداعی بشه؛ اما واقعیت چیز دیگریاست. از کمالگرایی با عنوان ایدئالگرایی یا کمال طلبی هم یاد میشه و به معنی میل بسیار شدید آدمی به بدون نقص بودن هست و این استاندارد بالا علاوه بر خود فرد، شامل محیط و آدمهای اطراف اون هم میشه. اولین بار که با این کلمه مواجه شدم، احساس قدرت بهم دست داد، چون فکر میکردم این یک ویژگی شخصیتی منتخب و منحصر به فرده و من هم که عمیقاً آدمی کمال طلب . . . اما بعد از خوندن کتابهایی در این باره و شنیدن صحبتهای پادکسترهای محبوب و مجرب، متوجه شدم که فقط بخش کوچکی از اون میتونه در زندگی مؤثر واقع بشه و در حقیقت من با ایده کمالگرایی خودم در حال نابود کردن قسمت بزرگی از شخصیت خودم هستم.
شاید واضح ترین نمونهاش هم همین مسیر نوشتن بود. مدت ها این ایده رو داشتم، موضوعش رو مشخص کرده بودم و حتی اشتیاقِ نوشتن هم داشتم؛ اما هربار به خودم میگفتم هنوز زوده هنوز باید بیشتر یاد بگیرم، بیشتر بخونم، بهتر بنویسم. امروز که به عقب نگاه میکنم متوجه میشم چیزی که مانع من شد کمبود دانش نبود، ترس از کامل نبودن بود. همونجا با خودم گفتم اگر قرار باشه منتظر نسخه بینقص بمونم شاید هرگز منتشرش نکنم. و این فقط یکی از دهها موقعیتی بود که به خاطر ترس از کامل نبودن، فرصتهای ارزشمندی رو در زندگی شخصی و کاریم از دست دادم.
قبل از اینکه ادامه بدم، دوست دارم یک نکته رو باهاتون در میون بذارم. برای من خوندن مقالات روانشناسی با کلی اصطلاحات پیچیده معمولاً حوصلهسربر و کلافهکنندهست. با اینکه بخش زیادی از روزم رو صرف مطالعه کتاب میکنم، ترجیح میدم متنها ساده، روان و در عین حال پرمحتوا باشن. برای همین تمام تلاشم اینه که نوشتههام هم همین حس رو منتقل کنن؛ گفتوگویی ساده، اما ارزشمند.
میخوام این رو بگم که هیچ، تاکید می کنم، هیچ تعریف دقیق و استانداردی برای بهترین بودن وجود نداره. وقتی دچار ایدئالگرایی باشیم، تاکید زیادی روی بهترین خودمون بودن داریم. اما آخه چرا؟ وقتی میشه حتی از خوردن یک عدد بروکلی سر میز شام امشب لذت برد، چه اصراری به شروع و استارت یک برنامه غذاییِ سالم سفت و سخت هست که حتی مشخص هم نیست چه زمانی تحقق پیدا می کنه. بخواییم رو راست باشیم، آدم کاملگرا مدام تصویر غیرواقع بینانهای از خودش در ذهن داره و در مقابل، توقعات غیرمنطقی در این راستا، که به مرور باعث اضطراب افراطی و افسردگی میشه.
ما بیشتر از اینکه دوست داشته باشیم از جسم و روحمون محافظت کنیم، اول از همه باید یاد بگیریم که باهاشون با مهربانی و عطوفت برخورد کنیم. کم نیستیم افرادی که ایدههای بزرگ در سر داریم، اما وقت اقدام که میرسه انقدر ذهن و جسممون رو درگیر کامل بودن شرایط و عوامل می کنیم که دچار فرسودگی میشیم. پیشتر گفتم که انسان کاملگرا استانداردهای بالایی برای خودش، محیط اطرافش و آدمهایی که باهاشون ارتباط داره تعیین می کنه. برای مثال، کارگردان تازه کاری رو در نظر بگیرید که مسئول میشه تا چند فیلم کوتاه بسازه. اما اون فرد به این دلیل که در گرداب کمالگرایی فرو رفته، همهی فکر و تمرکزش روی یک خروجی بینقصه، پس تمام عوامل و بازیگران فیلم رو مجبور می کنه تا بهترین خروجی رو داشته باشن. بهترین صحنه، بهترین نور، بهترین سناریو، بهترین تدوین، بهترین اکت و . . .
اما واقعا منظور از بهترین بودن چیه؟ آیا من و شما تجسم واحدی از بهترین داریم؟ کارگردان چطور؟ مسئله درست همینه. این که گاهی در زندگی انقدر به فکر بینقص بودن و بدون مشکل بودن هستیم که فراموش می کنیم به خودمون اجازه بدیم تا در طول مسیر یاد بگیریم، امتحان کنیم و تجربه به دست بیاریم.
نکته حائز اهمیتی وجود داره که دوست دارم در موردش مطلبی بگم. همه ما آدمها چشمندازهای ویژه و مهمی از خودمون در آینده داریم. این که توقع داشته باشیم اون چشمنداز به حد ایدئال و کامل خودش برسه، نه تنها بد نیست، بلکه یک امتیاز بزرگه. اما بهتره حواسمون رو پرت حواشی نکنیم. انتظار کامل بودن در ابتدای مسیر رو نداشته باشیم، بلکه با صبر و اعتماد به توانمندی خودمون، آروم آروم در طول مسیرِ تحقق چشمندازمون، ورژن بهتری از منِ امروزمون بشیم. حتی انتظار خطا رو هم داشته باشیم، انتظار زمین خوردن و ساده بودن. به یاد داشته باشیم که درخت گیلاس هم از روز اول صاحب شکوفههای زیبا و کامل نبود. این زمان هست که باعث میشه هر چیزی در جای درست خودش قرار بگیره و ذره ذره بهتر بشه.
_لیدیآورا
حالا نوبت شماست...
کمالگرایی تا حالا چه چیزی رو از شما گرفته؟ اگر دوست داشتید، تجربهتون رو برام بنویسید؛ شاید روایت شما، شروع دوبارهی یک نفر دیگه باشه.🌱

و تمام