ویرگول
ورودثبت نام
Farhad Arkani
Farhad Arkaniمهندس عمران؛ پادکست «بنفش» و «خوانش کتاب برای انسان خردمند»؛ نویسندۀ علمی/تخیلی؛ مترجم و ویراستار؛ گوینده و تهیه‌کنندۀ رادیو در سال‌های دور! عاشق موسیقی، سینما، اخترفیزیک، اتیمولوژی، زبان‌شناسی و...
Farhad Arkani
Farhad Arkani
خواندن ۲ دقیقه·۸ سال پیش

اشتباهات رایج باسوادها (10): سه تا دیگه!

این بار سه اصطلاح نادرست و رایج دیگر را با هم بررسی می‌کنیم:

1. تیکّه کلام

این اصطلاح، در اصل «تکیه کلام» است، به معنی آن‌چه در کلام به آن تکیه می‌زنند.

به نقل از فرهنگ دهخدا: بعضی کسان به هنگام گفتگو کلمه ای را که در بیان موضوع اثری ندارد مکرر بیان کنند و چنین کلمات را تکیه کلام آنان نامند. این تکیه کلام گاهی مبهمات است مانند بسیار، بهمان ،چه چیز و ذلک و مانند آن و گاهی ترکیبی یا جمله ای است که معنی اصلی آن مقصود گوینده نیست . گویند تکیه کلام فلان کس «چیز» است یعنی فلانی در گفتار خود بی اراده و نظر به‌معنی خاصی کلمه «چیز» را به کرّات بکار می‌برد.

پس اگر تا حالا فکر می‌کردید منطقی است که این اصطلاح یعنی: تکه‌ای از کلام (!) دیگر این‌طور فکر نکنید!

2. به نحو احسنت!

این را هم بسیار در رسانه‌ها دیده‌ام و بسیار جای تأسف دارد! احتمالاً تصورشان هم این است که کاری را به نحو احسنت(!) انجام دادن یعنی آن‌قدر خوب انجام دهی که در خورِ احسنت و آفرین‌گویی باشد.
احسنت بر شما! اما خیر، دوست عزیز!
«به نحو احسن» یعنی به نیکوترین شکل ممکن.
«احسن» صفت برتر است (بر وزن اَفعَل) از ریشه‌ی «حُسن» یعنی نیکوتر و بهتر.

3. حدالامکان

این هم از آن ترکیب‌های عربی آب‌نکشیده است که متاسفانه بیشتر در مکاتبات اداری دیده می‌شود (خودم همین امروز در یکی از مکاتبات اداری دیدم و تصمیم گرفتم این مطلب را بنویسم!).
اصل آن «حتی‌الامکان» است و ربطی به اصطلاح «تا حد امکان» ندارد، هرچند معنایش با آن یکی است.

*این هم طنز قضیه: صفحه‌ی نخست سایت
*این هم طنز قضیه: صفحه‌ی نخست سایت

* این هم طنز قضیه:
صفحه‌ی نخست سایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در بخش اصول واژه‌گزینی؛ در یک نوشتارِ چند سطری دو بار از ترکیب فارسی‌کُشِ «حتی‌الامکان» بهره برده است!
من، آن چنان که از نوشتارم نیز پیداست طرفدار سره‌گرایی و عربی‌زدایی نیستم، اما آیا بهتر نبود دست‌کم در نخستین رویارویی با سایت این فرهنگستان معظّم(!) متن فارسی‌تری می‌دیدیم؟
قضاوت با شما دوستان.

https://virgool.io/@farhadarkani/zers-lyku9gxxletc



اشتباهزبان فارسیاصطلاحاتتکیه کلامزبان
۲۵
۱۳
Farhad Arkani
Farhad Arkani
مهندس عمران؛ پادکست «بنفش» و «خوانش کتاب برای انسان خردمند»؛ نویسندۀ علمی/تخیلی؛ مترجم و ویراستار؛ گوینده و تهیه‌کنندۀ رادیو در سال‌های دور! عاشق موسیقی، سینما، اخترفیزیک، اتیمولوژی، زبان‌شناسی و...
پویه‌ی پایای پارسی
پویه‌ی پایای پارسی
در پویه‌ی پایای پارسی (برگرفته از نام کتابی به قلم دکتر میرجلال‌الذین کزّازی) از زبان پارسی سخن می‌رانیم و آن چه این دُرِ دریای دَری را در خور است.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید