متأسفانه آزار جنسی یکی از مسائل و مشکلات حاد زندگی امروزی به شمار میرود. تبعات این امر در جوامع محدود و سنتی مانند ایران به مراتب چشمگیرتر است؛ چرا که در این جوامع، هنوز هم صحبت کردن از آزارهای جنسی و پرداختن به آن با نوعی ممنوعیت و محدودیت مواجه بوده و اغلب، تلاش میکنند که به دلایل اجتماعی و خانوادگی از حرف زدن در این باره خودداری کنند.
تجربه آزار جنسی از لحاظ روحی و روانی، عاطفی و جسمی تبعات مختلفی را برای قربانی به دنبال داشته و برخی از تأثیرات آن تا پایان عمر با او باقی خواهند ماند. این مشکلات علاوه بر بازتاب منفی بر سلامت جسم و روح فرد و ایجاد اختلال جدی در روند تحصیل و اشتغال، در زمینه افزایش جرم و جنایت و فروپاشی وضعیت اقتصادی خانوادهها و جوامع نیز اثر گذار خواهند بود. کنار آمدن با این پیامدها اغلب چندان ساده نخواهد بود. با این حال آشنایی با اثرات مخرب و احتمالی میتواند در مدیریت آنها تأثیرگذار باشد.

همانطور که پیش از این نیز در پرونده آزار جنسی گفتیم، تجربه آزار جنسی تنها مختص زنان نیست و تمام افراد در معرض چنین خطراتی قرار دارند. برخی از آقایان وکودکان نیز در طول عمر خود چنین فرآیند آزار دهندهای را تجربه میکنند. با این حال، در این جا به طور عمده به آزار جنسی بزرگسالان و اغلب، خانمها میپردازیم.
آزار جنسی، خواه در دوران کودکی و خواه بزرگسالی علاوه بر قربانی، خانواده، دوستان و در نهایت، کل جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد. از این نظر، شاید بتوان آن را در زمره مشکلات بهداشت عمومیِ به شدت نگران کننده، طبقهبندی کرد.
قرار گرفتن در معرض آزار جنسی در بزرگسالی اثرات منفی آنی و مستقیمی را در پی خواهد داشت. این اثرات به طور معمول عبارتند از:
این اتفاق، بسیاری از آسیبها و صدمات جسمی و روحی غیرمستقیم را نیز به دنبال خواهد داشت. اغلب آزارهای جنسی دوران بزرگسالی تنها یک بار و پس از شکل گرفتن هویت و شخصیت قربانی روی میدهند. بنابراین، بدیهی است که بروز چنین رویدادی در کودکی تأثیراتی به مراتب مخربتر را در پی خواهد داشت.
قربانیان آزارهای جنسی، تا سالها پس از وقوع رویداد مذکور نیز از اختلال استرس پس از حادثه رنج خواهند برد. پیشنهاد میکنیم مقاله راهرو راجع به اختلال استرس پس از حادثه را مطالعه کنید تا با این موضوع بیشتر آشنا شوید.
مطالعات نشان دادهاند که بین 17 تا 65 درصد از زنانی که در دوران بزرگسالی در معرض آزار جنسی قرار میگیرند، بسته به شدت آزار، سالها از عوارض روحی و روانی آن از جمله، استرس پس از حادثه و افسردگی شدید رنج میبرند.

آزار و اذیت جنسی، ممکن است به اشکال مختلفی صورت گیرد و گاه حتی در قالب کلمات آزار دهنده، شوخیهای جنسی و رکیک یا استفاده از عبارات توهین آمیز و جنسیتزده انجام پذیرد. در برخی موارد هم ممکن است شخص آزارگر به آزار و اذیت فیزیکی طرف مقابل بپردازد.
آزار جنسی به هر شکلی که باشد، تبعات روحی و روانی مختلفی را برای قربانی به همراه خواهد داشت. بدیهی است که شدت آزار در تعیین عمق تأثیرات به جا مانده از آن موثر خواهد بود. از آسیبهای روانی آزار جنسی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
مطالعات انجام شده در دانشگاه هاروارد و بر روی بیش از سیصد نفر از زنانی که در محدوده سنی 40 تا 60 سال قرار داشته و به طور عمده سفید پوست بودند، نشان داده است که بیش از نیمی از این افراد در محل کار، تحصیل یا زندگی خود مورد خشونتهای فیزیکی و کلامی و به معنایی مورد آزار جنسی قرار گرفتهاند.
اغلب زنان مذکور از بیماریهای قلبی و عروقی حاصل از فشار خون بالا رنج میبرند. سطح چربی خون این افراد در مقایسه با سایرین به مراتب بالاتر بوده و در عین حال، از نظر خواب نیز با مشکلات مختلفی دست به گریبان بودهاند.
پزشکان همواره تأکید میکنند که لازم است آزارهای جنسی به عنوان عوامل خطر آفرینی بررسی شوند که سلامت روحی و جسمی قربانی را هدف قرار میدهند. از جمله پیامدهای دیگر قرار گرفتن در معرض آزارهای جنسی میتوان به تمایل برای مصرف دخانیات، مواد مخدر و الکل یا به چاقی یا لاغری بیش از اندازه حاصل از اختلال خوراک اشاره کرد.
اثرات روحی و روانی ناشی از آزار جنسی بزرگسالان از فردی به فرد دیگر متفاوت خواهد بود. ویژگیهای آزار جنسی، مشخصات قربانی اعم از سن، جنس و نوع شخصیت، شرایطی که طی آن، آزار جنسی در حضور خانواده و دوستان افشا میشود، چگونگی کمکها و حمایت اطرافیان پس از حمله و هنجارهای اجتماعی و فرهنگی هر یک به شیوهای منحصر به فرد بر شدت و ضعف بروز عوارض ناشی از آزار جنسی و روند مراقبت، بهبود و درمان آن تأثیر خواهند گذاشت.
یکی از اساتید برجسته رشته روانشناسی دانشگاه کارولینای جنوبی به نام «دین کیلپاتریک» در این باره اظهار میدارد که اگر جامعه بتواند از افراد آزار دیده حمایت کند، اثرات مخرب جسمی و روحی ذکر شده به تدریج از میان خواهند رفت و دائمی نخواهند بود.
موضوع این است که در اغلب موارد، نقش حمایتگرایانه جامعه و خانواده به قدری ضعیف است که فرد قربانی تا حدودی مقصر شناخته میشود و همین امر هم به نوبه خود، تأثیرات روحی و جسمی تازهای را برای او به دنبال خواهد داشت.
بسیاری از افراد هم از ترس این که انگشت اتهام متوجه خود آنها شده و بدنام شوند، آزارهای تجربه شده را با هیچ کس در میان نمیگذارند. بنابراین، فرد از کمکهای حرفهای و حمایت عاطفی بینصیب مانده و مشکلات او به تدریج عمق بیشتری پیدا خواهد کرد. این امر، در اغلب موارد، به اقدام برای خودکشی منجر میگردد.
آگاهی رسانی و ایجاد بستر مناسب برای آموزش از جمله مواردی است که میتوان آنها را به عنوان نقش پیشگیرانه جامعه در کاهش آزارهای جنسی مورد توجه قرار داد. لازم است کودکان ما از همان ابتدا با اصول و مبانی رفتار صحیح در جامعه آشنا شده و برای بدن، جنسیت، افکار و گرایشهای جنسی یکدیگر احترام قائل شوند. این امر تنها با تکیه بر آموزشی صحیح امکان پذیر خواهد بود.
کلیه افرادی که در معرض آزارهای جنسی قرار میگیرند، اعم از زنان، مردان یا کودکان، حداقل یک یا دو مورد از اختلالات مذکور را تجربه کرده و از اثرات منفی این اتفاق رنج خواهند برد. بررسی و مستندسازی پیامدهای آزار جنسی امری بسیار پیچیده و دشوار است. انجام برخی مطالعات بر روی قربانیان این قبیل حوادث، نشان میدهد که در اغلب موارد، فرد اجازه نمیدهد که اختلالات رفتاری و عاطفی او تنها به تجربهای که از سر گذرانده نسبت داده شود.
هدف راهرو در پرونده آزار جنسی، آگاهی بخشی درباره موضوعیست که به قدر کافی به آن پرداخته نشده است. چیزی که به انتشار این آگاهی کمک میکند، همراهی شما و گفتن از قصههایتان است. پیشنهاد میکنیم برای اینکه تمام قصهها انسجام مکانی داشته باشند، روایتهای خود را در ویرگول منتشر کنید. با این حال اگر ساختن اکانت برایتان سخت است در همان اکانت شخصی اینستاگرام یا توییتر با هشتگ #راهرو و #داستانهای_گمشده روایتگر باشید. رسالت این پروندهی راهرو، گفتن، شنیدن، و سکوت نکردن است.
تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام میشود.