کمال‌گرایی به طور ساده یعنی یا همه یا هیچ! یا صفر یا صد! یا همه چیز باید کاملِ کامل باشد و یا اصلاً نباشد. کمال‌گرایی اسم دیگر همان تفکر «صفر و صدی» است.
انسان کمال‌گرا همه چیز را در کامل‌ترین حالت خود می‌خواهد و هرگز به کمتر از آن قانع نیست. در همه‌جا دنبال بهترین حالت و بهترین انتخاب می‌گردد. معمولاً دنبال انتخاب‌های تک است. انتخاب‌هایی که کسی سراغ آن نمی‌رود.
انسان کمال‌گرا همیشه دنبال رسیدن به قله‌هایی رؤیایی است که کمتر کسی به آن فکر می‌کند. انسان کمال‌گرا وحشتناک‌ترین فشارها را به زندگی خود می‌آورد؛ اما همیشه اعتقاد دارد کم گذاشته و آن‌چنان‌که بایدوشاید، تلاش نکرده.
انسان کمال‌گرا گرفتار نوعی جنون وسواس‌گونه است. هرگز راضی به چیزی نیست. به هر جا برسد باز به خودش سرکوفت می‌زند؛ چون اعتقاد دارد که باید به بیشتر از آن می‌رسیده و حتماً در جایی از مسیر رسیدن به موفقیت، کم‌کاری کرده.
اصلاً برای انسان کمال‌گرا، موفقیت معنا ندارد؛ چون همیشه خود را بازنده می‌بیند. همیشه فکر می‌کند از بقیه پایین‌تر است. به هر جا هم برسد باز احساس ناامیدی و ناتوانی می‌کند. پس به خودش بیشتر فشار می‌آورد تا به جایی برسد که در واقع وجود ندارد.
کمال‌گرایی هر چند اسم قشنگی دارد و روزگاری بود که بعضی‌ها به اینکه کمال‌گرا باشند افتخار می‌کردند؛ اما در واقع کمال‌گرایی یک نفرین است. یک دیوانگی محض و اشتهای سیری‌ناپذیر برای به‌دست‌آوردن چیزهای بیشتر، بدون آنکه از چیزهایی که دارد لذت ببرد.
من در دوره نوجوانی کمال‌گرا بودم. فشار بیش از حدی برای رسیدن به چیزهایی که دست‌نیافتنی بودند به خودم وارد می‌کردم. تا سر حد مرگ درس می‌خواندم. همیشه مشغول مطالعه بودم. وارد هر کاری می‌شدم، می‌خواستم به‌سرعت پیشرفت کنم و به کم قانع نبودم؛ اما همیشه ناامید و خودکم‌بین بودم. همیشه فکر می‌کردم کم‌کاری کرده‌ام. به هر موفقیتی هم می‌رسیدم، آن را موفقیت نمی‌دانستم. فکر می‌کردم تمام آن دستاوردها اتفاقی و به قول خودمانی، شانسی بوده و من کاری جر کم‌کاری نکرده‌ام.
هرگز ویژگی‌های مثبت اتفاقات و اشیا را نمی‌دیدم. همیشه نگاهم به جنبه‌های منفی ماجرا بود. با هیچ‌چیزی جز «صد» کنار نمی‌آمدم. هیچ نقصی را تحمل نمی‌کردم. هیچ انعطافی نداشتم. سیستم فکری خشکی بر ذهنم حاکم بود که هیچ استثنایی را قبول نمی‌کرد. همه چیز باید طبق برنامه پیش می‌رفت. حتی یک انحراف کوچک از برنامه به معنای به‌هم‌خوردن کل برنامه بود. همه چیز باید از قبل دقیقاً چیده می‌شد و جای هیچ احتمال و «اما» و «اگری» نبود.
آن زمان هر شب قبل از خواب، برنامه مفصلی از کارهایی که باید روز بعد انجام می‌دادم را می‌نوشتم. برنامه‌ای چنان دقیق و با جزئیات که حتی ترتیب نوشته شدن آن‌ها هم اهمیت داشت؛ یعنی به همان ترتیبی که نوشته می‌شد، باید انجام می‌شد؛ مثلاً برنامه‌های ساعت نه صبح، باید قبل از برنامه‌های ساعت ده نوشته می‌شد و فقط برنامه‌های ناگهانی و غیرمترقبه حق داشتند این قانون را زیر پا بگذارند.
در آن دوران همیشه دنبال این بودم که بهترین و تک باشم. همیشه دوست داشتم راهی را بروم که هیچ‌کس نمی‌رفت و کاری را انجام دهم که هیچ‌کس انجام نمی‌داد. انتخاب‌های دیگران به نظرم بی‌ارزش بود؛ چون راهی بود که خیلی‌ها می‌رفتند و به نظرم راهی که انتخاب خیلی‌ها بود، راه بی‌ارزشی بود. همیشه منتظر می‌ماندم ببینم بیشتر آدم‌های اطرافم چه راهی را انتخاب می‌کنند تا من راه دیگری را انتخاب کنم. بدم می‌آمد وقتی می‌دیدم چند نفر دیگر همان مسیری را که من انتخاب کرده‌ام را برگزیده‌اند. بعضی وقت‌ها به‌خاطر همین کمال‌گرایی، وقتی می‌دیدم چند نفر دیگر هم انتخاب مرا داشته‌اند، مسیر دیگری را می‌رفتم تا باز هم مسیر من، مسیر تک باشد.
کمال‌گرایی، بزرگ‌ترین نفرین زندگی من بود و فرصت‌های زیادی را که داشتم از من گرفت. الان که بزرگ‌تر شده‌ام با خودم فکر می‌کنم تلاش برای بهترشدن و بهترین بودن بد نیست؛ اما گاهی خوب است پا در مسیری بگذاریم که خیلی‌ها قبل از ما رفته‌اند. زندگی با کمال‌گرایی، زندگی در رؤیاهایی است که هرگز قرار نیست به آن برسیم.
نهایت این مسیر هم یا افسردگی است، یا بُریدن از همه چیز و یا حتی بدتر از آن. مسیر نحس کمال‌گرایی برای من به این جا رسید. به امروز که نشسته‌ام و دارم این متن را می‌نویسم. از آن همه فشار و وسواس برای رسیدن به همه چیز رسیدم به امروز که هیچ انگیزه‌ای برای ادامه مسیر ندارم و دیگر هیچ‌کدام از آن اهداف برایم مهم نیستند. گاهی دوست دارم تسلیم جریان زندگی شوم و بگذارم خودش مرا به هر سمت ببرد. احساس شکست می‌کنم و تلاش‌های خودم برای بهترین بودن را بربادرفته می‌بینم درحالی‌که بهترین بودن لزوماً همیشه به معنای متفاوت‌بودن نیست. بهترین بودن همیشه به این معنا نیست که راهی را بروی که دیگران نرفته‌اند؛ بلکه گاهی به این معناست که راهی را که دیگران رفته‌اند را بهتر از همه طی کنی.
من این را دیر فهمیدم. دیر فهمیدم که هیچ‌کدام از آن اهداف خیالی و تصورات ارزش نابودکردن بهترین سال‌های جوانی و غصه خوردن و فشارهای عصبی را نداشت.
همه چیز می‌تواند ساده‌تر پیش برود و درعین‌حال بهتر باشد به شرطی که دست از این جنون و دیوانگی محض برداریم و لحظه‌ای با خود فکر کنیم؛ به آینده‌ای که نیامده؛ اما مسیر کمال‌گرایی ما را به آن جا خواهد برد و به زندگی که قرار است برای هیچ‌وپوچ نابود شود و از خود سؤال کنیم که آیا ارزشش را دارد؟
