گاهی میخواهم از استعارهها فرار کنم، کنایهها را کنار بزنم و چشم بر هر چه ابهام و ایهام است ببندم. گاهی ذهنم توان درک جملات هنرمندانه و پیچیدگیهای دنیای بزرگترها را ندارد. فرار میکنم به دنیای کودک و نوجوان.
نه این که در کتاب کودک استعاره نباشد، هست... اما «ذهنِ در حالتِ بقا»ی من آن استعاره را بهتر میفهمد. امید جریان دارد و زندگی اگر سخت هم باشد، راهحلی برایش وجود دارد. تلخترین و دلهرهآورترین حوادث در لفافه اتفاق میافتد و آزارش کمتر است. گاهی هم جهانی را به تصویر میکشد که از دنیای کثیف بزرگترها آنقدر فاصله دارد و من یادم میرود در چه وضعیتی روزگارمان میگذرد.

جملات، سرراست و معمولیاند. مفاهیم به سادهترین حالت برای کودک گفته شده و برایم یادآوری لطیفیست از چیزهایی که یا قبلاً یاد گرفتهام یا هیچ وقت درکش نکرده بودم و حالا با رها شدن در آن محتوای کودکانه، لامپ بالای سرم روشن شده!
انیمیشن هم همین حکم را دارد. مثلاً گاهی با دیدن موجودات دو بُعدی، نکات اخلاقی و فلسفی مهمی در دنیای سهبُعدی خودمان یاد میگیرم. دنیایی که شاید از نظر ریاضی یک بُعد بیشتر از «آن انیمیشن» داشته باشد. نمیدانم بُعد سوم در دنیای ما آغشته به چه سمی بوده که تا این حد آلوده شده... شاید بُعد سومش حجم نیست؛ رذیلت است و پلیدی...
اما چه میشود کرد که گاهی این آلودگی به دنیای کودکان هم نشت میکند و آنگاه، محتوای کودکانه از صدها درامِ غمگین هم دردناکتر است.
مثل کتاب «جنگ» که نویسندهی پرتغالیِ آن، با جملات کوبنده و کوتاه همراه با تصاویر تاریک، سنگینترین جنایات زمینی را برای کودکان توضیح میدهد، در چندین جشنواره مورد تقدیر قرار گرفته است.

شاید ذهن من -حتی با زندگی کردن در خاورمیانهی فعلی- هنوز نمیتواند وجود چنین کتابی را در قفسههای کتاب کودک هضم کند... چرا چنین کتابی باید برای کودکان نوشته شود؟ جوابش در جملهایست که پشت جلد کتاب از «دبورا آلیس» نویسندهی کانادایی نوشته شده :
اگر کودکان آنقدر بزرگاند که میشود بمبارانشان کرد، پس آنقدر هم بزرگ هستند که دربارهی آن بخوانند.
هنوز این جمله مرا مطمئن نکرده و نمیدانم با آن موافقم یا مخالف. اما میدانم با یکی از جملات داخل کتاب موافق نیستم:
جنگ هرگز اهل قصهگویی نبوده است.
چه کسی گفته که جنگ قصه نمیگوید؟ جنگ به اندازهی همهی انسانهایی که شاهدش بودند -و حتی نبودند- قصه دارد؛ نه یک قصه، که هزاران قصه دارد...
پینوشت: این که قلمم حتی از موضوعی امیدوارکننده به تلخی گرایش دارد برایم اذیتکننده است. گاهی تصمیم میگیرم بیشتر بخوانم و سکوت کنم.