شاید اگر قبلاً کتابی مثل کتاب جدید منصور ضابطیان را میخواندم، مات و مبهوت میشدم، ولی میخواندم و ادامه میدادم. میخواندم و به این فکر میکردم که دنیا چقدر بیرحم است... تا چند وقت ذهنم درگیر بود و بخشهایی از روایتها را هرگز فراموش نمیکردم.
حالا هم ممکن است ذهنم درگیر شود و بخشهایی از کتاب را به ذهنم بسپرم و همهی مواردی که گفتم. اما به آن لیست این چند تا مورد هم اضافه میکنم: نفسم میگیرد، دست و پاهایم شل میشود، تپش قلب میگیرم و از درون گُر میگیرم.
آنگاه دیگر نمیتوانم چند روز یا چند هفته ادامه دهم تا بخش بعدی کتاب را بخوانم. باید مدتی وقفه بیندازم.

«نشر مون» در بخشی از توضیحات این کتاب نوشته:
منصور ضابطیان در جریان سفرش به ورشو، با تعدادی بازماندۀ لهستانی که در سال 1321 به ایران وارد شدند؛ مصاحبه و به دنبال آن به شهرهایی در ایران سفر میرود که یا مقصد پناهندگان بوده، یا آرامگاه ابدیشان. او پس از جستوجوی نشانهها و خاطرهها، مشاهدات خودش را از وقایع به تصویر میکشد. بنابراین، کتاب حاضر «سفرنامۀ لهستان» نیست؛ اثری خواندنی و تأثیرگذار است از تلاشهای غیرانسانیِ انسان برای از بین بردن همنوعش.
مثلاً آنجا که یکی از انزلیچیها میگفت: «ما بدبخت بودیم ولی آنها هم بدبخت بودند. انگار هر دو در غم هم شریک بودیم و تازه غم آنها سنگینتر بود. ما نان نداشتیم اما حداقل وطن داشتیم.» همین برای دقایقی گریه کردن کافی نیست؟؟ یا خاطراتِ لهستانیهایی که از مهربانی ایرانیها میگفتند و خاطرات خوشی از ایران دارند... اینکه ایرانیها هیچ وقت لهستانیها را آزار ندادند یا حداقل جایی چنین گزارشی نشده بود. اینکه با همه سختیها و قحطی که در ایران بود، ایرانیان -با دستهای خالی- به پناهندگانِ لهستانی غذا و امکانات دیگر میدادند. اینکه در یکی از مصاحبهها، خانمی لهستانی از لحظهای میگوید که وقتی کشتیشان به ساحل بندر انزلی میرسد، فریاد میزدند: «ایران... ایران...» و حس درونیشان این بود که «ما به ساحل امن رسیده بودیم. ما زنده مانده بودیم!»
چه شد که من با اطلاع از موضوع کتاب «کافه پولونیا» و متفاوت بودن فضایش با کتابهای قبلی آقای ضابطیان، باز هم آن را خریدم؟ نمیدانم... شاید چون قرارداد نانوشتهای در ذهنم برای تهیهی محتواهای مورد علاقهام دارم که حتی صاحب اثر هم از آن خبر ندارد. حالا چطور ممکن است کسی که آرشیو کاملی از سفرنامههای ایشان را دارد و هر کتاب را - در مدت چند روز - کامل خوانده، نمیتواند بعد از گذشت چند ماه کتاب جدید را تمام کند؟ شاید هم نمیدانستم قرار است اینقدر حالم بد شود...
حتماً دیگران این کتاب را بدون «علائم ثانویه»ی من میخوانند. اصلاً باید خواند و فهمید. فقط میدانم این علائم قبل از اینکه مورد قضاوت قرار گیرد و برچسب «نازک نارنجی» به خود بگیرد، حاصل تلاقیِ ناجوانمردانهی دو تاریخ است؛ گذشتهی تلخ و حالِ مبهم.
آه آقای ضابطیان! کاش این کتاب را زودتر مینوشتید، نه در این سالهای تاریخی و سخت ایران...