ساعت ۱۰ صبح بود. آفتاب بیرحمانه بر پروژه راهسازی در میانههای کوهستانهای خوزستان میتابید. صدای سنگینِ ماشینآلات و گرد و غبار، فضای کارگاه را پر کرده بود. من به عنوان افسر ایمنی، طبق روالِ هر روز، در حال بازدید از جبهههای کاری بودم که ناگهان صدای بیسیم سکوت را شکست: «کد قرمز! کد قرمز! محدوده عملیاتی شماره ۴!»
نفسم در سینه حبس شد. این یعنی فاجعه.
وقتی به محل رسیدم، صحنه دردناک بود. یکی از تکنسینها در اثر حادثه سقوط از ارتفاع، دچار آسیبدیدگی شدید شده بود. صورتش از درد سفید شده بود و علائم حیاتیاش ناپایدار. تیم واکنش سریع (Emergency Response Team) کنارش بودند، اما زمان علیه ما بود.
میدانستم جادههای این منطقه کوهستانی چقدر پرپیچ و خم و فرسایشی است. به تقویمِ ذهنیام نگاه کردم؛ **زمان طلایی (Golden Hour)** در حال سپری شدن بود.
در آن لحظات پراسترس، مغزم مثل یک ماتریس تصمیمگیری عمل میکرد. دو گزینه روی میز بود:
۱. EMS (آمبولانس زمینی): گزینه استاندارد. اما با وضعیت ترافیک کارگاهی و جاده خاکی پر از دستانداز، رسیدنِ مصدوم به بیمارستان مجهزِ مرکز شهر، حداقل ۹۰ دقیقه طول میکشید. این یعنی فاجعه.
۲. HEMS (اورژانس هوایی): بالگرد. راهی سریع، اما نیازمند هماهنگی دقیق و یک فضای امن برای نشستن (Landing Zone).
نگاهی به نقشه عملیاتی که قبلاً در طرحِ ERP (واکنش در شرایط اضطراری) سایت تعریف کرده بودیم انداختم. مختصات نقطه فرود مشخص بود. بدون تردید به واحد کنترل دستور دادم: «با اورژانس هوایی تماس بگیرید. HEMS را فعال کنید!»
ده دقیقه بعد، صدایِ آرامشبخشِ پرههای بالگرد در میان کوهها طنینانداز شد. وقتی دیدم بالگرد اورژانس هوایی بر فراز سایت نشست، خیالم راحت شد. تیمِ متخصص HEMS وارد عمل شدند. کمتر از ۲۰ دقیقه بعد، مصدوم در آسمان بود؛ در حال انتقال به مجهزترین مرکز تروما در اهواز.
آن روز، مصدوم نجات پیدا کرد. اما آن روز، چیزی بیشتر از یک نجاتِ ساده اتفاق افتاد.
درسهایی که کوهستان به من آموخت:
۱. تفاوت EMS و HEMS یک دانشِ فانتزی نیست، یک ضرورت است:
به عنوان کارشناس ایمنی، من فقط مسئولِ کلاه ایمنی و دستکشِ کارگران نیستم. من مسئولِ «استراتژیِ بقا» هستم. اگر من تفاوتِ قابلیتهای EMS زمینی و HEMS هوایی را نمیدانستم، ممکن بود زمانِ طلاییِ نجات را در پیچ و خمِ جادهها از دست بدهم.
۲. فرهنگ ایمنی (BBS) یعنی اعتماد به سیستم:
وقتی کارگرانِ من دیدند که سازمانشان تا کجا برای حفظ جانشان تدارک دیده است (از تجهیزات ساده تا هماهنگی با اورژانس هوایی)، سطحِ اعتمادشان به سیستم ایمنی شرکت دگرگون شد. فرهنگ ایمنی، با بخشنامه ساخته نمیشود؛ با این ساخته میشود که کارگر بداند در لحظه مرگ، سازمان چقدر برای زنده ماندنِ او میجنگد.
۳.آمادگیِ ذهنی، سلاحِ مخفی ماست:
آن روز در کوهستان، من وقتِ فکر کردن نداشتم. من فقط «پروتکل» را اجرا کردم. پروتکلی که قبلاً در ذهن مرور کرده بودم. ایمنی، یعنی قبل از وقوعِ بحران، سناریویِ نجات را در ذهنِ خود زندگی کرده باشی.
امروز، وقتی روی پیرهنِ نیروهای امدادی کلمه HEMS را میبینم، دیگر فقط یک مخففِ انگلیسی نمیبینم. من صدایِ بالگردی را میشنوم که در میان کوههای خوزستان، امید را به زندگی برگرداند.
سؤال من از شما همکارانِ عزیز:در سایتِ کاریِ شما، آیا تفاوتِ ابزارهایِ پاسخدهی (EMS/HEMS) برای تیمِ عملیاتی شفاف است؟ یا هنوز همه چیز را به دستِ تقدیر و جادههای ناهموار سپردهاید؟
**نکتهت، آعمیقتر ین شما فوقالعاده حرفهای است.