ویرگول
ورودثبت نام
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
خواندن ۶ دقیقه·۶ سال پیش

معنی شعر رستم و اشکبوس فارسی دهم

معنی شعر رستم و اشکبوس فارسی دهم
معنی شعر رستم و اشکبوس فارسی دهم

خروشان سواران و اسپان ز دشت *** ز بهرام و کیوان، همی برگذشت

صدای فریاد سواران و شیهه بلند اسب‌ها در میدان جنگ از سیاره بهرام (مریخ) و کیوان (زحل) نیز بالاتر رفت.

همه تیغ و ساعد ز خون بود لعل *** خروشان دل خاک در زیر نعل

شمشیر و دست‌های جنجگویان از خون سرخ شده بود. زمین به سبب تاخت و تاز اسب‌ها به لرزه در آمده بود.

نماند ایچ با روی خورشید، رنگ *** به جوش آمده خاک بر کوه و سنگ

خورشید از شدت ترس رنگش پریده بود. خاک زمین و کوهستان از ترس هجوم جنگ‌آوران، دچار اضطراب و دلهره شده بود.

به لشکر چنین گفت کامو گرد *** که گر آسمان را بباید سپرد

کاموس پهلوان به لشکرش چنین گفت که اگر لازم باشد، برای این جنگ از آسمان هم می‌گذریم.

همه تیغ و گرز و کمند آورید *** به ایرانیان، تنگ و بند آورید

شما شمشیر و گرز و طناب بیاورید و ایرانیان را در تنگنا قرار دهید و به بند و زنجیر بکشید.

دلیری کجا نام او اشکبوس *** همی برخروشید، بر سان کوس

دلاور و جنگجویی که نامش اشکبوس بود، مانند طبل بزرگ جنگی نعره برآورد و خروشید.

بیامد که جوید ز ایران، نبرد *** سر هم‌نبرد اند آرد به گرد

اشکبوس آمد تا از لشکر ایران حریفی پیدا کند و او را شکست دهد و بکشد.

بشد تیز، رهام با خود و گبر *** همی گرد رزم اندر آرد به ابر

رهام، آماده و مسلح به میدان جنگ رفت و از نبرد آن دو پهلوان، گرد و خاک به آسمان بلند شد.

برآویخت رهام با اشکبوس *** برآمد ز هر دو سپه، بوق و کوس

رهام با اشکبوس به مبارزه پرداخت و از هر دو لشکر صدای شیپور و طبل جنگی بلند شد.

به گرز گران، دست برد اشکبوس *** زمین آهنین شد، سپهر آبنوس

اشکبوس گرز سنگین خود را برداشت و زمین مثل آهن سخت و آسمان پر از گرد و غبار شد.

برآهیخت رهام، گرز گران *** غمی شد ز پیکار، دست سران

رهام نیز برای مقابله با اشکبوس، گرز سنگین خود را بلند کرد و با او به نبرد پرداخت. بعد از مدتی دست مبارزان از نبرد با گرزهای سنگین خسته شد.

چو رهام گشت از کشانی ستوه *** بپیچید زو روی و شد سوی کوه

وقتی رهام در نبرد با اشکبوس درمانده و عاجز شد، فرار کرد و به سوی کوه رفت.

ز قلب سپاه اندر آشفت طوس *** بزد اسپ، کاید بر اشکبوس

طوس (فرمانده سپاه ایران) از فرار رهام خشمگین شد. اسب خود را به حرکت درآورد تا به نبرد اشکبوس برود.

تهمتن برآشفت و با طوس گفت *** که رهام را جام باده‌ است جفت

در این لحظه رستم با ناراحتی و عصبانیت به طوس گفت: رهام اهل خوش‌گذرانی است و مرد جنگ نیست!

تو قلب سپه را به آیین بدار *** من اکنون، پیاده، کنم کارزار

تو مرکز سپاه را حفظ کن و منظم نگه‌دار، من اکنون پیاده با اشکبوس می‌جنگم.

کمان به زه را به بازو فگند *** به بند کمر بر، بزد تیر چند

رستم کمان آماده خود را به بازویش انداخت و چند تیر در کمربند خود قرار داد.

خروشید: کای مرد رزم‌آزمای *** همآوردت آمد، مشو باز جای

رستم خطاب به اشکبوس فریاد زد: ای مرد جنگجو! حریفت به میدان آمد، فرار کن!

کشانی بخندید و خیره بماند *** عنان را گران کرد و او را بخواند

اشکبوس خندید و با تعجب رستم را نگاه کرد. سپس اسبش را متوقف کرد و رستم را مورد خطاب قرار داد.

بدو گفت خندان: که نام تو چیست؟ *** تن بی‌سرت را که خواهد گریست؟

با لبخند به رستم گفت: نام تو چیست؟ *** چه کسی بر تن بی‌سر تو گریه خواهد کرد؟

تهمتن چنین داد پاسخ که نام *** چه پرسی کزین پس نبینی تو کام

رستم پاسخ داد که چرا نام مرا می‌پرسی؟ در حالی که به زودی کشته می‌شوی و به آرزویت که کشتن من است نمی‌رسی.

مرا مادرم نام، مرگ تو کرد *** زمانه مرا پتک ترگ تو کرد

مادرم نام مرا «مرگ اشکبوس» نهاده است و سرنوشت هم مرا پتکی ساخته تا بر سر تو کوبیده شوم. (تو را بکشم)

کشانی بدو گفت: بی‌بارگی *** به کشتن دهی سر به یکبارگی

اشکبوس گفت: بدون اسب به میدان جنگ آمده‌ای. خیلی زود خود را به کشتن می‌دهی.

تهمتن چنین داد پاسخ بدوی: *** که ای بیهده مرد پرخاشجوی

رستم به اشکبوس چنین پاسخ داد: که ای جنگجوی بیهوده‌گو

پیاده، ندیدی که جنگ آورد *** سر سرکشان، زیر سنگ آورد؟

آیا تاکنون ندیده‌ای که کسی پیاده بجنگد و پهلوانان نیرومند را شکست دهد؟

هم اکنون تو را، ای نبرده سوار *** پیاده بیاموزمت کارزار

از سوارکار جنگجو، هم اکنون پیاده، روش جنگیدن را به تو می‌آموزم. ( یا: روش پیاده جنگیدن را به تو می‌آموزم.)

پیاده مرا زان فرستاد، طوس *** که تا اسب بستانم از اشکبوس

طوس به این دلیل مرا پیاده به مبارزه فرستاده است که اسب تو را به غنیمت بگیرم.

کشانی بدو گفت: با تو سلیح *** نبینم همی جز فسوس و مزیح

اشکبوس به رستم گفت: من سلاحی غیر از مسخره کردن و شوخی با تو نمی‌بینم.

بدو گفت رستم که تیر و کمان *** ببین تا هم اکنون، سر آری زمان

رستم به او گفت به تیر و کمانم با دقت نگاه کن که دیگر عمرت به پایان رسیده است.

چو نازش به اسپ گرانمایه دید *** کمان را به زه کرد و اندر کشید

رستم وقتی دید اشکبوس به اسب اصیل خود می‌نازد، کمان را آماده کرد و زه آن را کشید.

یکی تیر زد بر بر اسپ اوی *** که اسپ اندر آمد ز بالا به روی

تیری به پهلوی اسب او زد به گونه‌ای که اسب سرنگون شد و به زمین افتاد.

بخندید رستم، به آواز گفت *** که بنشین به پیش گرانمایه جفت

رستم خندید و با تحقیر و تمسخر فریاد زد: حالا پیش اسب عزیزت بنشین.

سزد گر بداری، سرش در کنار *** زمانی برآسایی از کارزار

شایسته است که برای لحظاتی سر اسب را در آغوش بگیری و کمی استراحت کنی.

کمان را به زه کرد زود اشکبوس *** تنی، لرزلرزان و رخ، سندروس

اشکبوس در حالی که از شدت خشم می‌لرزید و رخسارش زرد شده بود، سریع کمان را آماده کرد.

به رستم بر آنگه ببارید تیر *** تهمتن بدو گفت: بر خیره خیر

همی رنجه داری تن خویش را *** دو بازوی و جان بداندیش را

سپس به سوی رستم تیر‌های زیادی روانه کرد. رستم به او گفت: بیهوده تن و بازوها و روح بی‌عقل خود را خسته می‌کنی.

تهمتن به بند کمر برد چنگ *** گزین کرد یک چوبه تیر خدنگ

رستم به تیردان دست برد و یک تیر محکم از جنس چوب خدنگ انتخاب کرد.

یکی تیر الماس پیکان، چو آب *** نهاده بر او چار پر عقاب

تیری بُرنده مثل الماس که نوک آن صیقل داده و بر آن چهار پر عقاب بسته بودند. (که پس از پرتاب منحرف نشود.)

کمان را بمالید رستم به چنگ *** به شست اندر آورده، تیر خدنگ

رستم کمان را در دست گرفت و با انگشست شست، تیر خدنگ را در کمان نگه‌داشت و آماده پرتاب کرد.

بزد بر بر و سینه اشکبوس *** سپهر آن زمان، دست او داد بوس

رستم تیر را به سینه اشکبوس زد و آسمان در آن لحظه دست رستم را بوسید و او را تحسین کرد.

کشانی هم اندر زمان، جان بداد *** چنان شد که گفتی ز مادر نزاد

اشکبوس در همان لحظه جان داد، به طوری که گویی اصلا به دنیا نیامده بود.

معنی لغات رستم و اشکبوس:

ابنوس: درختی که چوب سیاه رنگ و صیقل پذیری دارد. مجازاً به معنی تیره و سیاه

بارگی: اسب

بهرام: سیاره مریخ

پتک: چکش بزرگ فولادین

ترگ: کلاه‌خود

تیز: تند و سریع

خدنگ: درختی بسیار سخت، محکم و صاف که از چوب آن نیزه و تیر و مانند آن‌ها می‌ساختند.

خُود: کلاه فلزی جنگ

زه: چله کمان، وتر

سلیح: افزار جنگ

عنان: افسار

کام: آرزو

کاموس: یکی از فرماندهان زیردست افراسیاب

کوس: طبل

کیوان: سیاره زحل

گبر: نوعی لباس جنگی

گرد: پهلوان

مزیح: شوخی

هماورد: حریف

۱۰
۴
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
من به شما کمک می‌کنم که درس‌های مدرسه را بهتر یاد بگیرید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید