پایتون چیست؟
پایتون یک زبان برنامهنویسی ساده و قدرتمند است که یادگیری آن برای تازهکارها بسیار آسان است.
چرا باید یادش بگیریم؟
تمرین فکری:
با خود فکر کنید چرا یادگیری برنامهنویسی میتواند مسیر زندگی شما را تغییر دهد؟
مرحله ۱: دانلود پایتون
مرحله ۲: نصب پایتون
بعد از نصب، یک برنامه مخصوص به نام IDLE به شما داده میشود که از آن برای نوشتن کدهای پایتونی استفاده خواهید کرد.
مرحله ۳: اولین تست اجرای پایتون
پس از نصب، برای اینکه مطمئن شوید همه چیز درست انجام شده، مراحل زیر را انجام دهید:
print("Hello, Python!")
توضیحات خطبهخط:
print: این دستور به کامپیوتر میگوید چیزی را روی صفحه نمایش نشان بده."Hello, Python!": متن داخل گیومه چیزی است که نمایش داده میشود.تمرین ساده:
print روی صفحه نمایش بدهید.5 + 3 را چاپ کنید.در دنیای برنامهنویسی، متغیرها مثل جعبههایی هستند که اطلاعات (مثل اعداد یا متنها) را ذخیره میکنند.
name استفاده کنید.میتوانید متغیرها را به روش زیر ایجاد کنید:
name = "Ali" age = 25
name و age: نامهایی که برای متغیر انتخاب میکنید (میتوانید هر نامی انتخاب کنید، فقط نباید با قوانین زبان پایتون تناقض داشته باشد)."Ali": این متن (داخل گیومه) به متغیر name اختصاص داده میشود.25: این عدد به متغیر age اختصاص داده میشود.بعد از اینکه متغیر را ساختید، میتوانید از آن در کدهای خودتان استفاده کنید:
print("نام من:", name) print("سن من:", age)
هر متغیر میتواند نوع خاصی از دادهها را ذخیره کند. چند نوع دادهی رایج در پایتون:
number = 10 # عدد کامل pi = 3.14 # عدد اعشاری greeting = "سلام" # متن is_active = True # مقدار منطقی (درست یا نادرست)
city ایجاد کرده و اسم شهری را در آن ذخیره کنید.grade ایجاد کرده و یک عدد اعشاری وارد کنید (مثلاً 85.4).گاهی لازم است کدی بنویسید که اطلاعاتی از کاربر دریافت کند. برای دریافت اطلاعات از کاربر از دستور input استفاده میشود.
name = input("لطفاً نام خود را وارد کنید: ") print("سلام،", name, "خوش آمدید!")
input: این دستور از کاربر میخواهد مقداری وارد کند."لطفاً نام خود را وارد کنید: ": این متن جلوی کاربر نمایش داده میشود تا او را راهنمایی کند.print: اطلاعات واردشده توسط کاربر را روی صفحه نمایش میدهد.گاهی وقتها نیاز دارید تصمیم بگیرید که کدی اجرا شود یا نشود، بر اساس یک شرط خاص. برای این کار در پایتون از دستورات شرطی استفاده میکنیم.
این دستور به شکل زیر است:
if شرط: کاری که باید انجام شود
age = 18 if age >= 18: print("شما مجاز به رانندگی هستید.")
if: به معنی "اگر" است. یعنی اگر شرطی که بعد از آن نوشته شده درست باشد، کاری را انجام بده.شرط (age >= 18): بررسی میکند آیا سن بیشتر یا مساوی ۱۸ است.اگر بخواهید زمانی که شرط درست نیست کدی دیگر اجرا شود، از else استفاده میکنیم:
age = 16 if age >= 18: print("شما مجاز به رانندگی هستید.") else: print("از حداقل سن مجاز برای رانندگی کمتر هستید.")
اگر بیش از یک شرط داشته باشید، میتوانید از elif (مخفف else if) استفاده کنید:
grade = 85 if grade >= 90: print("عالی") elif grade >= 75: print("خوب") else: print("نیاز به بهبود داری")
وقتی بخواهید کاری را چندین بار تکرار کنید، استفاده از حلقهها بهتر است. به جای اینکه کارها را دستی چند بار بنویسید، میتوانید از حلقهها برای تکرار خودکار استفاده کنید.
این حلقه برای تکرار روی یک مجموعه (مثل لیست) استفاده میشود.
fruits = ["سیب", "موز", "پرتقال"] for fruit in fruits: print(fruit)
fruits: یک لیست که شامل چند میوه است.for fruit in fruits: این دستور میگوید که هر بار یک میوه از لیست بردار.print(fruit): اسم میوههای یکییکی چاپ میشود.for آنها را چاپ کنید.این حلقه برای شرایطی استفاده میشود که نمیدانید چند بار باید تکرار کنید، اما میخواهید تا زمانی که یک شرط درست باشد ادامه یابد.
count = 0 while count < 5: print(count) count += 1 # عدد ۱ به متغیر اضافه میشود
count = 0: متغیری که شمارش را نگه میدارد.while count < 5: شرط میگوید تا زمانی که count کمتر از ۵ است حلقه ادامه یابد.count += 1: در هر بار اجرای حلقه، ۱ به شمارش اضافه میشود.گاهی اوقات ممکن است کاری را چندین بار انجام دهید. به جای اینکه هر بار همان کد را بنویسید، میتوانید یک بار آن را در یک تابع بنویسید و هر بار که نیاز داشتید از آن استفاده کنید.
def greet(name): print(f"سلام، {name}!")
def: کلمه کلیدی برای تعریف یک تابع است.greet: نام تابعی است که تعریف میکنیم.(name): این قسمت متغیری است که به تابع فرستاده میشود.print: کاری که تابع انجام میدهد؛ در اینجا چاپ یک پیام است.greet("علی") greet("نگار")
شیگرایی یک روش خاص برای برنامهنویسی است که در آن کد را به صورت "شیءها" سازماندهی میکنیم. شیءها چیزهایی هستند که ویژگیها (Attributes) و رفتارها (Methods) دارند.
مثال روزمره:
فکر کنید به یک خودروی واقعی نگاه میکنید:
در شیگرایی، ما این ویژگیها و رفتارها را در قالب کلاسها و اشیاء تعریف میکنیم.
کلاس یک "طرح کلی" یا قالب است که ویژگیها و رفتارهای یک شیء را تعریف میکند.
برای ساخت یک کلاس در پایتون از دستور class استفاده میکنیم.
class Car: pass # اینجا فعلاً چیزی تعریف نمیکنیم
class: کلمه کلیدی برای تعریف یک کلاس است.Car: اسم کلاس (در اینجا ماشین است، میتوانید هر اسم مناسبی انتخاب کنید).pass: این کلمه یعنی فعلاً هیچ کاری داخل کلاس انجام نشده.شیء نمونهای از یک کلاس است. برای ایجاد شیء از یک کلاس، کلاس را مثل یک قالب یا طرح استفاده میکنیم.
my_car = Car() print(my_car)
my_car: یک شیء جدید از کلاس Car.Car(): این دستور یک نمونه از کلاس Car میسازد.ویژگیها دادههایی هستند که به هر شیء مربوط میشوند. مثلاً در مثال ماشین، رنگ و مدل ویژگیهایی هستند.
class Car: def __init__(self, color, model): self.color = color self.model = model
__init__: یک متد خاص است که به طور خودکار هنگام ایجاد یک شیء اجرا میشود.self: به شیء فعلی اشاره میکند.color و model: پارامترهایی هستند که هنگام ساخت شیء باید مشخص شوند.car1 = Car("قرمز", "پژو") print(car1.color) # خروجی: قرمز print(car1.model) # خروجی: پژو
متدها کارهایی هستند که یک شیء میتواند انجام دهد. مثلاً ماشین میتواند روشن شود یا حرکت کند.
class Car: def __init__(self, color, model): self.color = color self.model = model def drive(self): print(f"ماشین {self.model} در حال حرکت است.")
car2 = Car("آبی", "سمند") car2.drive() # خروجی: ماشین سمند در حال حرکت است.
def drive: تعریف یک متد جدید به نام drive.self.model: از self استفاده میکنیم تا به ویژگیهای شیء دسترسی پیدا کنیم.وقتی یک کلاس ویژگیها و رفتارهای کلاس دیگری را به ارث میبرد.
class Vehicle: def __init__(self, type): self.type = type def info(self): print(f"این وسیله نقلیه از نوع {self.type} است.") class Car(Vehicle): def __init__(self, color, model): super().__init__("ماشین") # استفاده از ویژگیهای کلاس والد self.color = color self.model = model
car3 = Car("مشکی", "BMW") car3.info() # خروجی: این وسیله نقلیه از نوع ماشین است.
Person بسازید که ویژگیهای name و age را داشته باشد. متدی اضافه کنید که سلام و نام شخص را چاپ کند.MobilePhone بسازید که ویژگیهایی مثل model و brand داشته باشد، و متدی برای چاپ اطلاعات گوشی اضافه کنید.چند برنامه ساده.
این برنامه یک کلاس به نام Person ایجاد میکند که شامل ویژگیهایی مثل name و age است. سپس با استفاده از این کلاس، چند شیء ساخته و اطلاعات آنها نمایش داده میشود.
class Person: def __init__(self, name, age): self.name = name # ذخیره نام self.age = age # ذخیره سن def introduce(self): print(f"سلام! من {self.name} هستم و {self.age} سال دارم.") # ساخت اشیاء از کلاس person1 = Person("علی", 25) person2 = Person("نگار", 18) # استفاده از متد person1.introduce() person2.introduce()
سلام! من علی هستم و 25 سال دارم. سلام! من نگار هستم و 18 سال دارم.
Person تعریف شده است که name و age را ذخیره میکند.introduce اطلاعات نام و سن فرد را چاپ میکند.یک کلاس به نام Calculator تعریف میکنیم که میتواند عملیات ریاضی ساده مثل جمع، تفریق، ضرب و تقسیم را انجام دهد.
class Calculator: def add(self, a, b): return a + b def subtract(self, a, b): return a - b def multiply(self, a, b): return a * b def divide(self, a, b): if b != 0: return a / b else: return "تقسیم بر صفر ممکن نیست!" # ساخت اشیاء و استفاده از کلاس calc = Calculator() print("جمع:", calc.add(10, 5)) print("تفریق:", calc.subtract(10, 5)) print("ضرب:", calc.multiply(10, 5)) print("تقسیم:", calc.divide(10, 5)) print("تقسیم نامعتبر:", calc.divide(10, 0))
جمع: 15 تفریق: 5 ضرب: 50 تقسیم: 2.0 تقسیم نامعتبر: تقسیم بر صفر ممکن نیست!
Calculator شامل متدهایی برای عملیات ریاضی است.add برای جمع).یک کلاس به نام Book تعریف میکنیم که شامل ویژگیهایی مثل عنوان (title) و نویسنده (author) است. سپس چند کتاب به لیست اضافه کرده و تمام کتابها را نمایش میدهیم.
class Book: def __init__(self, title, author): self.title = title self.author = author def display_info(self): print(f"عنوان: {self.title}, نویسنده: {self.author}") # لیست کتابها library = [] # اضافه کردن کتابها book1 = Book("قهرمان کوچک", "علی احمدی") book2 = Book("راز موفقیت", "نگار جوادی") library.append(book1) library.append(book2) # نمایش تمام کتابها for book in library: book.display_info()
عنوان: قهرمان کوچک, نویسنده: علی احمدی عنوان: راز موفقیت, نویسنده: نگار جوادی
Book شامل ویژگیهای title و author است.library برای ذخیره کتابها استفاده شده است.for تمام کتابها نمایش داده میشوند.