
روانشناسی پر از كوچه پس كوچه هايي است كه شايد براى عموم مردم خوشايند نباشد.
تا آنجا كه به من مربوط است قصد دارم حوزههاى عمومىتر روانشناسى نظير مهارتهای زندگی، مهارتهای ارتباطی و روانشناسى مثبت را براى شما پوشش دهم.
تحليل رفتار متقابل یكى از همين حوزه هاى جذاب و عمومى روانشناسى است كه توسط اريك برن ابداع شد.
برن كه تحت تاثير فرويد بود اين تظريه را بنا نهاد.
شالوده نظريه تحليل رفتار متقابل بر مبناى پيش نويس زندگى، به معناى وضعى كه از كودكى فرد شكل گرفته و ٣ حالت شخصيتى «كودك، والد و بالغ» است.
بديهى است كه براى يك فرد بالغ كه با فرد بالغ ديگرى در عرصه هاى مختلف ارتباط دارد، بروز دادن رفتارى كودكانه يا والدانه، مخل ارتباطى سالم است.
بنابراين شناخت تحليل رفتار متقابل و داشتن رفتارى بالغانه به بهبود مهارتهاى #مذاكره، قدرت مديريت و ليدرشيپ مى انجامد و در بهتر كردن روابط اجتماعی روابط بینفردی و روابط زناشویی بسيار موثر است.
آنچه در این پست بررسی میکنیم:
خب! شروع کنیم:

اریک برن روانپزشک فقید کانادایی و مبدع نظریهی تحلیل رفتار متقابل است که براساس نظریات فروید شکل گرفته و کاربرد زیادی در حوزههای مذاکره، مدیریت، مهارتهای ارتبطای و اجتماعی یافته است.
در این نظریه انسانها خوب هستند، هر چند ممکن است رفتارهای خوبی از خود نشان ندهند؛ اما مشکل در رفتار افراد است و نه ذات آنها. چرا که ذات انسانها عاری از بدی است.
افراد میتوانند سرنوشت و آیندهشان را تعیین کنند و ما قرابانی گذشته نیستیم و با اصلاح پیش نویسهای دوران کودکی، میتوانیم آینده را به سمت روابط برنده-برنده سوق دهیم.
حالات مختلف شخصیت یا حالات نفسانی، مهمترین مولفه های این نظریه بوده و شامل ۳ حالت: وضعیت کودک، وضعیت والد و وضعیت بالغ هستند.
یک فرد میتواند تحتتاثیر هر یک از این وضعیتها قرار گیرد و به غیر از وضعیت بالغ، ۲ وضعیت دیگر نامطلوب هستند.
از آنجایی که یک رابطه ۲ سر دارد، هر یک از طرفین میتوانند یکی از این ۳ وضعیت را داشته باشند و در نتیجه ترکیبهای ارتباطی مختلفی ممکن است، پدید آید.

اریک برن معتقد است که هر انسانی در زندگی، داستان مشخصی دارد. داستانی که آن را در کودکی نگارش کرده و در بزرگسالی به آن شاخوبرگ داده است. پروفسور برن معتقد است که در صورت ناآگاهی از پیشنویس زندگی، احتمالا آن را تا پایان عمر ادامه میدهیم.
این داستان ابتدا، میانه و پایانی مشخص دارد. در تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده معتقدیم که اگر داستان دوران کودکی خود را که توسط والدین، محیط، اتفاقات دوران کودکی و یا تخیل کودکی شکل دادهایم، شناسایی نکنیم؛ احتمالا سرانجام خوبی نخواهیم داشت. چرا که پیش نویس ما نقش بسیار پررنگی در چگونگی انتخاب افراد و زندگی آنها دارد.
حالت کودک: در این حالت ما انسانها، در سطح پایینی از قوهی تحلیل و ارزیابی و تعقل قرار داریم و صرفا میتوانیم در مورد رفتارهای ساده و پاسخهای ساده تصمیم بگیریم. احساسات نقش مهمی در دوران کودکی ایفا میکنند و ما معمولا نسبت به احساسات درونی خود واکنش نشان میدهیم.
۲ نوع ویژگی در حالت کودک وجود دارد که میتواند بر رفتار فرد حاکم شود. یکی طغیان کودک در صورتی که هیچ قید و کنترلی روی رفتارش احساس نکند و یکی اطاعتپذیری کودک در صورتی که با رفتارهای والدانه طرف مقابل مواجه شود. در هر صورت فردی که در یک رابطه یا خود در وضعیت کودک است یا طرف مقابلش، در رابطهی مطلوب و سالمی وارد نشده است.
حالت نفسانی والد زمانی است که رفتار، احساسات و افکار ما شبیه والدینمان یا جانشینهای آنها است. همان رفتارها، احساسات و افکاری که از آنها یاد گرفتهایم. مثلا اگر همانند پدر یا مادرمان چشمغره میرویم و یا از کلمات تحکمآمیز و دستوری همانند آنها استفاده میکنیم؛ در حالت نفسانی والد قرار داریم.
والد کنترلکننده و والد حمایتگر ۲ حالت اصلی در شخصیت والد هستند. والد حمایتگر، طرف مقابل را تبدیل به کودکی وابسته میکند و والد کنترلکننده، اطاعتپذیر بودن طرف مقابل را میخواهد.
نقشهای والد و کودک تا حد زیادی بازخوانی خاطرات گذشتهی ما و الگوهایی است که در کودکی به کار گرفتهایم و آموختهایم.
زمانی که در «اینجا و اکنون» فکر، احساس و رفتار میکنیم، در حالت نفسانی بالغ قرار داریم. زمانی که با دادههای کنونی به حلمسئله و تفکر میپردازیم، بالغ یا بزرگسال سالم خود را به کار گرفتهایم.
به واسطهی این حالات نفسانی میتوانیم به زبان ساده، متوجه رفتارها، افکار و احساسات خودمان و دیگران شده و دست به تحلیل آنها بزنیم. تحلیلی که با هدف توانایی کنترل بیشتر بر خود و مدیریت روابط انجام میشود.

همهی اینها رو که برعکس کنید، میشه پیامدهای مثبت تحلیل رفتار متقابل.