
چند بار تا به حال با اشتیاق و انرژی زیاد هدفی را شروع کردید ولی قبل از اینکه به آن برسید تسلیم شدید و رهایش کردید؟ به نظرتان رسیدن به هدفهای بزرگی که مسیر دستیابی طولانی و سختی دارند؛ غیر ممکن است؟ خواستهای دارید که درباره انجام دادن یا ندادنش هنوز در تردید و سردرگمی هستید؟
زندگی ما در عمیقترین لایههایش، ترکیبی از تواناییها برای انتخاب هدف و دستیابی به آن است. اگر برای دستیابی به اهدافتان دچار مشکل هستید و زود از نتیجهاش ناامید میشوید؛ شاید تبدیل کردن آن به هدفهای کوچکتر موثر باشد. همیشه یک هدف بزرگ توجههای زیادی را به خودش جلب میکند. به مراتب رسیدن به این اهداف انرژی بیشتری میگیرد و فشار بیشتری را به ما وارد میکند. این روند خیلی زود خسته کننده میشود.
اما تبدیل کردن یک کار بزرگ به چند کار کوچک در اکثر مواقع نتیجه را به نفعتان تغییر میدهد. بنابراین خیلی راحت از فشار وارده کم میشود. چون کارهای کوچک فرآیند دستیابی ساده و بازههای زمانی کوتاهتری دارند؛ بالا نگه داشتن انگیزه و اشتیاقتان هم راحتتر میشود.
در این مطلب قصد داریم در مورد تکنیک خرد کردن اهداف و نوشتن نقشه راه برای هر کدام از آن هدفهای کوچکتر صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
از وقتی که یادم میآید میخواستم درسم را تمام کنم و وارد بازار کار بشوم. تحصیلات دانشگاهی را هم با همین فکر تمام کردم. ترمهای آخر کارشناسی ارشد احساس کردم مسیری که میروم اشتباه است. با تمام وجودم حس میکردم که بعد از گرفتن مدرک هم نمیتوانم در رشتهای که این همه سال در آن درس خواندم کاری پیدا کنم. اما هنوز میخواستم تا پایان، مسیرم را ادامه دهم.
برای من پیدا کردن «شغل مناسب» همیشه انگیزهی بزرگی بود. سالها برایش درس خوانده بودم و بعد، انگار در چشم به هم زدنی همه چیز به هم ریخت و من از آن دنیای ایدهآل یا مسیر اصلی که مرا به هدف میرساند، بیرون انداخته شدم. سادهترین راه این بود که بیخیالش شوم و در آخر به هر شغل دم دستی روی بیاورم. سادهترین راه را انتخاب کردم و مثل خیلیهای دیگر تسلیم شدم.
با خودم فکر میکردم شغلی که درآمد مناسبی داشته باشد برایم کافی است و شروع کردم دنبال آن گشتن. کمی که گذشت تعریفم از «مناسب بودن» تغییر کرد یا شاید هم کامل شد. دیگر فقط موقعیت اجتماعی، درآمد و مزایای شغلی کافی نبود. احساس خلاء مثل خوره به جانم افتاده بود و از درون تهی میشدم.
تسلیم شدن اولیه و کنار آمدن با شرایط اجازه داد تا بیشتر دربارهاش فکر کنم. فکرهایم را که کنار هم گذاشتم دیدم میخواهم شغلم بخشی از زندگیام باشد و با آن تفریح کنم. به گذشته که نگاه میکنم ترمهای آخر تحصیلات تکمیلی زمان خوبی برای تغییر بودند ولی من از این تغییر ترسیدم. به همان مسیر همیشگی چسبیدم و در آخر تسلیم شدم. اما حالا زمان رسیدن به هدف بود. تمام شجاعتم را جمع کردم. پشت پا به تمام پیشینهی تحصیلیام زدم. شبیه کسی که برای اولین بار پا به زندگی گذاشته؛ با دستهای خالی یک هدف برای رسیدن ساختم.
پیدا کردن شغل مناسب با دیدگاه جدیدم و پیدا کردن هدف خودش داستان جدایی دارد. اما زمانی که مشخصات اولیهاش را پیدا کردم باید آن را به بخشهای کوچکتری تقسیم میکردم تا این بار راحتتر و سریعتر محقق شود. بنابراین هدفم را به اکشنهای کوچکی تقسیم کردم و برای آن اکشن پلن نوشتم. در ادامه روش تقسیمبندی و نوشتن اکشن پلن را توضیح میدهم.
بهترین روش برای رسیدن به یک هدف بزرگ این است که از ترکیب اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت کنار همدیگر استفاده کنید. هر کدام از اینها مزایایی دارند ولی در نهایت شما را سمت هدف بزرگ و اصلیتان سوق میدهند. اهداف بزرگ را ابتدا به صورت یک هدف بلند مدت در نظر بگیرید بعد آن را به اهداف هفتگی یا روزانهی کوچکتر تقسیم کنید تا تمرکز روی آنها سادهتر شود. این اجزای کوچک به مهمترین گامهایتان برای رسیدن به هدفهای میان مدت و بلند مدت تبدیل میشوند.
- هدف بلند مدت: برنامه چند سال آیندهتان چیست؟ من یک شغل ایدهآل میخواستم که حالم با آن خوب باشد و در آن بر اساس استعدادها و تواناییهای درونیام رشد کنم. شما چه میخواهید؟ شروع کاری جدید؟ سرمایه گذاری سودآور؟ تمام کردن تحصیلات؟! هیچ اشکالی ندارد هدفتان بزرگ و آرزویی خواستنی باشد. فقط نسبت به تحقق آن واقع بین باشید. هدف بلند مدتتان باید طی چندین سال با بازهی زمانی مشخص قابل دستیابی باشد.
- هدف میان مدت: در مرحله بعد به سراغ تعیین هدفهای میان مدت بروید. این هدفها باید مانند پله باشند تا شما را به آن هدف بزرگ برسانند. مثلا اگر میخواهید بعد از 10 سال یک خانه بخرید، هدف میان مدتتان میتواند پس انداز کردن میزان مشخصی از درآمدتان باشد.
من دنبال شغلی با آن ویژگیهای خاص (قبلا گفتم) بودم و هیچ رزومه یا سابقه کار، تجربه و حتی تحصیلات مرتبطی هم برای آن نداشتم. پس هدف میان مدتم را روی کسب مهارت، تجربه کاری عملی و یادگیری بیشتر متمرکز کردم. برای تمامی این اکشنهای میان مدت هم یک بازهی زمانی شش ماهه را در نظر گرفتم. شش ماه زمان مناسبی بود که متوجه شوم میتوانم به چنین شغلی بدون هیچ پیشزمینهی قبلی دست پیدا کنم یا باید به دنبال راه دیگری باشم. بسته به نوع هدفتان میتوانید بازهی زمانی کمتری مثلا سه ماهه برای آن در نظر بگیرید.
- هدف کوتاه مدت: هدفهای کوتاه مدت میتوانند چیزهای خیلی ساده باشند. به شرطی که شما را به سمت هدف اصلیتان پیش ببرند. به این معنی که باید این قدمهای کوچک را هم حساب شده و مشخص بردارید. مثلا برای خرید یک خانه باید در هدفهای کوتاه مدتتان قید هزینههای اضافی زیادی را بزنید یا روشهای صرفهجویی را یاد بگیرید.
هدفهای کوتاه مدت من برای هر بخش از اهداف میان مدت متفاوت بود. مثلا برای هدف کوتاهمدت افزایش مهارت؛ لیستی از مهارتهای مورد نیاز شغل جدیدم را جمع آوری کردم. برای هدف کوتاهمدت تجربهی کار عملی؛ شرکتهایی که در زمینههای مختلف ولی مرتبط فعالیت میکردند را لیست کردم و برای آنها درخواست کارآموزی فرستادم و الی آخر.
بعد از طی کردن این مراحل تنها باید روی انجام دادن اهداف یا اکشنهای کوتاه مدت و ساده تمرکز کنید.
«سنگ اول گر نهد معمار کج، تا ثریا میرود دیوار کج». همین یک جمله به تنهایی اهمیت نوشتن اکشن پلن برای اهداف کوچک را مشخص میکند. برای نوشتن اکشن پلن؛
1- بگویید: چرا؟
یک روش ساده و سریع برای تعیین کارآمدی هدفی که انتخاب کردید؛ این است که دلیل انتخابتان را توضیح دهید. قبلا چه هدفهای مشابهی داشتید؛ دربارهی آنها و سرانجامشان (موفقیت یا شکست و تسلیم) فکر کنید. این که میگویند شکست مقدمهی پیروزی است دقیقا برای پاسخ به این «چرا» قابل تعمیم است. همینطور پاسخ شما به این سوال، بخشی از انگیزهی درونیتان را مشخص میکند. به یک جمله یا یک کلمه بسنده نکنید. ورق و کاغذ بردارید و آنها را بنویسید چون خیلی مهم هستند. از آن مهمتر اینکه باید نسخهای از آن را داشته باشید تا بعدا وقتی در میانههای راه انگیزهتان کم شد به آنها رجوع کنید. این کار به نوبهی خود باعث میشود تا تصمیمگیری بهتر و انتخابهای واضحتری برای اکشنها یا اهدافتان داشته باشید.
2- تعیین هدف یا اکشن
همانطور که در قسمت قبل گفتیم حالا زمان آن است که اهدافتان را به صورت جزئی و کوچک شده مشخص کنید. آنها باید هوشمندانه تعیین شوند. برای اینکه بفهمید کدام اکشنها هوشمندانه هستند، ویژگیهای زیر را در آنها کنترل کنید:
· قابلیت اندازه گیری دارند؟ چطور میفهمید که به هدف رسیدهاید؟ مثلا من برای اکشن درست کردن یک رزومهی کاری قابل قبول در شغل جدیدم؛ معیار اندازه گیری آن را تعداد پاسخهای مثبت دریافتی به درخواست کار و تعداد پیشنهادهای کار احتمالی در نظر گرفتم.
· بازهی زمانی برایشان مشخص کنید. مهلت اجرای هدف انگیزهی ما برای دستیابی را بالا میبرد. این مدت زمان میتواند چند هفته، چند روز یا چند ماه باشد.
· جزئیات مربوط به دستیابی را پیدا کنید. مثلا دربارهی ابزار یا مهارتهای مورد نیاز برای رسیدن به هدف فکر کرده و آنها را مشخص کنید.
· اکشنها یا هدفهای کوچک چقدر با هدف اصلی و بزرگ هماهنگ و مرتبط هستند؟ با این سوال متوجه میشوید آیا این اکشن ارزش دنبال کردن و وقت گذاشتن را دارد یا باید راهتان را تغییر دهید.
حتما این موارد را روی کاغذ یا به صورت الکترونیکی روی نوت گوشی یا لپ تاپ یادداشت کنید. تحقیقات نشان داده کسانی که هدفها و خواستههایشان را مینویسند تا 42 درصد احتمال تحقق اهدافشان افزایش پیدا میکند.
3- کوتاه و شمرده راه بروید
شبیه بچهها که تازه راه رفتن را یاد میگیرند، قدم به قدم حرکت کنید. تا به حال به سفر جادهای رفتهاید؟ معمولا از یک نقشه کاغذی یا اپلیکیشن مسیریاب برای پیدا کردن راهها استفاده میکنند. چون معلوم میکند برای رفتن از مسیر a به b باید به ترتیب از کدام جادهها و خیابانها عبور کنیم.
من برای پیدا کردن شغل دلخواه جدیدم اول فاکتورهای مهم مثل مهارت، درست کردن رزومه قابل اتکا، شناخت شرکتهای مرتبط با حوزهی کاری و گرفتن درخواست کار را محور اصلی قرار دادم. بعد از آن به سراغ این رفتم که ببینم هر کدام از این شرکتها از کدام مهارتها بیشترین استفاده را میکنند. روشهای اجرایی آنها را مطالعه کردم و متوجه شدم در درخواستهای کارشان بیشتر دنبال کدام مهارتها هستند. این کمک میکرد تا بهتر با رقبای شغلی مقابله کنم.
در نگاه اول این جزئیات زیاد هستند بنابراین تعداد اکشنها را افزایش میدهند. اما اتفاقی که در عمل میافتد این است که میتوانید با کمک این اطلاعات اکشنهایی واضح و مشخص تعیین کنید. به همین دلیل اگر بنا به دلایلی هر یک از اکشنها نیاز به تغییر داشته باشند، مدیریت تغییرات هم خیلی سادهتر میشود. (در پست قبلی «عبور از میان مه» راهنمای کلی برای نوشتن اکشنهای انعطافپذیر و برنامهریزی در اوضاع ناپایدار و متغیر را توضیح دادم.)
4- اولویتبندی اکشنها
حالا که اکشنهای کلی را پیدا کردید باید آنها را بر اساس اولویت و تقدمشان مرتب و لیست کنید. مثلا برای من پیدا کردن مهارت در اولویت اول بود. چون روزمه را باید از روی مهارتهایی مینوشتم که کسب کرده بودم. بعد از آن گرفتن کار از شرکتها و کارآموزی را قرار دادم. بعد به وظایف کارآموزی و کارهایی که قبول کرده بودم تنوع بیشتری دادم تا مهارتهای مختلفی را یاد بگیرم و مهارتهای قبلی را هم دوباره تمرین کنم و الی آخر.
5- اجرای اهداف، پیگیری و بازنگری
در ادامه باید روی اجرای هر یک از این اکشنها تمرکز کنید. نتیجه آنها را ارزیابی کنید. اگر نیاز به تغییر دارند آنها را اصلاح کنید و انقدر این مسیر را ادامه دهید تا اکشنهای کوتاه مدت محقق شوند.
اما چالش اصلی در اجرای اکشنها؛ کمبود انگیزه است. زمانی که هدفی را مشخص میکنیم قطعا برای آن انگیزه داریم ولی اگر آن انگیزه به اندازهی کافی قوی نباشد خیلی زود از آن خسته می شویم. در نهایت بدون ثمری هدفمان را رها میکنیم. برای بالا بردن انگیزهی پیگیریتان از تکنیکهای زیر استفاده کنید:
هیچ رویایی ناتمام نیست. نداشتن استعداد، گرفتن بهانه شرایط و... فقط بخشی از عوامل حواس پرتی هستند که در ذهنمان میسازیم تا نرسیدن به اهداف و خواستههایمان را توجیه کنیم. شاید هم میخواهیم با این کار ضعفها و ترسهایمان را بپوشانیم. اما شجاعت واقعی دقیقا از زمانی شروع میشود که با واقعیت ها روبهرو شویم حتی اگر به شکل ضعف یا ترس باشند.
هدفهای بزرگ همان رویاهایی هستند که همیشه در قلب و ذهنمان برای رسیدن به آنها نقشه میکشیم. گاهی از خوشحالی در پوست خود نمیگنجیم و روز بعد با دیدن یک مشکلی جدید به کلی آن را فراموش میکنیم. انتقال هدفهای بزرگ از گوشهی ذهن به دنیای واقعی سخت است. پس چرا آنها را به بخشهای کوچکتری تبدیل نکنیم. وقتی میخواهیم یک میز بزرگ را بلند کنیم بهتر نیست قطعات جدا شوندهاش مثل کشوها را باز کنیم! این همان چیزی است که تجربه به ما یاد داده و البته در اهداف و رویاهایمان هم خوب جواب میدهد.
بعد از اینکه اهداف بزرگ را به اکشنها یا هدفهای کوچک تقسیم کردیم. برای هر یک از این اکشنها برنامهریزی میکنیم. مسیر رسیدن به هدف، بازهی زمانی، استرتژیهای اجرایی و... را پیدا میکنیم و همهی این جزئیات را در قالب اکشن پلن مینویسیم. در نهایت باید چرخهی سه گانه اجرای هدف، پیگیری و بازنگری نتیجه را تا رسیدن به موفقیت تکرار کنیم. یادتان باشد اگر در همه مسیر انگیزهتان را بالا نگه دارید فاصلهتان تا پیروزی فقط یک قدم است.

آنچه که خواندید، بخشی از پروندهی عیدانهی راهرو با موضوع برنامهریزی بود. برای اطلاعات از سایر بخشهای این پرونده و مطالعهی آنها اینجا کلیک کنید.