مطالعات انجامشده تاثیر فوقالعاده موسیقی بر ذهن انسان را به اثبات رساندهاند. آخرین تحقیقات به عملآمده در این خصوص حاکی از آن است که موسیقی مانند یک مسکن، دردهای انسان را التیام میبخشد. از این گذشته آوای موسیقی از میزان استرس و اضطراب نیز به طرز چشمگیری میکاهد.
موسیقی از جمله معدود فعالیتهایی است که هر دو نیمکره ذهن را درگیر میکند. همین امر سبب شده است که موسیقی تاثیرات شگرفی روی عملکرد ذهن داشته باشد. موسیقی روند تولید نرونهای عصبی را افزایش میدهد. در چشم بیش از 100 میلیون سنسور دریافتکننده نور قرار دارد. اما گوش انسان تنها دارای 3500 سلول مویی است. با این حال مغز از توانایی خارقالعادهای در شناسایی و هماهنگی با موسیقی برخوردار است.
النا مانز، در کتاب قدرت موسیقی میگوید: "دانشمندان به این نتیجه رسیدهاند موسیقی در مقایسه با دیگر فعالیتها، بخشهای بیشتری از ذهن را بیدار میکند." در راهرو، قصد داریم به تاثیرات موسیقی بر بخشهای مختلف مغز بپردازیم. در ادامه با فواید گوش سپردن به نوای موسیقی آشنا میشویم.

به گفته بیلی جوئل: "موسیقی به خودی خود نوعی درمان است. این هنر به معنای واقعی کلمه انفجار احساسات انسانی است. به همین دلیل خاصیت درمانگری خارق العادهای را در خود گنجانده است. موسیقی همه انسانها را تحت تاثیر قرار میدهد. این احساس مربوط به فرهنگ یا پیشینه تاریخی منحصر به فردی نمیشود. تمام انسانها شیفته موسیقی هستند"
بر اساس مطالعهای که در سال 2014 انجامشده است، موسیقی در درمان دردهای بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا مفید واقع شده است. این بیماری دردهای اسکلتی – عضلانی را برای فرد به همراه خواهد داشت. موسیقی دامنه حرکتی فرد را افزایش میدهد. مطالعات نشان داده است، گوش فرا دادن به موسیقی محبوب، از شدت درد فرد میکاهد. از این رو می توان گفت: موسیقی بخش احساس درد را در ذهن تحت تاثیر قرار میدهد. به همین دلیل دریافت فرد از درد دگرگون میشود.
مطالعات نشان داده است که ارتباط تنگاتنگی میان موسیقی و سطح استرس فرد وجود دارد. در راستای اثبات این حقیقت، مطالعه روی 42 دانشآموز به انجام رسید. در این آزمایش کودکان در حین گوش دادن به موسیقی آرامشبخش تحت تزریق وریدی قرار گرفتند. میزان استرس مشاهده در این کودکان به شدت پایین بود.
از اوایل قرن بیستم، تعداد مطالعات انجامشده در خصوص ارتباط موسیقی و بازیابی حافظه به میزان قابلتوجهی افزایش داشته است. در حقیقت گوش دادن به یک موسیقی خاص ذهن را در چشم برهم زدنی به دهها سال قبل باز می گرداند. الویر سک در این باره میگوید: "موسیقی احساسات فرد را برمی انگیزد. احساسات منجر به برانگیخته شدن خاطرات میشوند همین امر بخشی از حافظه فرد را به او باز میگردانند
در مطالعهای که در سال 2014، با حضور 89 بیمار به انجام رسید، از بیماران و پرستاران آنها درخواست شد تا در پروسهای به طول 10 هفته موسیقی در قالب تیمهایی به موسیقی گوش فرا دهند. سپس، در بازه 10 هفتهای و در قالب گروههای آوازخوانی به درمان خود ادامه دادند. نتایج این آزمایش بیانگر تاثیر بهسزای موسیقی در بازیابی حافظه بوده است.
افرادی که در این آزمایش شرکت کرده بودند، شاهد بهبودی چشمگیری در حافظه خود بودند. علاوه بر این، موسیقی بر سلامتی عمومی فرد نیز تاثیرگذار بوده است. آواز خواندن، حافظه کوتاهمدت فرد را بهبود میبخشد. روی هم رفته گوش دادن به موسیقی کیفیت زندگی افراد حاضر در این آزمایش را افزایش داده است.

این قسمت محل تفکر، برنامهریزی و تصمیمگیری و مهمترین بخش مغز است که انسان را به موجودی متفکر تبدیل کرده است. لوب پیشانی انسان در مقایسه با دیگر حیوانات بسیار بزرگتر است. گوش فرادادن به موسیقی، عملکرد لوب پیشانی را ارتقا میبخشد.
این قسمت مغز به پردازش اصوات میپردازد. ما با استفاده از مراکز یادگیری زبان، از موسیقی لذت میبریم. این بخش در دو سوی مغز قرار گرفته است. زبان و کلمات به کار رفته در موسیقی در نیمکره چپ ذهن تحلیل میشوند. در حالی که اصوات و آواهای موجود در موسیقی در نیمکره راست موردبررسی قرار میگیرند.
توانایی سخن گفتن در این بخش مغز نهفته است. ما با استفاده از این قسمت مغز موسیقی را تولید میکنیم. به همین دلیل نواختن ساز، توانایی برقراری ارتباط ما را نیز بهبود میبخشد.
این ناحیه مربوط به مدرک زبان گفتار و نوشتار است. در واقع با استفاده از این بخش، از موسیقی لذت میبریم و آن را مورد تحلیل و بررسی قرار میدهیم.
مشاهدات ما در این قسمت تحلیل میشوند. موسیقیدانان برجسته با شنیدن یک قطعه، تصویر هایی را مشاهده میکنند. این افراد موسیقی را برخلاف دیگر افراد در این بخش ذهن پردازش میکنند.
مخچه تعادل بدن را برعهده دارد. این بخش از ذهن حافظه عضلات را به خوبی ذخیرهسازی میکند و به همین دلیل اگر فردی دچار فراموشی حاد شود نیز توانایی نواختن ساز محبوب خود را از دست نمیدهد.
این قسمت به پردازش احساسات و برانگیخته شدن عواطف اختصاص دارد. موسیقی با تاثیر بر این قسمت مغز فرد را در راستای رویاروی با بزرگترین ترسهای خود آماده میکند. زمانی در ستون فقرات خود احساس مورمور شدن به شما دست میدهد، بخش آمیگدال ذهنتان برانگیختهشده است.
ما غالباً تصور میکنیم یادگیری یک آلت موسیقی فواید بسیاری را برای کودکان به همراه دارد اما در حقیقت فواید یادگیری موسیقی از آنچه تصور میکنیم نیز فراتر است. زمانی به فواید یادگیری موسیقی پی میبریم که فرد در سنین بالاتر در توانایی تحلیل و بررسی از دیگر همسالان خود پیشی میگیرد. کسانی که در کودکی نواختن یک ساز را آموختهاند در مقایسه با همسالان خود از موتور پردازشگر قدرتمندتری برخوردار هستند.
از این گذشته مهارتهای کلامی و غیرکلامی این افراد نیز به مراتب بهتر از دیگران است. این افراد روابط میان اشیا، تفاوت ها و شباهتهای موجود در دو ساختار را به خوبی شناسایی میکنند.
35 درصد آمریکاییها از بیخوابی رنج میبرند. مطالعات به عملآمده در این خصوص نشان داده است که گوش دادن به یک موسیقی آرامشبخش، یک ساعت قبل از خواب میتواند خوابی راحت و آسوده را برای فرد به ارمغان آورد. هرگز نمیتوانید تاثیرات ناشی از گوش فرادادن به یک کتاب صوتی را با یک موسیقی آرامش بخش مقایسه کنید.
گوش دادن به موسیقی توانایی یادگیری ذهن را به مراتب بهبود میبخشد. صرف نظر از اینکه به موسیقی گوش فرا میدهید یا سازی را مینوازید، شاهد افزایش میزان یادگیری خود خواهید بود. بر اساس مطالعات به عملآمده، موسیقیدانان با استفاده از موسیقیهای خنثی بهتر میآموزند. اما در حین گوش دادن به موسیقی محبوب خود بهتر در آزمونها شرکت میکنند. حال آنکه افرادی که در زمینه موسیقی فعالیت ندارند، با گوش دادن به موسیقیهای شاد و انرژی بخش بهتر میآموزند، اما با گوش دادن به موسیقیهای خنثی نتایج بهتر را به ثبت میرسانند.
ذهن انسان با گوش فرا دادن به اصوات موردعلاقه خود سفری در زمان را تجربه میکند. این قابلیت در بازیابی حافظه فرد تاثیر چشمگیری دارد. از این گذشته، موسیقی توانایی یادگیری فرد را به شدت افزایش میدهد. تاثیرات به سزای موسیقی را در بخشهای متفاوت ذهن شاهد خواهیم بود.
ذهن با گوش سپردن به موسیقی گسترش پیدا میکند. موسیقی تواناییهای متفاوتی را در فرد ارتقا میدهد. موسیقی هوش و تواناییهای جسمی افراد را به مراتب ارتقا میدهد. اما تاثیرات شگفتانگیز موسیقی را بر ذهن به همین جا ختم نمیشود. موسیقی در تمام بخشهای ذهن انعکاس پیدا میکند. در این سفر، موسیقی به افقهای دوردست ذهن دست پیدا میکند.

دانش امروز ما در خصوص فواید و تاثیرات موسیقی بر ذهن همچنان کامل نشده است. با وجود تمام مطالعات و آزمایشها به عملآمده در خصوص تاثیرات موسیقی بر ذهن، هنوز بخش عمده ای از تاثیرات موسیقی به صورت کامل شناختهنشده است.
آنچه از مزایای گوش سپردن به موسیقی آموختهایم نشان میدهد، باید هنر آموختن ساز را به عنوان میراثی برای فرزندان خود باقی بگذاریم. موسیقی مرزهای محدود ذهن را در هم شکسته و به خلاقیت و قوه تحلیل و کشف انسان میافزاید. به این ترتیب تفکرات خود را بر نتهای لطیف موسیقی سوار میکنیم.
برای خواندن مطالب بیشتر در حوزه مهارتهای نرم، مجله آنلاین راهرو را دنبال کنید.
تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام میشود.