امروزه کاربران انتظار دارند یک وباپلیکیشن با سلیقه و شرایط آنها تطبیق پیدا کند. یکی از واضحترین نمونهها، Dark Mode / Light Mode است.
اما تغییر تم فقط تغییر رنگ نیست؛ بخشی از تجربه کاربری، دسترسپذیری (Accessibility) و حتی برندینگ است.
قبل از ورود به جزئیات، بیایید خیلی خلاصه ببینیم وقتی از «تغییر تم» حرف میزنیم، دقیقاً منظور چیست.

بهصورت خلاصه، تغییر تم یعنی:
🎨 تغییر مجموعهای از استایلها (رنگ، فونت، سایه، بکگراند)
🧠 جدا کردن منطق ظاهری از منطق بیزینس
💾 امکان ذخیره ترجیح کاربر (مثلاً در LocalStorage یا Cookie)
🌙 پشتیبانی از Dark / Light / System
⚙️ قابل استفاده در کل اپلیکیشن، نه فقط یک کامپوننت
تا اینجا فقط «چیستی تغییر تم» را دیدیم. حالا سراغ تئوری برویم.
در ری اکت ، تغییر تم یک اصل مهم دارد:
تم باید گلوبال باشد، نه لوکال
چرا؟
چون تم:
روی چندین کامپوننت اثر میگذارد
نباید در هر کامپوننت دوباره تعریف شود
باید قابل تغییر در هنگام اجرا runtime باشد
به همین دلیل، معمولاً از این ابزارها استفاده میشود:
Context API
CSS Variables
یا ترکیب این دو
به این شکل فکر کن:
React → تصمیم میگیرد کدام تم فعال است
CSS → تصمیم میگیرد آن تم چگونه دیده میشود
یعنی:
React = State & Logic
CSS = Appearance
این تفکیک باعث میشود:
کد تمیزتر شود
تغییر تم سریعتر باشد
پرفورمنس و کارایی بهتر بماند
متغیرهای CSS ستون فقرات تغییر تم مدرن هستند.
در هنگام اجرا قابل تغییر هستند
نیازی به رندر مجدد سنگین ندارند
با Tailwind، MUI، CSS Modules و… سازگارند
مثال مفهومی (نه کد):
بهجای اینکه بگویی:
background: #fff
میگویی:
background: var(--bg-color)
و تم فقط مقدار این متغیرها را عوض میکند.
بهصورت تئوریک، این اتفاق میافتد:
کاربر تم را انتخاب میکند (Light / Dark / System)
این انتخاب در State ذخیره میشود
مقدار متغیر CSS تغییر میکند
کل رابط کاربری بدون بارگذاری مجدد آپدیت میشود
نکته مهم:
ری اکت مسئول «انتخاب تم» است، نه «رنگ زدن رابط کاربری»
اینجا نقطهای است که خیلیها اشتباه میکنند.
همهچیز در کلاینت اتفاق میافتد
تم بعد از بارگذاری اپ تغییر میکند
مشکل خاصی با رندر سمت سرور SSR نداریم
رندر اولیه ممکن است روی سرور انجام شود
اگر تم فقط کلاینت ساید باشد:
❌ Flash of wrong theme (FOUC)
حالت روشن ناگهانی قبل از دارک ❌
پس در نکست باید به رندرینگ سمت سرور SSR فکر کنیم.
مشکل اصلی این است:
سرور نمیداند کاربر چه تمی را ترجیح میدهد
چون:
سرور به ذخیره محلی LocalStorage دسترسی ندارد
تم معمولاً بعد از هایدریشن (هیدریشن) hydration مشخص میشود
نتیجه:
رابط کاربری یک لحظه با تم اشتباه نمایش داده میشود
برای حل این مشکل، معمولاً از این مفاهیم استفاده میشود:
کوکی Cookie برای ذخیره تم
یا prefers-color-scheme ترجیحات سیستم عامل
یا اجرای یک اسکریپت کوچک قبل از هایدریشن hydration
هدف:
تم صحیح قبل از اولین paint اعمال شود
Theme Provider یک لایه مرکزی است که:
تم فعلی را نگه میدارد
متد تغییر تم را فراهم میکند
کل اپلیکیشن به آن دسترسی دارد
از نظر مفهومی:
مثل Auth Provider
یا Language Provider (i18n)
❌ نگهداشتن تم در هر کامپوننت
❌ وابسته کردن تم به کلاسهای زیاد
❌ نادیده گرفتن رندرینگ سمت سرور SSR در نکست
❌ قاطی کردن منطق رابط کاربری با منطق تم
❌ استفاده بیش از حد از re-render
ساده است
گلوبال است
کمهزینه است
تم = استیت + متغیرهای سی اس اس
ری اکت → تصمیمگیر
سی اس اس → اجراکننده
نکست → نیازمند توجه ویژه به رندرینگ سمت سرور
تم خوب → کمریرندر، قابل توسعه، قابل ذخیره
مرا دنبال کنید. اگر خاطره ای در ابتدای استفاده تغییر تم دارید با من و دیگران در میان بگذارید. اگر سوال یا پیشنهادی دارید نیز بنویسید.