
تصاویر یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر حجم صفحات وب هستند. یک تصویر با کیفیت بالا میتواند ظاهر یک صفحه را بهتر کند، اما اگر بدون توجه به حجم و فرمت آن در سایت قرار بگیرد، ممکن است زمان بارگذاری صفحه را افزایش دهد و تجربه کاربر را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، انتخاب فرمت مناسب تصویر یکی از بخشهای ساده اما مهم در بهینهسازی سایت است. در میان فرمتهای مختلف، WebP در سالهای اخیر به یکی از انتخابهای اصلی برای استفاده در وب تبدیل شده است.
اما چه چیزی WebP را برای وبسایتها مناسب میکند؟ آیا همیشه باید JPEG و PNG را با WebP جایگزین کنیم؟ و تبدیل تصاویر به WebP واقعاً چقدر میتواند حجم فایلها را کاهش دهد؟
WebP یک فرمت تصویری مدرن است که توسط Google توسعه داده شد و با هدف ارائه تصاویر با حجم کمتر و کیفیت مناسب برای استفاده در وب طراحی شده است.
این فرمت میتواند از دو نوع فشردهسازی Lossy و Lossless استفاده کند. در فشردهسازی Lossy بخشی از اطلاعات تصویر حذف میشود تا حجم فایل کاهش پیدا کند، در حالی که در حالت Lossless تلاش میشود تصویر بدون از دست دادن اطلاعات فشرده شود.
WebP همچنین از شفافیت (Alpha Transparency) و انیمیشن پشتیبانی میکند؛ بنابراین از نظر قابلیتها میتواند در بسیاری از کاربردهایی که قبلاً به JPEG، PNG یا GIF وابسته بودند، مورد استفاده قرار بگیرد.
قبل از اینکه WebP را با فرمتهای دیگر مقایسه کنیم، باید به یک موضوع مهم توجه کنیم: حجم تصاویر مستقیماً روی حجم دادهای که مرورگر باید دریافت کند تأثیر میگذارد.
فرض کنید یک صفحه وب ۱۰ تصویر داشته باشد و مجموع حجم این تصاویر به ۵ مگابایت برسد. کاربر برای مشاهده کامل صفحه باید بخش قابلتوجهی از این داده را دریافت کند؛ البته میزان دادهای که در همان لحظه دانلود میشود به نحوه بارگذاری تصاویر، Lazy Loading و عوامل دیگر نیز بستگی دارد.
حالا اگر بتوانیم بدون افت محسوس کیفیت، حجم هر تصویر را کاهش دهیم، حجم کلی صفحه نیز کاهش پیدا میکند.
این موضوع بهخصوص برای کاربرانی که با اینترنت کندتر یا دستگاههای ضعیفتر وارد سایت میشوند اهمیت بیشتری دارد. بنابراین بهینهسازی تصاویر فقط یک مسئله مربوط به سئو نیست؛ بلکه بخشی از بهینهسازی تجربه کاربر است.
JPEG سالها یکی از رایجترین فرمتها برای نمایش عکس در وب بوده است. این فرمت برای عکسهای واقعی مانند تصاویر محصولات، طبیعت و چهرهها عملکرد مناسبی دارد و معمولاً حجم بسیار کمتری نسبت به یک تصویر خام یا فرمتهای بدون فشردهسازی ایجاد میکند.
با این حال، WebP میتواند تصاویر مشابه را با حجم کمتری ارائه کند.
مزیت اصلی WebP در اینجا این است که میتوان با انتخاب تنظیمات مناسب، حجم تصویر را کاهش داد و در عین حال کیفیت ظاهری قابلقبولی حفظ کرد.
البته نمیتوان گفت هر تصویری که از JPEG به WebP تبدیل شود الزاماً دقیقاً به یک میزان کاهش حجم خواهد داشت. نتیجه به محتوای تصویر، ابعاد، میزان جزئیات، روش فشردهسازی و کیفیت انتخابشده بستگی دارد.
بنابراین بهتر است به جای تمرکز روی یک درصد ثابت، اصل مهمتر را در نظر بگیریم: WebP در بسیاری از تصاویر وب امکان رسیدن به نسبت مناسبی بین کیفیت و حجم فایل را فراهم میکند.
PNG در مواردی که کیفیت بدون افت یا شفافیت اهمیت دارد بسیار کاربردی است. برای مثال، لوگوها، آیکونها و برخی تصاویر گرافیکی ممکن است به PNG نیاز داشته باشند.
اما PNG معمولاً برای عکسهای واقعی انتخاب مناسبی از نظر حجم نیست.
فرض کنید یک عکس با جزئیات زیاد را به PNG ذخیره کنیم. اطلاعات تصویر بدون فشردهسازی Lossy حفظ میشود و در نتیجه ممکن است حجم فایل بسیار بیشتر از نسخه WebP یا JPEG باشد.
WebP در اینجا انعطاف بیشتری دارد، زیرا هم میتواند از فشردهسازی Lossy برای کاهش بیشتر حجم استفاده کند و هم از شفافیت پشتیبانی میکند.
بنابراین اگر یک تصویر PNG فقط به دلیل عادت یا استفاده از فرمت پیشفرض نرمافزار گرافیکی در سایت قرار گرفته است، ارزش دارد بررسی کنیم که آیا واقعاً به PNG نیاز دارد یا میتوان آن را با WebP جایگزین کرد.
نه.
این نکته مهم است که «WebP بهترین فرمت برای وب» را با این جمله اشتباه نگیریم که «تمام تصاویر سایت باید WebP باشند».
انتخاب فرمت باید به نوع تصویر و کاربرد آن بستگی داشته باشد.
برای مثال:
عکسهای واقعی: WebP معمولاً انتخاب بسیار مناسبی است.
تصاویر دارای شفافیت: WebP میتواند جایگزین مناسبی برای بسیاری از فایلهای PNG باشد.
تصاویر گرافیکی خاص: ممکن است PNG همچنان انتخاب بهتری باشد.
تصاویر JPEG موجود: در بسیاری از موارد تبدیل آنها به WebP میتواند حجم را کاهش دهد.
تصاویر متحرک: WebP میتواند برای برخی کاربردهایی که قبلاً GIF استفاده میشد، گزینه مناسبی باشد.
پس هدف، حذف کورکورانه تمام فرمتهای دیگر نیست. هدف این است که برای هر تصویر، فرمتی را انتخاب کنیم که با کمترین حجم، کیفیت و قابلیت موردنیاز را ارائه دهد.
این موضوع به تنظیمات تبدیل بستگی دارد.
در حالت Lossy، فشردهسازی با حذف بخشی از اطلاعات تصویر انجام میشود و در نتیجه کاهش کیفیت ممکن است اتفاق بیفتد. اما این کاهش کیفیت لزوماً برای چشم انسان محسوس نیست.
در واقع در بهینهسازی تصاویر وب، معمولاً هدف این نیست که تصویر را با بالاترین کیفیت ممکن ذخیره کنیم. هدف این است که کیفیتی متناسب با کاربرد تصویر داشته باشیم.
برای مثال، اگر یک تصویر در عرض ۸۰۰ پیکسل در صفحه نمایش داده میشود، ذخیره نسخهای بسیار بزرگتر با کیفیت حداکثری لزوماً ارزش افزودهای برای کاربر ایجاد نمیکند.
به همین دلیل بهتر است هنگام تبدیل تصویر به WebP، کیفیتهای مختلف را امتحان کنید و در کنار حجم فایل، خود تصویر را نیز بررسی کنید.
اگر تصاویر سایت شما از قبل با JPEG یا PNG ذخیره شدهاند، میتوانید آنها را به WebP تبدیل کنید و حجم فایل خروجی را با نسخه اصلی مقایسه کنید.
برای این کار میتوان از نرمافزارهای ویرایش تصویر یا ابزارهای آنلاین تبدیل فرمت استفاده کرد. یکی از گزینهها، ابزار تبدیل فرمت تصویر سنجور است که امکان تبدیل تصاویر به WebP را فراهم میکند.

در این ابزار میتوانید چند تصویر را بهصورت همزمان وارد کنید و برای خروجی WebP، کیفیت موردنظر را انتخاب کنید. همچنین حجم فایل قبل و بعد از تبدیل نمایش داده میشود؛ بنابراین میتوانید ببینید تغییر فرمت و کیفیت چه تأثیری روی حجم تصویر داشته است.
این قابلیت برای پیدا کردن تنظیمات مناسب مفید است. به جای اینکه صرفاً یک تصویر را به WebP تبدیل کنید و امیدوار باشید نتیجه بهتر باشد، میتوانید چند کیفیت مختلف را بررسی کنید و ترکیبی را انتخاب کنید که برای استفاده در سایت مناسبتر است.
استفاده از WebP بهتنهایی تمام مشکلات مربوط به تصاویر سایت را حل نمیکند.
اگر یک تصویر ۴۰۰۰×۳۰۰۰ پیکسل دارید و آن را با همان ابعاد به WebP تبدیل کنید، ممکن است حجم آن کاهش پیدا کند؛ اما همچنان فایل بسیار بزرگتری از چیزی باشد که واقعاً در صفحه به آن نیاز دارید.
بنابراین بهینهسازی تصویر معمولاً شامل چند مرحله است:
ابعاد مناسب > فرمت مناسب > فشردهسازی مناسب
اگر تصویر در سایت با عرض ۸۰۰ پیکسل نمایش داده میشود، بهتر است در صورت امکان فایل خروجی نیز متناسب با نیاز واقعی صفحه باشد، نه اینکه یک تصویر چند هزار پیکسلی را صرفاً با تغییر فرمت در سایت قرار دهیم.
WebP به خودی خود یک عامل رتبهبندی مستقل نیست که صرفاً با استفاده از آن رتبه صفحه در نتایج جستجو افزایش پیدا کند.
مزیت WebP بیشتر از مسیر بهینهسازی عملکرد صفحه ایجاد میشود.
کاهش حجم تصاویر میتواند مقدار داده موردنیاز برای بارگذاری صفحه را کاهش دهد و در شرایط مناسب به بهبود سرعت و تجربه کاربر کمک کند. عملکرد صفحه نیز یکی از موضوعاتی است که در ارزیابی تجربه کاربری وب اهمیت دارد.
بنابراین بهتر است درباره WebP با این دیدگاه صحبت کنیم:
WebP یک تکنیک جادویی برای افزایش رتبه نیست؛ یک انتخاب فنی برای ارائه بهینهتر تصاویر در وب است.
اگر همین انتخاب در کنار تعیین ابعاد صحیح تصاویر، Lazy Loading، استفاده از تصاویر واکنشگرا و سایر روشهای بهینهسازی انجام شود، میتواند به کاهش هزینه بارگذاری صفحات کمک کند.
JPEG و PNG همچنان فرمتهای کاربردی هستند و قرار نیست استفاده از آنها بهطور کامل متوقف شود. اما برای بسیاری از تصاویر مورد استفاده در وب، WebP میتواند نسبت بسیار خوبی بین حجم فایل، کیفیت تصویر و قابلیتهای موردنیاز ایجاد کند.
به همین دلیل اگر در حال بهینهسازی تصاویر یک سایت هستید، بررسی امکان استفاده از WebP یکی از اقداماتی است که ارزش انجام دادن دارد.
بهخصوص اگر سایت شما تعداد زیادی تصویر JPEG یا PNG دارد، میتوانید چند نمونه از تصاویر را به WebP تبدیل کنید، حجم فایلها را قبل و بعد مقایسه کنید و در صورت مناسب بودن نتیجه، این فرایند را برای تصاویر دیگر نیز انجام دهید.
برای تبدیل سریع تصاویر و بررسی میزان تغییر حجم، میتوانید از ابزار تبدیل فرمت تصویر سنجور استفاده کنید.