
از چندسال پیش با خودم قرار ملاقاتی اختصاصی و منظم برای هر ماه تعریف کردم. آخرین پنجشنبهی هر ماه، در کافهای با خودم خلوت میکردم و به «ماهی که گذشت» نظر میانداختم. هرچند مثل خیلی از کارهای دیگرم در زندگی، نظم و دسیپلین بالایی بر این جلسات ماهانه حکمفرما نبود و گاها چند نوبتی در بینشان وقفه میافتاد، اما هربار که به یادداشتهای آن جلسات انفرادی رجوع میکنم، چیزهای مهم و جذابی دستگیرم میشود. من در همهی این سالها از پایش خودم دست بر نداشتم و سعی کردم این عادتِ خوش را محدود به هرسال یکبار نکنم. اینکه چقدر از این خودکاویها برای اصلاح امور بهره بردم، مسالهای دیگر است. آنچه اهمیت دارد، دقت نظریست که پس از این خودنشینیها نسبت به خودم و مسیری که در حال طی آن بوده و هستم پیدا کردم.
آنچه که در حال خواندن آن هستید، آخرین محتوا از بستهی برنامهریزی راهرو برای سال نوست. قرار است با شما خداحافظی کنیم و شما را با آنچه که تا به اینجا حضورتان تقدیم کردیم، تنها بگذاریم. اما پیش از آن، یک مهم را باید متذکر میشدیم: اصالت به عمل است و نه نتیجه.
یقین داریم که خواندن چندصد صفحه محتوا و صرف زمان با هدفِ رسیدن به سطح بهتری از زندگی، خود عملی ارزشمند است و باید آن را به فال نیک بگیرد. تا همین جای کار، یک گام جدی از بسیاری پیش افتادهاید. نتیجه، هر چه که باشد، مقدم بر این «اقدام» و «خواستن» نیست.
خود را جای شما قرار دادیم و در پایان سالِ آتی تصور کردیم. تخیل کردیم شما را، که محتوای این بسته را خوانده و شنیدهاید و حالا، در انتهای بخشی از مسیر زندگی که میخواستیم بهتر از همیشه باشد، قرار داریم. چگونه و با چه متر و معیار باید به راهِ طی شده نگاه کرد؟ چگونه باید خودمان را ارزیابی کنیم؟ آیا این پرنده توانسته است نسخهای بهتر، هدفمندتر، موفقتر و خوشحالتر از شما بسازد؟ از صمیم قلب امیدواریم که اینچنین باشد، اما برای قضاوت در این خصوص، بد نیست که بدانیم:
چند توصیهی کوتاه، اما کاربردی و راهگشا آماده کردیم که برآیندی از بازخوانی چندین منبع مختلف در حوزهی برنامهریزی، خودشناسی و آموزههای علمی خودیاریست. سوالات سادهاند، اما کمک میکنند که نگاهی ژرف به خودمان بیاندازیم و بیپرده خود را در معرض قضاوتِ خود قرار دهیم.
من وقتی مشغول تالیف و ترجمهی این مطلب بودم، به این نتیجه رسیدم که لازم نیست تا پایان سالِ آتی برای بهره بردن از پیشنهادهای این مطلب صبر کنم. همین روزهای پایانی سال جاری، شاید زمان مناسبی برای نظر افکندن به سال سختی که پشت سر گذاشتیم باشد.
پیشتر در مطلبی دربارهی عوامل ناکامی نوشتیم و مفصلا توضیح دادیم که چه عوامل متعددی در مسیر رسیدن به اهدافمان وجود دارند. همینطور زهرا برایمان نوشت که اگر به هر دلیلی به آنچه که مطلوبمان بود نرسیدیم، چه باید بکنیم و چگونه خودمان را «زنده» نگه داریم.
زندگی مجموعهای از تجربیاتِ متصل است که مستقل از موفق یا ناموفق بودنشان، یک تجربهی کلی ارزشمند میسازند. پیش از آنکه سیاههی سالِ گذشتهتان را مرور کنید، به خودتان یادآور شوید که چیزی مهمتر از «خود» شما نیست. مستقل از نتیجه و کارنامه، باید خودتان را دوست داشته باشید. هیچ فایدهای از انکار و بیمهری به خود عایدتان نمیشود. پیشنیاز واکاوی مسیری طی شده آن است که به خود بقبولانید که مستقل از نتیجه، بیشتر از همه باید خودتان را دوست داشته باشید.
شما، تنها چیزی هستید که برای خودتان در ادامهی راه باقی میماند، هوایش را داشته باشید!
میتوان برای عدم حصول نتیجهی مطلوب، کلی دلیل و عامل بیرون از «خود» و شرایط یافت کرد. میتوان همهی اتقاقات ناخوشایند، شکستهای کاری و ناملایماتی که تجربه کردیم را به گردن محیط و عوامل بیرونی انداخت. اما راستش، اینکار کمتر به ما فایدهای میرساند.
برنامهریزی، بناییست که برای رسیدن به احساسِ بهتر از خود و تجربهی «رضایمندی از خود» میگذاریم و تلاشیست که برای رسیدنِ به آنچه که خود را برایش مُحِق و سزاوار میدانیم به جان میخریم. بنا نیست گزارش عملکرد سالانهمان را مدیری بالادستی ارائه کنیم تا تایید و تقبیح از او بگیریم. هدف آن است که به موقعیتی که دوستش داریم دست یابیم.
برای مدتی، عوامل بیرونی را در نظر نگیرید و تنها «خود» را عاملِ مرکزی پیشامدها، دستاوردها و از دست دادهها تصور کنید. فرض کنید که بناست عواملِ ناکامیها را تنها در «خود» بیابید.
حداقل فایدهی این رویکرد آن است که میتوانیم به فکر ترمیم رفتار و عادات اشتباه یا بینتیجه، همچنین رفع کاستی و اشتباهاتمان برآییم.
فقط حواسمان باشد که انتقاد از خود را با خودتخریبگری اشتباه نگیریم. قرار است عملکرد خودمان را به چالش بکشیم تا ایرادات آن را کشف و رفع کنیم، بنا نداریم که مدام به خود نهیب و سرکوفت بزنیم.
اهداف و آرزوهایتان را بازبینی کنید
اگر در ابتدای سال اهداف کوتاهمدت خود را نوشته باشید، ممکن است امروز با آنها احساس غریبگی کنید و از خود بپرسید که این واقعا خواستهی من بوده است؟ این اتفاق حول رویاها و اهداف بلندمدت بیشتر پیشامد میکند. چه کودکانی که «میخواستند» فضانورد شوند و حالا حتی این رویای دیرین را به یاد نمیآوردند!
ممکن است در ابتدای سال، هدفتان را ارتقای شغلی در نظر گرفته باشید، اما وقتی میانهی سال که به آن رسیدید، به این نتیجه پی برده باشید که آنچنان که به نظر میرسید، اهمیت و جذابیت نداشته است.
بازبینی صادقانهی اهدافتان را، چه آنهایی که به دست آوردید و چه آنهایی که به طور کامل محقق نشدهاند را جدی بگیرید. نتیجهی حاصله به شما کمک میکند که برنامهی سال بعدتان را با انطباق بیشتری نسبت به آنچه که واقعا مهم است تدوین کنید.
چندسال پیش در کلاس داستاننویسی ثبتنام کردم. در آن سال، نیتم آن بود که قصهنویس بزرگی شوم و حتی هدفم را هم مشخص کرده بودم: برنده شدن در مسابقهی داستان نویسی گلشیری!
راستش هیچوقت آن جایزه را نبردم، چرا که هیچوقت داستانی برای دبیرخانهشان ارسال نکردم! در میانهی راه کلاس داستان نویسی، با یکی از همکلاسیهای آن ایام، ایدهای تجاری به ذهنمان رسید که محصولِ همان دوران و مشقهای حاصل از آن بود. ایده را به ناشری ارائه کردیم و موفق به اخذ حمایتش شدیم. اگر نام خروجی آن اتفاق را بیاورم، احتمال زیادی دارد که آنرا بشناسید!
من هیچوقت برای آن دستاورد، برنامهای در ذهن نداشتم. هدفم چیز دیگری بود، اما به چیز متفاوتی رسیدم. شاید بگوید که ممکن است ارزشهای این دو با هم برابری نمیکند، که البته نکتهای درست و بهجاست. من هنوز هم دلم میخواهد که جایزهی گلشیری را برنده شوم، اما باید به خودم یادآور شوم که دستاوردها، مستقل از آنکه پیشبینی و خواستش را از قبل داشتهام و یا نه، ارزشمندند و سزاوار پذیرش!
مهمترین دستاورد شما در سالی که گذشت، تجارب مختلفیست که در عرصههای گوناگون به دست آوردید. حاصل این تجربههای مختلف، ممکن است شما را به نقطهی خوشنودی و یا رضایتمندی رسانده باشد و یا موجب شود نسبت به عملکرد و ماحصل سالتان خوشبین نباشید. لازم است که بدانید سالی که گذراندید را چگونه میبینید و دربارهاش چه قضاوتی دارید.
عموما در قضاوتِ خودمان چندان منصفانه برخورد نمیکنیم و با خود، سختگیر تر از آنی هستیم که با دیگرانیم. اگر شخص دیگری، دستاوردهای مشابهی با آنچه به دست آوردیم داشته باشد، نقاط مثبت کارنامهاش را به او یادآور میشویم، در حالیکه با خودمان عموما اینچنین نمیکنیم. به عبارت سادهتر، میلِ اکثر آدمها به آن سمت است که از خود رضایت نداشته باشد.
سعی کنید خود را هماهنگونه قضاوت کنید که دیگران را نقد یا تشویق و تایید میکنید. این موضوع موجب میشود که بیپرده و صادق، همهی جنبههای ماجرا را ببنیید.
گاهی برخی از ما، تصور اشتباهی از خود، تواناییها و امکاناتمان داریم. مطمئن شوید که قضاوتتان از خود در تناسب با امکانات و توانمندیهایتان بوده است. هیچکس نمیتواند از خود انتظار داشته باشد که طی یک سال به مدیری حرفهای و کارآفرینی بزرگ تبدیل شود!
سال جدید، چند روز دیگر از راه میرسد. به تخیلِ اول مطلب بازگردیم و خود را در روزهای انتهایی ۱۳۹۹ ببینیم. احتمالا خبری از کرونا و باقی مشکلاتی که در این روزها تجربه میکنیم نیست! وقتی آن است که دستاوردها، شکستها، تجربهها و اندوختههایمان را در کولهپشتی سال بعدمان بریزیم و برای ادامهی مسیر آماده شویم.
زندگی را نه به صورت قطعاتی منفرد از هم، که بسان کلی متحد ببینیم که در هر بخش بناست تا ارزشی خلق گردد و در نهایت، یک کُلِ ارزشمند بسازد.
اگر دوست داشتید، مطالب کمپین کولهپشتی را بخوانید و بعد، دستی به قلم برده و برای خود کولهپشتیتان را بتویسید.
--
راهرو، تمام آنچه در توان و چنته داشت، به کار گرفت که محتوایی ارزنده، راهبرنده و آموزنده بسازد و با کیفیتی که درخور توجه و شاًن شماست تقدیم کند. لطفا ما را از بازخوردهایتان محروم نکنید.
به امیدی سالی پربار و بهتر از همیشه.

آنچه که خواندید، بخشی از پروندهی عیدانهی راهرو با موضوع برنامهریزی بود. برای اطلاعات از سایر بخشهای این پرونده و مطالعهی آنها اینجا کلیک کنید.