
بیشک سرچشمه همه دانشها، اختراعات، اکتشافات و پیشرفتهایی که در این دنیای همیشه در حال تحول شاهدشان بودهایم از حس کنجکاوی شروع شده است.
پیشدرآمد
احتمالاً این جمله را پیشتر شنیدهاید که «حس کنجکاویتان را نباید نادیده بگیرید». اما به واقع چند نفر از ما دریچه ذهنمان را به روی موضوعاتی که درگیرشان هستیم باز کرده و به آنها اجازه بیرون آمدن میدهیم. ما کنجکاو به دنیا میآییم اما زمانیکه ارزش پاسخها بیشتر از سؤالات میشوند، فراموش میکنیم چگونه یک ذهن کنجکاو داشته یا آن را حفظ نماییم. حس کنجکاوی به ما کمک خواهد کرد چیزهای شگفتانگیزی درمورد خودمان، مهارتهایمان و سایر موضوعات جهان کشف کنیم. میتوان گفت «کنجکاوی، نیازی بیپایان به دانستن یا یادگیری موضوعات مختلف است». طبق این تعریف، افراد کنجکاو با وجود عطش همیشگیشان برای کسب دانش و اشتهای سیری ناپذیری که برای کشف چیزهای جدید دارند به تغییر جهان کمک کردهاند.

در تعریف افراد کنجکاو باید بگوییم: «کنجکاو، فردی است که تمایل به دانستن دارد و بخشی از آینده ما به او وابسته است». ایان لسلی در کتاب خود با اسم «کنجکاو» میگوید: «جامعهای که بیش از هر چیز نظم دارد، در پی سرکوب کنجکاوی است. اما جامعهای که به پیشرفت، نوآوری و خلاقیت اعتقاد داشته باشد آن را پرورش داده و میداند ذهن پرسشگر مردمانش با ارزشترین دارایی آن جامعه محسوب میشود». بیشتر افراد، کنجکاوی محض را به خاطر عمل گرایی از دست میدهند و رویاها، پتانسیلهای بالقوه و اکتشافات شگفتانگیز خود را در این روند نابود کرده و از بین میبرند. ابراهیم فلکسر در کتاب خود با عنوان «بی فایده بودن دانش مفید» بیان میکند: «کنجکاوی یک ویژگی منحصر به فرد از تفکر مدرن ۹است».
در این مقاله به چگونگی موفقیت افراد کنجکاو پرداختهایم تا عادتهای این افراد را بشناسید و به جنبش ثمربخش کنجکاوی بپیوندید.
نقلی قولی از نویسنده، روشنفکر، مورخ و فیلسوف بزرگ ولتر وجود دارد که میگوید:
یک مرد را با سؤالاتش قضاوت کنید نه با پاسخهای او
درواقع میتوان گفت دنیا به این دلیل به وجود آمده که برخی از افراد سؤالهای زیبا و بهتری میپرسند.
«چرا؟» و «چه میشود؟» دو نمونه از موثرترین و مفیدترین سوالاتی هستند که میتوانید از خود پرسید. اما زمانیکه میپرسیم «چگونه؟»، این سوال میتواند منجر به کسب دانش جدید و قدرتمندتری گردد. اگر کنجکاوی نباشد سؤالاتی پیش نمیآیند که منجر به تغییر و تکامل جهان شده و باعث شوند دنیا برای همه به جای بهتری تبدیل گردد.
سؤالاتی از قبیل:
مطرح شدن سوالات این چنینی منجر به ایجاد محصولات کارآمدتر، بهتر و عالیتر خواهند شد.
بهترین نکته درمورد افراد کنجکاو این است که آنها تنها سؤالهای زیبا نمیپرسند بلکه تا زمانیکه به نتیجه دلخواه نرسند از پاسخگویی خودداری میکنند. کنجکاوی این افراد به عنوان یک کاتالیزور عمل کرده و به آنها کمک میکند نگاهی به گذشته داشته باشند و آنچه را که در توانشان است، مشاهده کنند. درواقع افراد کنجکاو به نوعی بینا هستند. آنها پیش بینی کننده و خیال پردازند. به طوری که میتوانند بلوط را به عنوان یک درخت ببینند و میخواهند بفهمند سایر بلوطها چگونه درخت میشوند. به همین ترتیب، کودک را به عنوان یک بزرگسال، دانش آموز را به عنوان یک معلم و ایده را به عنوان یک کسب و کار میبینند. افراد کنجکاو صفاتی از بصیرت و صداقت دارند و کنجکاوی خود را در راههایی به اشتراک میگذارند که دنیا را تغییر میدهد.
جهان میتواند یک مکان مرعوب کننده باشد و امتناع از خطرات ممکن است گاهی اوقات احساس امنیت بیشتری ایجاد کند. امتناع از ریسک کردن، خود به خود یک ریسک به حساب میآید. زیرا ترس اغلب منجر به نوعی نارضایتی خواهد شد که میتواند موجب توقف رشد و پیشرفت اشخاص گردد. به یاد داشته باشید تفاوت مهمی بین ریسک حساب شده و بیپروا بودن وجود دارد. ریسک کردن میتواند عواقب زیادی داشته باشد. افراد کنجکاو برای کشف فرصتهای تازه و یادگیری مهارتهای جدید ریسک میکنند. آنها شانس این را دارند که به طور جدی به دنبال موفقیت بروند، چیزهای جدید کشف کنند، خلاقیتشان را تقویت کرده و تغییری مثبت و رو به جلو ایجاد نمایند.
پاداشهایی که در نتیجه ریسکهای حساب شده به دست میآیند، باعث میشوند ریسکی انجام دهیم که ارزش خطر کردن داشته باشد. نویسندهای که ریسک نوشتن یک رمان را میپذیرد، با محصول نهایی و خوانندگان و مخاطبانش پاداش خواهد گرفت. هنرمندی که ریسک کشیدن یک نقاشی را قبول میکند، با هنری که به جهانیان میبخشد پاداش میگیرد. هنگامیکه جوانه یک ایده به اختراع تبدیل شود، آنگاه یک تجارت به وجود میآید و هر مشتری میتواند به عنوان پاداشی در ازای ریسکپذیری باشد.
دوروتی پارکر، شاعر، نویسنده و منتقد گفته است: «درمان کسالت، کنجکاوی است و برای کنجکاوی درمانی وجود ندارد.» کنجکاوی حس ژرف وعمیقی است. یک مطالعه در مورد کسالت در زندگی روزمره، برآورد کرده، ۶۳ درصد از ما حداقل یک بار و در طی یک دوره ۱۰ روزه از کسالت رنج بردهایم. زمانیکه بیحوصله و کسل هستید، احساس میکنید در روزمرگی و عادات قدیمیتان گیر کردهاید. بیشک افراد کنجکاو به استراحت کردن اهمیت میدهند اما کسالت و ملالت موضوع دیگری به حساب میآید و بهانهای غیر قابل قبول است.
استراحت به این معنی است که به ذهن و بدنتان اجازه دهید دوباره شارژ شوند تا آماده دنبال کردن کنجکاویهای بعدی باشید. کسالت یعنی شما کاری نداشته و یا به کاری که انجام میدهید علاقهای ندارید. درواقع با وجود دلایلی مانند موارد زیر، افراد کنجکاو به ندرت احساس خستگی و بیحوصلگی میکنند:
افراد کنجکاو از کنجکاوی خود برای ایجاد فرصتهای جدید، شروع فعالیتهای جدید، ملاقات و تعامل با افراد جدید و از بین بردن کسالت استفاده میکنند. آنها زیبایی را در موضوعات عادی میبینند که مردم آنها را کسالت بار و ملالآور میپندارند. همانطور که موزیسینهای کنجکاو، نتهای موسیقی مجزا را به یک آهنگ تبدیل میکنند و متخصصان کنجکاو، بخشهای جداگانه را به تلفنهای هوشمند و تبلت تبدیل میکنند، به همین ترتیب کنجکاوی نویسندگان به آنها کمک میکند تا کلمات و نقطهها را به داستانهایی تبدیل کنند که پاسخگوی کنجکاوی خوانندگان داستان باشد.
ما از زمان تولد شروع به یادگیری کرده و تا آخر عمر به این کار ادامه میدهیم. درواقع آموزش و یادگیری از زمان کودکی تا بزرگسالی هرگز متوقف نمیشود. ما در کودکی غذا خوردن، راه رفتن و حتی تسکین خود را میآموزیم و در بزرگسالی چگونگی ساختن مسیر زندگیمان در این دنیا را فرا خواهیم گرفت. در نتیجه زمانیکه کنجکاوی در هر موقعیت و هر موضوع بهترین نتیجه را میدهد، به طور طبیعی خود را برای یادگیری چیزهای جدید آماده میکنیم.
یادگیری مداوم به این معنی است که شما از آموختن چیزهای جدید و هیجانانگیزی که میتواند زندگی، مهارتها، شغل یا روابط شما را بهبود ببخشد استقبال میکنید. چنانچه چرخه یادگیری با کنجکاوی همراه باشد، میتواند به معنای «تسلط بر مهارتهای جدید، برجسته کردن نقاط قوت، تقویت نقاط ضعف، تعیین اهداف چالشی، احترام به مهارتهای شناختی و انتقال دانش جدید به دیگران» باشد. یکی از دلایلی که افراد کنجکاو همیشه در حال یادگیری موضوعات جدید هستند، به این خاطر است که هر مورد جدیدی که میآموزند آنها را به سمت یادگیری موضوعات جدید دیگری سوق میدهد. این موضوع شبیه خواندن یک کتاب جالب است که هر فصل شما را ترغیب به خواند فصل بعدی میکند.
کنجکاوی انیشتین را به سمت تئوری نسبیت سوق داد. بدون کنجکاوی، نیوتن نمیتوانست قوانین فیزیک را کشف کند و الکساندر فلمینگ احتمالاً پنیسیلین را کشف نمیکرد. بزرگترین مزیت کنجکاوی در قدرت پنهانی و درونی آن است که باعث ایجاد انگیزه برای یادگیری زمینههایی از زندگی و کار میشود. جرسی و مک گرینیس عنوان کردند:
کنجکاوی نیروی محرک یادگیری مادام العمر است. آموختن یادگیری (یا کنجکاوی) اساسیترین مهارتی است که در زندگی میتوانید بدست آورید.
کنجکاوی و خود انگیزشی با یکدیگر کاملاً هماهنگ میشوند. کنجکاوی اصلیترین عامل یادگیری خود انگیزشی است. افراد کنجکاو برای طرح سوال یا کشف، نیازی به تشویق ندارند.
با توجه به اینکه کنجکاوی و همچنین تمایل این افراد برای آموختن رشد کرده و گسترش مییابد، روح و ذکاوت درونیشان، آنها را به سطوح بالا و جدید یادگیری میبرد. این موضوع باعث ایجاد چالش خواهد شد، درنتیجه ریسکهای زیادی انجام میدهند تا مطمئن شوند الهام درونیشان، آنها را رو به جلو هدایت میکند. خود انگیزشی، چشمانداز رویاگرایی را تقویت میکند و این موضوع باعث تحریک کنجکاوی خواهد شد. علاوه براین به شما قدرت میدهد تا ماجراجوییهای جدیدی انجام دهید. وقتی خود انگیخته هستید، میتوانید به راحتی اشتباهات گذشته یا شکستها را پشت سر گذاشته و سعی کنید چیزهای جدیدی را امتحان نمایید.
جمع بندی
افراد کنجکاو با تکیه بر خودانگیزشی، خود را ترغیب به یادگیری موضوعات و فرصتهای جدید میکنند. آنها وابسته به تحریک مدام علاقمندیهایشان هستند. این موضوع به آنها انگیزه میدهد تا رازهای جدید را کشف کرده و حتی باعث میشود دیگران را در این راه با خود همراه کنند. در نتیجه تغییرات بهتری در دنیا به وجود خواهد آمد. کنجکاوی و کشف هرگز کهنه و پیر نمیشوند.