
من همیشه شیفته برنامهریزی بودهام. شیفته مرتب کردن، نوشتن، برچسب زدن و تعیین کردن ددلاین برای همه چیز. این که چقدر از برنامههایی که میریختم واقعا محقق میشدند به کنار، چیزی در نوشتن کارهایم بود که به من احساس کنترل میداد.
و هنوز همین طور است. خیلیها این راه حل را برای آرامش ذهنی پیشنهاد میکنند. اولین راه پیشنهادی بسیاری از مشاورها برای آرامش در موقعیتهای پیچیده، مکتوب کردن و برنامهریزی جزئی برای همه چیز است. اما چرا برنامهریزی این همه اهمیت دارد؟
«زندگی خوب» میتواند معانی و تعاریف زیادی داشته باشد. بعضیها خوب زندگی کردن را خلاصه به سخت کار کردن و نظم میدانند، بعضیها پول و امکانات رفاهی را مهم میدانند و خیلیها تربیت فرزندان موفق را. شکی نیست که رسیدن به هر کدام از فاکتورهای داشتن یک «زندگی خوب»، بدون برنامه داشتن برای آن تقریبا غیرممکن خواهد بود.
همه ما خواستههایمان را میدانیم (یا حداقل بیشترمان از آنها خبر داریم) اما اگر از بسیاری از افراد بپرسید که آیا یک برنامه مشخص برای رسیدن به این خواستهها دارند یا نه، احتمالا تعداد کمی جواب مثبت میدهند. به عبارت دیگر، همه ما رویاها و آرزوهایی داریم، اما خیلیهایمان وقتی برای نشستن و نوشتن یک برنامه با جزئیات برای رسیدن به آنها نمیگذاریم، یا احتمالا آن را ضروری نمیدانیم.
تصور کنید که قرار است به یک سفر بروید. برای سفرتان برنامهریزی میکنید مگر نه؟ یا فکر کنید که قرار است ازدواج کنید. احتمالا برای مراسم عروسیتان ماهها برنامهریزی خواهید کرد.
اهداف بزرگتر و دورتر هم دقیقا همین طور هستند. برنامهریزی برای پیشرفت شخصی، یعنی داشتن یک نقشه راه که به شما نشان میدهد چطور در کوتاهترین و بهترین مسیر به مقصد برسید، و شکی نیست که همه ما برای رفتن به مقصدی که آن را نمیشناسیم نیاز به نقشه داریم.
وقتی برای برنامهریزی فردی وقت میگذاریم، در واقع در راه شناخت و پیشرفت کارآمد برای اهدافمان قدم برمیداریم. خیلی اوقات قبل از شروع برنامهریزی، حتی هدفمان را به خوبی نمیشناسیم.
همه ما دوست داریم درآمد بیشتر و موقعیت شغلی بهتری داشته باشیم مگر نه؟ (یا حداقل کسانی که کار میکنند این برنامه را دارند). درست مثل بقیه جنبههای زندگی، اگر برای کارمان برنامهریزی خاصی نداشته باشیم احتمالا به جای خاصی هم نخواهیم رسید. وقتی از مدرسه بیرون میآییم و وارد دانشگاه و دنیای کار میشویم یک نفس راحت میکشیم چون تصور غالب این است که دوران امتحان دادن، جواب پس دادن و اجبار به یاد گرفتن مطالب جدید دیگر تمام شده.
واقعیت اما خیلی متفاوت است. دنیای کار، خیلی بیشتر از مدرسه ما را به سمت یاد گرفتن سوق میدهد. من این موضوع را وقتی فهمیدم که در یک شرکت تبلیغاتی بزرگ استخدام شدم که همه (مطلقا همه) در آن جا بیشتر از من بلد بودند. اولین روزهای کارم در این شرکت، یک جورهایی شبیه کابوس بودند چون هیچ کدام از اصطلاحات را نمیشناختم، صحبتهای همکارانم را نمیفهمیدم و با این که بهتر و بیشتر از همهشان به انگلیسی مطالعه کرده بودم، کلماتی که برای کار استفاده میکردند برای من کاملا ناآشنا بودند.
خواندن و یاد گرفتن از آن موقعیت ترسناک بیرونم کشیدند. در چند ماه اول کارم، هر روز درست مثل دوران مدرسه باید میخواندم، ویدیو میدیدم و کتاب جدید میخریدم تا به سطح بقیه برسم و بعد از آنها جلو بزنم. در هر کاری، باید هر روز بیشتر از روز قبل بدانیم وگرنه یکی از میلیونها آدمی میشویم که دهها سال در یک موقعیت ثابت درجا میزنند و در نهایت هم همه چیز را به گردن اوضاع بد اقتصادی میاندازند (که البته در این مورد کمتقصیر نیست)
شرح تفاوت این دو مفهوم در ظاهر مشابه، شاید بهترین مثالی باشد که بشود برای برنامهریزی کاری زد. واژه Job همان طور که همه میدانیم به معنی شغل است. شغل میتواند در هر کدام از دورههای زندگی ما یک معنی داشته باشد. مثلا خیلی از ما در نوجوانی یا سالهای اول دانشگاه برای درآوردن خرج روزمره کارهای موقتی و کوچکی مثل ترجمه، کار در کافه یا فروشندگی را تجربه میکنیم. Career اما کمی متفاوت است.
این کلمه انگلیسی که میشود آن را "حرفه" معنی کرد، همان مسیری است که شما برای پیشرفت و ماندن طولانی مدت انتخاب میکنید. مثلا شاید الان چند ماه است که در یک مغازه فتوکپی، عصرها مشغول به کار هستید و این کار شغل شماست. اما حرفهای که برای خودتان در نظر دارید، نویسندگی یا ساخت و ساز ظروف سفالی یا حتی مدیریت کسب و کار است. برنامهریزی شخص شما برای مسیری که میروید، میتواند تفاوت یک شغل و یک حرفه را مشخص کند. فراموش نکنید که خیلی از افراد تا آخر عمر به یک "حرفه" شخصی نمیرسند.
حتی چیزهای کوچکی مثل وعدههای غذایی شما، با برنامهریزی پیشرفت خواهند کرد
شاید تصور کنید که زندگی روتین و روزانه نیاز چندانی به برنامهریزی ندارد. اما در همین روتین تکراری، چیزهای کوچکی هستند که میتوانند به مرور زمان هر کسی را دیوانه کنند. چیزهایی مثل این سوال معروف «امروز چی بپزم؟»
نداشتن برنامه برای وعدههایی که میخورید از چند نظر میتواند به شما ضررهای کوچک و بزرگ بزند. اول این که احتمالا زمان زیادی از روز شما صرف پاسخ دادن به این سوال خواهد شد. زمانی که میتواند به مطالعه یا حتی تفریح و استراحت بگذرد. دوم این که بیایید با خودمان رو راست باشیم، بیشتر ما وقتی به هیچ گزینهای برای پختن غذاهای خانگی نمیرسیم فورا به سراغ فست فود میرویم؛ به ویژه این روزها که میشود یک پیتزای خوشمزه را دو دقیقهای سفارش داد و زیر نیم ساعت تحویلش گرفت.
نداشتن یک برنامه منظم برای غذاهایی که میخوریم در طولانی مدت هم جیب ما را خالی میکنند و هم به وزنمان اضافه. بد نیست اگر یک برنامهی منعطف برای غذاهای روزانه داشته باشیم. این طوری میتوانیم مطمئن باشیم که هم همه مواد مورد نیاز بدن به آن میرسند، هم حوصلهمان از غذاهای تکراری سر نمیرود و هم میزان زیادی از پولمان را خرج فست فود نخواهیم کرد.
زندگی امروز ما، خیلی خیلی شلوغتر از زندگی پدرها و مادرهایمان در سی سال پیش از این است. از آن جایی که بیشترمان یک سر داریم و هزار سودا، خیلی وقتها یادمان میرود که باید برای سلامت جسمی و روحیمان هم برنامهریزی داشته باشیم. اگر از یک پلنر یا تقویم استفاده میکنید، لا به لای تسکها، پروژهها و قرارهای ملاقات، وقت چکاپ پزشکیتان را هم حتما قرار بدهید تا فراموشش نکنید.
اگر در شهرهای شلوغ و آلوده زندگی میکنید و بیشتر اوقات احساس خستگی دارید، به احتمال خیلی خیلی زیاد دچار کمبود ویتامین هستید. پس با تشخیص پزشکتان و با برنامهریزی، مکمل مصرف کنید. اگر وقت ورزش دارید نزدیک محل کار یا خانه یک باشگاه پیدا کنید و حتی هفتهای یک روز برای ورزش وقت بگذارید.
همین چیزهای کوچک میتوانند ما را سر حال نگه دارند و یک آدم سر حال، با خیال راحتتر و انرژی بیشتری برای شغل و زندگی شخصیاش برنامهریزی میکند. همچنین این نکته را از یاد نبرید که همه آدمها به مشاوره و رواندرمانی منظم نیاز دارند. از مشاوره نترسید و این فرصت را به خودتان بدهید تا با بررسی و درمان مشکلات ذهنی، زندگی آرامتری را تجربه کنید.
چه بخواهیم و چه نخواهیم، مسائلی در زندگی همه ما هستند که برنامهریزی برایشان غیرممکن است. هر کدام از ما در نقطهای از زندگیمان، با چالشها و موقعیتهایی روبرو میشویم که به آنها از قبل فکر نکرده بودیم. این جاست که بعضیها ترمز دستی را میکشند و بعضیها سرعت را کم میکنند. بعضیها هم بدون توجه، با همان سرعت قبلی به مسیر ادامه میدهند. مثلا وقتی که برای خرید یک ماشین پول جمع کردهایم و قیمت یک شبه سه برابر میشود، یا وقتی درست در میانهی یک سفر به خارج از کشور بیمار میشویم و به سفارت کشورمان هم دسترسی نداریم. در این مواقع بهتر است به نفع موقعیت جدید رفتار کنیم. این پیشنهادها را برای موقعیتهای تازه و برنامهریزی نشده بخوانید:
خوشبختانه این روزها، ابزارهای دیجیتال زیادی برای برنامهریزی در اختیار ما هستند. اگر طرفدار برنامهریزی سنتی و کاغذی هستید و احساس میکنید هیچ چیز تا وقتی که مکتوب نشده واقعی نیست، میتوانید یک دفتر پلنر بخرید و هر روز در آن برنامههایتان را بنویسید و نقشههای روزانه، ماهانه و فصلی داشته باشید.
اگر هم با ابزارهای دیجیتال راحتتر هستید، سادهترین راه برنامهریزی یعنی google calendar را حتما امتحان کنید. این ابزار رایگان و سادهی گوگل، یک تقویم در اختیار شما میگذارد که میتوانید آن را به شکل روزانه، هفتگی یا ماهانه تنظیم کنید. کارهایتان را داخلش بنویسید و برای هر کدامشان ساعت تعیین کنید و بعد حتی از گوگل بخواهید که قبل از شروع انجام، به شما یادآوری کند.
اپلیکیشن و وب سایت todoist هم یکی از بهترین ابزارهای برنامهریزی دیجیتال محسوب میشوند که با حضور همزمان روی تلفن، لپ تاپ و حتی ساعت هوشمندتان، مطمئن میشود که هیچ برنامهای از قلم نخواهد افتاد! Todoist به شما اجازه اولویتبندی برنامههایتان را هم میدهد و میتوانید (البته با پرداخت هزینه premium) به کارهایتان برچسب هم بزنید. مثلا ورزش را از نوشتن و یا قرارهای دوستانه را از قرارهای کاری جدا کنید.
اگر بخواهیم خلاصه بگوییم، اولین مزیت برنامهریزی آرامش ذهنی است. چون ما به عنوان نوع بشر، همیشه در مقابله با چیزهایی که میشناسیم و برایشان آمادگی داریم آرامتر و مسلطتر هستیم؛ چه این چیزها مثل کنکور دانشگاه بزرگ باشند و چه مثل رسیدن به یک کلاس زبان ساده. وقتی نقشه راهتان پیش رویتان پیاده شده، میتوانید مطمئن باشید که میزان غافلگیریتان در زندگی به حداقل میرسد.

آنچه که خواندید، بخشی از پروندهی عیدانهی راهرو با موضوع برنامهریزی بود. برای اطلاعات از سایر بخشهای این پرونده و مطالعهی آنها اینجا کلیک کنید.