درک بازار، مشتریان و رقابت شما اساس ساخت محصولات موفق است. اگر در حال راهاندازی یک محصول جدید، بهینهسازی یک محصول موجود یا چرخش به سمت فرصتهای جدید باشید، تحقیقات بازار قوی استراتژی و تصمیمهای شما را راهنمایی میکند.
در این مقاله، چرایی حیاتی بودن تحقیقات بازار، روشهای مختلف انجام آن، و چگونگی تبدیل یافتههای خود به بینشهای عملی را پوشش خواهیم داد.

تحقیقات بازار فرآیندی سیستماتیک برای جمعآوری، تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات در مورد بازار هدف، رقبا و چشمانداز وسیعتر صنعت است. این تحقیق به شما کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه ای در مورد مسیر محصول خود بگیرید، مفروضات خود را تأیید کنید و خطرات مرتبط با عدم اطمینان را کاهش دهید.
در ادامه دلایل ضرورت تحقیقات بازار آورده شده است:
تحقیقات بازار را می توان به دو نوع اصلی دسته بندی کرد: تحقیقات اولیه و تحقیقات ثانویه. هر دو برای ایجاد تصویری کامل از بازار شما ضروری هستند.
تحقیقات اولیه شامل جمع آوری داده های جدید به طور مستقیم از مخاطبان یا بازار هدف شما است. این داده ها مختص محصول یا خدمات شما هستند و از طریق روش هایی مانند نظرسنجی، مصاحبه، گروه های متمرکز و مطالعات مشاهده ای جمع آوری می شوند.
نظرسنجی: نظرسنجی ها روشی مقرون به صرفه برای جمع آوری مقادیر زیادی از داده های کمی از مخاطبان هدف هستند. میتوانید از نظرسنجیها برای اندازهگیری رضایت مشتری، استفاده از محصول، اولویتهای قیمتگذاری و موارد دیگر استفاده کنید. ابزارهایی مانند Google Forms، SurveyMonkey و Typeform ایجاد و توزیع نظرسنجی ها را آسان می کنند.
مصاحبه: مصاحبه یک روش کیفی تحقیق است که شامل گفتگوهای عمیق با مشتریان فردی یا کاربران بالقوه است. این مکالمات به شما این امکان را میدهد تا عمیقتر در نقاط درد، انگیزهها و تجربیات آنها غوطهور شوید.
گروه های تمرکز: گروه های تمرکز شامل گرد هم آوردن گروه کوچکی از افراد از بازار هدف شما برای بحث در مورد محصول یا ایده شما است. این روش بازخورد بلادرنگ ارائه می دهد و بحث های گروهی را تقویت می کند که می تواند بینش جمعی را آشکار کند.
مطالعات مشاهده ای: گاهی اوقات، مشاهده مشتریان در محیط طبیعی آنها می تواند بینش هایی را ارائه دهد که سؤالات مستقیم نمی توانند. این می تواند شامل تماشای نحوه تعامل کاربران با یک محصول در زمان واقعی یا تجزیه و تحلیل رفتار آنها در وب سایت یا برنامه شما باشد.
تحقیق ثانویه شامل جمع آوری داده های موجود است که قبلاً توسط منابع دیگر جمع آوری و تجزیه و تحلیل شده است. این نوع تحقیقات شامل گزارش ها، مطالعات، انتشارات صنعتی و تحلیل رقابتی است.
گزارشهای صنعت: بسیاری از شرکتهای مشاوره و آژانسهای تحقیقاتی گزارشهای مفصلی در مورد صنایع مختلف منتشر میکنند. این گزارشها بینشهایی در مورد اندازه بازار، روند رشد و بازیگران کلیدی ارائه میدهند. منابعی مانند Gartner، Forrester و Statista داده های باکیفیت را برای تحقیقات ثانویه ارائه می دهند. در ایران هم کسب و کارهای مختلف بصورت سالانه گزارش هایی منتشر می کنند که می توانید با استفاده از آن ها با وضعیت صنایع مختلف آشنا شوید.
تجزیه و تحلیل رقبا: مطالعه محصولات رقبا، قیمت گذاری، بررسی استراتژیهای مارکتینگ و مشتریان میتوانند بینشهای ارزشمندی را در مورد اینکه چه چیزی کار میکند و چه چیزی مفید نیست به شما بدهد. ابزارهایی مانند SimilarWeb، SEMrush و Ahrefs می توانند به شما در تجزیه و تحلیل حضور آنلاین رقبا کمک کنند.
داده های دولتی: سازمان های دولتی اغلب داده های رایگان در مورد شاخص های اقتصادی، روند مصرف کنندگان و اطلاعات جمعیتی منتشر می کنند. وب سایت هایی مانند data.gov و census.gov منابع ارزشمندی هستند. در ایران هم سایت سازمان آمار و همچنین بانک مرکزی آمار کاربردی از وضعیت واقعی کشور ارائه می کنند.
اکنون که انواع تحقیقات بازار را می شناسید، بیایید یک فرآیند گام به گام را برای انجام تحقیقات مؤثر و تبدیل آن به بینش های عملی برای محصول خود طی کنیم.
قبل از غوطه ور شدن در تحقیق، تعیین آنچه می خواهید به دست آورید بسیار مهم است. اهداف تحقیق شما روش شناسی شما را مشخص می کند و به شما کمک می کند متمرکز بمانید. از خود بپرسید:
اهدافی که به وضوح تعریف شده اند به شما کمک می کنند تا روش های تحقیق مناسب را انتخاب کنید و بر جمع آوری مرتبط ترین داده ها تمرکز کنید.
درک اینکه مخاطبان هدف شما چه کسانی هستند، تلاش های تحقیقاتی شما را هدایت می کند. شخصیت مشتری ایده آل خود را با در نظر گرفتن عواملی مانند جمعیت شناسی، روانشناسی، رفتارها و نقاط درد تعریف کنید. سوالاتی مانند:
تحقیقات شما باید بر جمع آوری بینش از این گروه خاص متمرکز باشد و اطمینان حاصل کند که محصول شما به طور موثر نیازهای آنها را برطرف می کند.
بر اساس اهداف و مخاطبان هدف خود، روش های تحقیق مناسب را انتخاب کنید. اگر هدف از تحقیقات شما تایید ایده محصول جدید می باشد، با تحقیقات اولیه مانند نظرسنجی یا مصاحبه برای جمع آوری بازخورد مستقیم از مشتریان بالقوه شروع کنید. اگر در حال بررسی روندهای بازار یا موقعیت رقابتی هستید، تحقیقات ثانویه ممکن است موثرتر باشد.
هنگامی که داده های خود را جمع آوری کردید، گام بعدی تجزیه و تحلیل آنها برای یافتن بینش های عملی است. به دنبال الگوها، همبستگی ها و روندهایی باشید که می توانند استراتژی محصول شما را مشخص کنند. در اینجا درباره چگونگی تجزیه و تحلیل داده ها بخوانید:
هدف شما در این مرحله تبدیل داده های خام به بینش های عملی است که می تواند گام های بعدی شما را راهنمایی کند.
اکنون که بینش خود را دارید، زمان آن رسیده است که آنها را به استراتژی های مشخص تبدیل کنید. این میتواند شامل تغییر نقشه راه محصول، اصلاح استراتژی ورود به بازار یا ایجاد تغییراتی در مدل قیمتگذاری شما باشد. سوالات کلیدی برای پرسیدن عبارتند از:
یک برنامه اقدام دقیق با اهداف، جدول زمانی و معیارهای خاص برای پیگیری موفقیت ایجاد کنید. اطمینان حاصل کنید که یافته ها و برنامه های خود را با ذینفعان مربوطه به اشتراک می گذارید تا از همسویی در تیم خود اطمینان حاصل کنید.
برای نشان دادن قدرت تحقیقات بازار، بیایید به مثال اسلک نگاه کنیم.
اسلک در ابتدا به عنوان یک ابزار ارتباط داخلی برای یک شرکت بازی سازی به نام Tiny Speck شروع به کار کرد. زمانی که بازی Glitch نتوانست جذابیتی به دست آورد، تیم تغییر مسیر داد و از ابزار داخلی خود به عنوان مبنایی برای ایده محصول جدید استفاده کرد. قبل از تعهد کامل به این تغییر بنیادی در مسیر شرکت، این تیم تحقیقات بازار گسترده ای را برای درک نیازهای کاربران بالقوه در فضای ارتباطی و همکاری بین تیمی انجام داد.
از طریق مصاحبهها و بازخورد کاربران، تیم اسلک متوجه شد که تیمها با ابزارهای ارتباطی پراکنده دست و پنجه نرم میکنند و نیاز به یک راهحل پیامرسانی یکپارچهتر و بیدرنگ وجود دارد. آنها این ایده را با کاربران بتا تأیید کردند و نسبت به اصلاح محصول بر اساس بازخورد آنها ادامه دادند.
Slack با استفاده از تحقیقات بازار برای اعتبار بخشیدن به پیوت خود، محصولی را با موفقیت عرضه کرد که یک مشکل واقعی را در بازار حل کرد. امروزه اسلک یک پلت فرم همکاری پیشرو است که توسط میلیون ها تیم در سراسر جهان استفاده می شود.
در حالی که تحقیقات بازار قدرتمند است، مشکلات رایجی وجود دارد که باید مراقب آنها بود:
تحقیقات بازار ابزار قدرتمندی است که هر مدیر محصول باید از آن برای اطلاع رسانی تصمیمات، اعتبارسنجی ایده ها و به حداقل رساندن ریسک ها استفاده کند. با پرسیدن سؤالات درست، جمع آوری داده های معنادار و تبدیل بینش به عمل، می توانید محصولاتی بسازید که واقعاً با مخاطبان هدف شما همسو شده و در بازار موفق شوند.
راه اندازی یک محصول جدید مانند اشتراک هفتگی ایمیل برای مدیران محصول نیازمند درک عمیق مخاطبان هدف، رقبا و پویایی بازار است. تحقیقات بازار برای تأیید این ایده ضروری است.
در اینجا یک راهنمای گام به گام برای انجام تحقیقات بازار به طور خاص برای کسب و کار اشتراک ایمیل آمده است:
با تشریح اهداف خاص تحقیقات بازار خود شروع کردیم. از خودمون پرسیدیم که قبل از راهاندازی سرویس اشتراک ایمیل چه چیزی یا چیزهایی را باید بدانیم؟ برای یک خبرنامه هفتگی که مدیران محصول را هدف قرار می دهد، اهداف ما می تواند شامل موارد زیر باشد:
باید بگویم که حقیقتا تعریف واضح اهداف، تحقیقات ما را متمرکز و قابل اجرا نگه داشت.
از آنجایی که خدمات این سرویس اشتراک ایمیل مدیران محصول را هدف قرار می دهد، تعریف و تقسیم بندی این مخاطب ضروری است. به همین دلیل عوامل زیر را در نظر گرفتیم:
پرسونای مخاطب خود را تعریف کردیم تا مطمئن شویم که تحقیقات ما بر هر کدام از این بخش ها متمرکز است.
تحقیقات اولیه به ما بینش دست اولی از مخاطبان هدف ما داد. در این سرویس اشتراک ایمیل از روش های زیر برای جمع آوری اطلاعات مستقیم از مدیران محصول استفاده کردیم:
نظرسنجیها: یک نظرسنجی با هدف مدیران محصول ایجاد کردیم تا دادههای کمی در مورد اولویتهای محتوا، نقاط پر چالش آن ها و همچنین تمایل به پرداخت برای اشتراک جمعآوری کنیم. نمونه سوالات شامل موارد زیر بود:
مصاحبه ها: با گروه متنوعی از مدیران محصول مصاحبه های انفرادی انجام دادیم. این مصاحبه ها به ما کمک کرد تا عمیق تر به نیازها، چالش ها و ترجیحات آنها بپردازیم. نمونه سوالات شامل موارد زیر بود:
گروه های متمرکز: یک گروه متمرکز با مدیران محصول از صنایع مختلف و سطوح تجربه سازماندهی کردیم. بحث را در مورد چالشهایی که با آنها روبرو هستند، منابعی که به آنها اطمینان میکنند و نظرشان در مورد خبرنامههای ایمیلی به عنوان یک ابزار یادگیری تسهیل کننده، صحبت کردیم.
تحقیقات ثانویه شامل تجزیه و تحلیل دادهها، گزارشها و محتوای رقبا برای دستیابی به درک وسیعتری از بازار است. در اینجا نحوه برخورد با این موضوع آمده است:
تجزیه و تحلیل رقیب: خبرنامه های ایمیل موجود و پلتفرم های محتوایی که مدیران محصول را هدف قرار داده اند را شناسایی و تجزیه و تحلیل کردیم. برخی از رقبای کلیدی عبارتند بودند از:
ساختار محتوا، فرکانس، سطوح تعامل و مدلهای قیمتگذاری آنها را تجزیه و تحلیل کردیم. شکاف ها یا مناطق ضعیفی که خبرنامه ما می تواند به آنها رسیدگی کند را شناسایی کردیم. البته در وب فارسی خبرنامه ایمیلی مدیریت محصول نداریم از این رو برای بررسی وضعیت فعالیت سرویس های خارجی این بررسی را انجام دادیم تا بتوانیم از موارد قابل الگوبرداری الگوبرداری کنیم.
گزارشهای صنعت: در این مرحله به دنبال گزارشهایی درباره روند مصرف محتوا در میان متخصصان، بهویژه در بخشهای فناوری و مدیریت محصول بودیم. مطالعات تحقیقاتی از پلتفرمهایی مانند Statista، HubSpot، یا موسسه بازاریابی محتوا هم بینشی در مورد نحوه مصرف حرفهای محتوا و اثربخشی خبرنامههای ایمیل ارائه داد.
بازخورد مشتری: از آنجائیکه قبلاً تعدادی مشترک داشتیم، بازخورد آنها را تجزیه و تحلیل کردیم. به نرخ های بازگشت، نرخ کلیک و هر بازخورد کیفی که داشتیم نگاهی انداختیم تا ارزیابی کنیم ک چه چیزی کار می کند و چه چیزی نیاز به بهبود دارد.
هنگامی که داده ها را از طریق تحقیقات اولیه و ثانویه جمع آوری کردیم، وقت آن بود که آن را تجزیه و تحلیل کنیم تا بینش های عملی و واقعی را از دل آن ها کشف کنیم. در اینجا نحوه رسیدن به تحلیل ما آمده است:
قبل از راهاندازی کامل سرویس اشتراک ایمیل اجرای آزمایشی با مخاطبان کمتر را در نظر گرفتیم. این می تواند یک نسخه رایگان از خبرنامه ما باشد، یا هم می توان چند نسخه اول را با نرخ تخفیف به کاربران اولیه ارائه داد. این نمونه اولیه به ما اجازه می دهد:
نکته قابل توجه: از معیارهایی مانند نرخ باز شدن، نرخ کلیک و نرخ لغو اشتراک برای ارزیابی موفقیت نمونه اولیه خود استفاده کردیم.
در نهایت، از بینش حاصل از تحقیقات بازار خود برای ایجاد یک محتوا و استراتژی بازاریابی جامع برای اشتراک ایمیل خود استفاده کردیم. در اینجا نحوه انجام این مرحله آمده است:
با دنبال کردن این فرآیند گام به گام تحقیقات بازار، توانستیم اطمینان حاصل کنیم که سرویس اشتراک ایمیل ما با نیازها و ترجیحات مخاطبان هدف ما همسو است. تحقیقات بازار ما را در ایجاد محتوایی که خوانده و به اشتراک گذاشته می شود، قیمتگذاری موثر خدمات ما و قرار دادن خبرنامه به عنوان منبعی ضروری برای مدیران محصول هدایت کرد.
تحقیقات بازار ابزار قدرتمندی است که هر مدیر محصول باید از آن برای اطلاع رسانی تصمیمات، اعتبارسنجی ایده ها و به حداقل رساندن ریسک ها استفاده کند. با پرسیدن سؤالات درست، جمع آوری داده های معنادار و تبدیل بینش به عمل، می توانید محصولاتی بسازید که واقعاً با مخاطبان هدف شما عجین شده و در بازار موفق شود.