
زی کشZEC) ) طی هفته گذشته ۴۵ درصد رشد کرد و روند صعودی خود را از زمانی که گریاسکیل صندوق تراست زی کش خود را به یک ETF تبدیل کرد، ادامه داد؛ این ETF از ۲۵ اوت معاملات خود را آغاز کرد.
زی کش(ZEC) به بالاترین قیمت خود از سال ۲۰۱۶ رسید و روند صعودیای را ادامه داد که ارزش بازار این رمزارز متمرکز بر حریم خصوصی را به بیش از ۲۰ میلیارد دلار رسانده است.
بر اساس دادههای CoinGecko، قیمت ZEC روز دوشنبه پیش از عقبنشینی به حدود ۱٬۱۹۵ دلار، به ۱٬۲۴۹٫۲۸ دلار رسید. این توکن طی هفته گذشته حدود ۴۵ درصد و طی ۳۰ روز گذشته ۱۳۸ درصد رشد کرده است.
با وجود این رشد، قیمت زی کش همچنان پایینتر از رکورد دوران عرضه اولیه آن قرار دارد. CoinGecko بالاترین قیمت تاریخی این رمزارز را ۳٬۱۹۱٫۹۳ دلار در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۶ ثبت کرده است؛ زمانی که تنها مقدار کمی از توکنها در دسترس بود.
زی کش به کاربران اجازه میدهد بین تراکنشهای عمومی و تراکنشهای محافظتشده انتخاب کنند. نوع دوم با استفاده از اثباتهای دانش صفر، پرداختها را بدون افشای فرستنده، گیرنده یا مبلغ تراکنش تأیید میکند.
زک پاندل، مدیر تحقیقات گریاسکیل، در تحلیلی در ۳۱ اوت گفت:
برای کاربرانی که حفظ حریم خصوصی را در اولویت قرار میدهند، این ویژگی میتواند به یک قابلیت “ضروری” تبدیل شود.
پاندل گفت هوش مصنوعی میتواند با آسانتر کردن ارتباط میان تراکنشهای عمومی بلاکچین و هویت کاربران، تقاضا برای حریم خصوصی مالی را افزایش دهد.
بیشتر بدانید: تتر رهبر استیبل کوینها در بازار رمزارز
زی کش از زمانی که گریاسکیل تراست موجود زی کش خود را به یک صندوق قابل معامله در بورس تبدیل کرد، رشد چشمگیری داشته است. این محصول که با نماد ZCSH معامله میشود، از ۲۵ اوت معاملات خود را در بورس NYSE Arca آغاز کرد و به سرمایهگذاران امکان داد از طریق حسابهای کارگزاری در معرض ZEC قرار بگیرند.
بر اساس وبسایت این صندوق، ETF روز جمعه در قیمت ۸۳٫۷۷ دلار به ازای هر سهم بسته شد و ۴۶۳٫۲ میلیون دلار دارایی تحت مدیریت داشت. بازارهای ایالات متحده روز دوشنبه به مناسبت تعطیلات روز کارگر تعطیل هستند.
زی کش یا Zcash با نماد ZEC یک رمزارز و شبکه بلاکچینی است که هدف اصلی آن فراهمکردن امکان انتقال ارزش با حفظ حریم خصوصی کاربران است. در شبکههایی مانند بیتکوین، تمام تراکنشها روی دفترکل عمومی ثبت میشوند و هر فردی میتواند با مراجعه به مرورگرهای بلاکچین، آدرس فرستنده، آدرس گیرنده، مبلغ انتقالیافته و سابقه فعالیت یک آدرس را مشاهده کند؛ هرچند نام واقعی افراد مستقیماً روی بلاکچین نوشته نمیشود، اما اگر هویت یک آدرس از طریق صرافی، خرید کالا، اطلاعات منتشرشده در اینترنت یا روشهای دیگر مشخص شود، بخش زیادی از فعالیت مالی صاحب آن آدرس نیز قابل ردیابی خواهد بود. زی کش برای کاهش این مشکل از فناوریهای رمزنگاری پیشرفته، بهویژه اثبات دانش صفر، استفاده میکند تا شبکه بتواند معتبر بودن یک تراکنش را بررسی کند، بدون آنکه لازم باشد همه جزئیات آن برای عموم آشکار شود.
همچنین بدانید: چرا زی کش تنها رمزارزی است که در حال افزایش است؟
زی کش در سال ۲۰۱۶ راهاندازی شد و از نظر ساختار اولیه شباهتهایی با بیتکوین داشت، اما از همان ابتدا تمرکز ویژهای بر حریم خصوصی و محرمانگی تراکنشها گذاشت. توسعه این پروژه با نامهایی مانند Zerocoin و Zerocash نیز ارتباط داشت و در شکلگیری آن پژوهشگران حوزه رمزنگاری، توسعهدهندگان نرمافزار و سازمانهایی مانند Electric Coin Co. و Zcash Foundation نقش داشتهاند. با گذشت زمان، زی کش از یک پروژه صرفاً آزمایشی به شبکهای مستقل تبدیل شد که در کنار قابلیتهای عمومی، امکان انجام تراکنشهای محافظتشده را نیز فراهم میکند.

مهمترین بخش فنی زی کش ، استفاده از اثبات دانش صفر یا Zero-Knowledge Proof است. در یک اثبات دانش صفر، فردی که اطلاعاتی را در اختیار دارد میتواند درستی یک ادعا را ثابت کند، بدون آنکه خود اطلاعات محرمانه را افشا کند. برای نمونه، تصور کنید لازم باشد ثابت کنید بالای هجده سال سن دارید، اما نخواهید تاریخ تولد دقیق خود را ارائه دهید؛ یک سیستم اثبات دانش صفر میتواند فقط درست بودن شرط سن بالاتر از هجده سال را تأیید کند، بدون اینکه تاریخ تولد واقعی شما آشکار شود. در زی کش نیز کاربر میتواند به شبکه ثابت کند که مالک قانونی دارایی است، اجازه خرجکردن آن را دارد، مبلغ ورودی و خروجی درست است و هیچ واحد جدیدی بدون مجوز ایجاد نشده، در حالی که اطلاعاتی مانند مبلغ، فرستنده یا گیرنده میتواند از دید عموم پنهان باقی بماند.
زی کش در سالهای ابتدایی خود از فناوری zk-SNARK استفاده میکرد که نوعی اثبات رمزنگاری فشرده و قابلبررسی است. این فناوری اجازه میدهد اثبات اعتبار تراکنش نسبتاً کوچک باشد و شبکه بتواند آن را بدون مشاهده اطلاعات محرمانه بررسی کند. یکی از نگرانیهای فنی درباره نسلهای اولیه چنین فناوریهایی، وجود فرایندی به نام راهاندازی مورد اعتماد بود؛ در این فرایند مجموعهای از پارامترهای رمزنگاری اولیه تولید میشد و اگر اطلاعات حساس مربوط به آن بهدرستی از بین نمیرفت، در تئوری میتوانست خطرهایی برای امنیت شبکه ایجاد کند. زی کش در طول زمان با ارتقاهای مختلف، از جمله ارتقای NU5 و استفاده از پروتکل Orchard و سیستم اثبات Halo 2، تلاش کرده است این وابستگی را کاهش دهد و ساختار رمزنگاری مدرنتر و قابلاعتمادتری ایجاد کند.
یکی از ویژگیهای مهم زی کش این است که حریم خصوصی در آن برای همه تراکنشها اجباری نیست، بلکه کاربر میتواند بر اساس نیاز خود میان تراکنش عمومی و تراکنش محافظتشده انتخاب کند. آدرسهای عمومی یا Transparent Addresses که معمولاً با حرف t آغاز میشوند، شباهت زیادی به آدرسهای بیتکوین دارند؛ بنابراین در تراکنش میان این آدرسها، فرستنده، گیرنده و مبلغ انتقالیافته روی بلاکچین قابل مشاهده است. این نوع تراکنش برای صرافیها، شرکتها و سرویسهایی که به بررسی ساده سوابق پرداخت نیاز دارند، راحتتر است، اما طبیعتاً حریم خصوصی محدودی دارد.
در مقابل، آدرسهای محافظتشده یا Shielded Addresses که معمولاً با حرف «z» شناخته میشوند، برای پنهانکردن اطلاعات تراکنش طراحی شدهاند. اگر تراکنش به شکل کامل محافظتشده انجام شود، اطلاعاتی مانند آدرس فرستنده، آدرس گیرنده و مبلغ برای عموم قابل مشاهده نخواهد بود. با این حال، باید توجه داشت که «خصوصی بودن روی بلاکچین» با «ناشناس بودن کامل در دنیای واقعی» تفاوت دارد. برای مثال، اگر فردی از یک صرافی احراز هویتشده استفاده کند، آن صرافی ممکن است هویت او را بداند، حتی اگر جزئیات تراکنش روی بلاکچین برای دیگران آشکار نباشد. همچنین اطلاعاتی مانند آدرس اینترنتی، زمان انتقال، الگوی رفتاری کاربر، سوابق کیفپول و دادههای مربوط به دستگاه میتواند در برخی شرایط سرنخهایی درباره هویت یا فعالیت مالی فرد ایجاد کند.
برای سادهترکردن استفاده از انواع آدرسها، زی کش قابلیت آدرسهای یکپارچه یا Unified Addresses را توسعه داده است. در این روش، کاربر لازم نیست همیشه بهصورت فنی تصمیم بگیرد که از کدام نوع آدرس استفاده کند، زیرا یک آدرس یکپارچه میتواند قابلیتهای مختلف شبکه را در خود جای دهد و کیفپول یا سرویس دریافتکننده بر اساس توانایی خود، مناسبترین نوع تراکنش را انتخاب کند. هدف این قابلیت آن است که استفاده از تراکنشهای محافظتشده برای افراد عادی آسانتر شود و پیچیدگی فنی مربوط به تفاوت آدرسهای عمومی و خصوصی کاهش پیدا کند.
زی کش برخلاف تصور رایج، حریم خصوصی را لزوماً به معنای پنهانبودن مطلق و غیرقابلبررسی اطلاعات نمیداند، بلکه امکان افشای گزینشی را نیز فراهم میکند. کاربر میتواند با استفاده از چیزی به نام کلید مشاهده یا Viewing Key، اجازه مشاهده بخشی از اطلاعات تراکنشهای خصوصی خود را به شخص یا سازمان دیگری بدهد، بدون اینکه قدرت خرجکردن دارایی را به او منتقل کند. چنین قابلیتی برای شرکتهایی که نیاز به حسابرسی دارند، سازمانهایی که باید منابع مالی خود را گزارش کنند، خیریههایی که میخواهند دریافت کمکها را اثبات کنند یا افرادی که لازم است پرداختی را به حسابرس و طرف قرارداد نشان دهند، کاربرد دارد. به این ترتیب، زی کش تلاش میکند میان محرمانگی مالی و امکان نظارت یا حسابرسی تعادل برقرار کند.
واحد اصلی شبکه زی کش ZEC نام دارد و از آن برای انتقال ارزش، پرداخت کارمزد تراکنشها، نگهداری دارایی و استفاده از خدمات سازگار با شبکه استفاده میشود؛ بنابراین باید میان «Zcash» بهعنوان نام شبکه و پروتکل، و ZEC بهعنوان رمزارز بومی آن تفاوت قائل شد. زی کش از سازوکار اثبات کار یا Proof of Work استفاده میکند، به این معنا که ماینرها با انجام محاسبات تخصصی، تراکنشها را در بلاکها قرار میدهند و امنیت شبکه را تأمین میکنند. الگوریتم استخراج زی کش در ابتدا Equihash بود؛ این الگوریتم با هدف ایجاد مقاومت بیشتر در برابر برخی سختافزارهای تخصصی طراحی شده بود، اما در عمل با گذشت زمان دستگاههای ASIC نیز برای استخراج آن توسعه یافتند.
حداکثر عرضه زی کش حدود ۲۱ میلیون واحد است که از این نظر با بیتکوین شباهت دارد. محدودبودن عرضه میتواند از نظر نظری برای افرادی که به کمیابی دیجیتال اهمیت میدهند جذاب باشد، اما سقف عرضه بهتنهایی باعث افزایش ارزش یک رمزارز نمیشود؛ زیرا قیمت هر دارایی در نهایت به عواملی مانند میزان تقاضا، کاربرد واقعی، نقدشوندگی، اعتماد کاربران، شرایط بازار، رقابت با پروژههای دیگر و وضعیت مقررات وابسته است. برابر بودن سقف عرضه ZEC و BTC به این معنا نیست که ارزش بازار، کاربرد یا رفتار قیمتی آنها نیز مشابه خواهد بود.
بیتکوین عمدتاً بر ایجاد یک پول دیجیتال غیرمتمرکز و مقاوم در برابر سانسور تمرکز دارد، اما دفترکل آن عمومی است و اطلاعات تراکنشها برای همه قابل مشاهده باقی میماند. زی کش از نظر استفاده از بلاکچین، محدودبودن عرضه و استخراج با بیتکوین شباهت دارد، اما تفاوت اصلی آن در فراهمکردن حریم خصوصی رمزنگاریشده است. در بیتکوین، کاربر میتواند با استفاده از روشهایی مانند ساخت آدرسهای متعدد یا ابزارهای ترکیب تراکنش، ردیابی را دشوارتر کند، اما این قابلیتها بخشی ذاتی و رسمی از ساختار اصلی شبکه نیستند؛ در حالی که زی کش از ابتدا برای پشتیبانی از تراکنشهای محافظتشده طراحی شده است.
البته زی کش یک تفاوت مهم دیگر نیز دارد و آن اختیاری بودن حریم خصوصی است. کاربر میتواند تراکنش عمومی انجام دهد و همین موضوع باعث میشود تعامل زی کش با صرافیها و سرویسهای مالی در برخی شرایط سادهتر باشد، اما از طرف دیگر، اگر تعداد زیادی از کاربران همواره از تراکنشهای شفاف استفاده کنند، میزان بهرهمندی کلی شبکه از حریم خصوصی کاهش پیدا میکند.
زی کش و مونرو هر دو در گروه رمزارزهای متمرکز بر حریم خصوصی قرار میگیرند، اما شیوه طراحی آنها متفاوت است. در مونرو، تراکنشهای خصوصی بخش اصلی و پیشفرض شبکه هستند، در حالی که زی کش امکان انجام تراکنش عمومی و خصوصی را در کنار یکدیگر ارائه میکند. بنابراین مونرو برای کاربری که میخواهد محرمانگی همیشه در سطح پروتکل وجود داشته باشد، رویکرد یکپارچهتری دارد، اما زی کش برای کاربری که میخواهد میان شفافیت و محرمانگی انتخاب کند، انعطاف بیشتری فراهم میکند.
این تفاوت هم مزیت و هم ضعف محسوب میشود. خصوصیبودن پیشفرض مونرو باعث میشود الگوهای رفتاری شبکه کمتر قابل تفکیک باشند، اما ممکن است پذیرش آن برای صرافیها و نهادهای قانونگذار دشوارتر شود. زی کش به دلیل داشتن مسیرهای عمومی، میتواند برای برخی کسبوکارها سازگارتر باشد، اما چون همه کاربران الزاماً از قابلیت خصوصی استفاده نمیکنند، تحلیل الگوهای شبکه در برخی شرایط میتواند سادهتر باشد.
قیمت ZEC مانند قیمت بیشتر رمزارزها میتواند بهشدت نوسان داشته باشد و تحت تأثیر مجموعهای از عوامل فنی، اقتصادی، سیاسی و روانی قرار بگیرد. وضعیت کلی بازار رمزارز معمولاً نقش مهمی دارد؛ زمانی که بیتکوین و داراییهای بزرگ بازار در روند صعودی قرار دارند، سرمایهگذاران ممکن است به سمت آلتکوینهایی مانند زی کش حرکت کنند، اما در دورههای ترس و کاهش نقدشوندگی، همین داراییها معمولاً افت شدیدتری را تجربه میکنند.
میزان علاقه عمومی به حریم خصوصی مالی نیز عامل مهمی است. اگر کاربران، شرکتها و سرمایهگذاران احساس کنند که ردیابی پرداختها، نظارت مالی و جمعآوری دادههای اقتصادی بیش از حد گسترده شده است، ممکن است تقاضا برای پروژههایی مانند زی کش افزایش پیدا کند. از سوی دیگر، مقررات دولتی میتواند اثر معکوس داشته باشد، زیرا رمزارزهای خصوصی معمولاً بیش از رمزارزهای شفاف مورد توجه نهادهای نظارتی قرار میگیرند و احتمال دارد برخی صرافیها یا شرکتهای پرداخت از ارائه خدمات مربوط به آنها خودداری کنند.
اخبار مربوط به محصولات سرمایهگذاری، صندوقها، ETFها، فهرستشدن در صرافیهای بزرگ، ارتقای فنی شبکه یا همکاریهای تجاری نیز میتواند در کوتاهمدت موجب افزایش تقاضا شود، اما رشد قیمت همیشه به معنای افزایش استفاده واقعی از شبکه نیست. ممکن است ارزش ZEC بر اثر سفتهبازی، معاملات اهرمی، کمبود عرضه در بازار یا هیجان رسانهای بالا برود، در حالی که تعداد کاربران فعال، حجم تراکنشهای محافظتشده و کاربرد واقعی با همان سرعت رشد نکرده باشد. به همین دلیل، هنگام بررسی عملکرد زی کش باید میان قیمت، ارزش بازار و میزان استفاده واقعی از شبکه تفاوت گذاشت.
مهمترین مزیت زی کش آن است که حریم خصوصی را از طریق رمزنگاری و قوانین پروتکل فراهم میکند، نه صرفاً از طریق وعده یک شرکت یا واسطه. کاربر میتواند در صورت نیاز تراکنش خود را محافظتشده انجام دهد و جزئیات مالی را از دید عموم پنهان کند. علاوه بر این، زی کش میان حریم خصوصی و شفافیت انتخابپذیری ایجاد کرده و با استفاده از کلید مشاهده، امکان افشای گزینشی اطلاعات را نیز در اختیار صاحب دارایی قرار میدهد.
سابقه چندساله در توسعه فناوریهای اثبات دانش صفر، سقف عرضه مشخص، جامعه فنی فعال و تمرکز بر یکی از مسائل مهم اقتصاد دیجیتال، یعنی محرمانگی پرداختها، از دیگر نقاط قوت زی کش محسوب میشوند. اگر در آینده نیاز به حفظ حریم خصوصی مالی افزایش پیدا کند و زی کش بتواند استفاده از تراکنشهای محافظتشده را سادهتر کند، این شبکه میتواند جایگاه مهمی در بخشی از بازار رمزارز داشته باشد.
مهمترین ریسک زی کش ، احتمال افزایش محدودیتهای قانونی است. دولتها و صرافیها ممکن است به دلیل دشوارتر بودن ردیابی تراکنشهای خصوصی، نسبت به این نوع رمزارزها سختگیری بیشتری اعمال کنند. حذف ZEC از برخی صرافیها، محدودشدن واریز و برداشت، کاهش نقدشوندگی یا الزامهای احراز هویت پیچیدهتر میتواند دسترسی کاربران را کاهش دهد و بر ارزش بازار آن فشار وارد کند.

بهتر است بدانید: آیا بیت کوین برای ریسک کردن در دوران بازنشستگی بیش از حد بیثبات است؟
ریسک دیگر، پایینبودن استفاده از تراکنشهای کاملاً محافظتشده در مقایسه با تراکنشهای عمومی است. اگر بیشتر کاربران فقط از قابلیتهای شفاف استفاده کنند، مزیت اصلی زی کش کمتر به چشم میآید. از سوی دیگر، زی کش با رقابت جدی از سوی مونرو، پروژههای جدید حریم خصوصی، راهکارهای لایه دوم و فناوریهای نوین اثبات دانش صفر روبهرو است و برای حفظ جایگاه خود باید هم از نظر فنی پیشرفت کند و هم تجربه کاربری سادهتری ارائه دهد.
پیچیدگی فناوری نیز میتواند مانعی برای پذیرش عمومی باشد. کاربران عادی معمولاً انتظار دارند ارسال رمزارز مانند ارسال پیام ساده باشد، اما تفاوت میان انواع آدرس، پشتیبانی ناقص کیفپولها و صرافیها و محدودیتهای مربوط به تراکنشهای خصوصی میتواند تجربه کاربری را دشوار کند. علاوه بر این، خطرهای معمول بازار رمزارز، مانند هک کیفپول، خطای کاربر، از دسترفتن کلید خصوصی، نوسان شدید قیمت، ضعف نرمافزاری و احتمال کاهش توسعه یا حمایت از پروژه نیز باید در نظر گرفته شود.
زی کش را نباید بهعنوان سیستمی با ناشناسی مطلق توصیف کرد. این شبکه میتواند اطلاعات تراکنش را روی بلاکچین پنهان کند، اما هویت واقعی افراد ممکن است از مسیرهای دیگری شناسایی شود. برای مثال، صرافیای که از کاربر مدارک هویتی دریافت کرده، میتواند بداند چه کسی دارایی را خریداری یا برداشت کرده است؛ همچنین انتشار عمومی آدرس، استفاده مکرر از الگوهای قابل شناسایی، اتصال کیفپول به سرویسهای خاص یا افشای اطلاعات در شبکههای اجتماعی میتواند حریم خصوصی کاربر را کاهش دهد. در نتیجه، میزان حریم خصوصی نهتنها به خود پروتکل، بلکه به نوع کیفپول، روش استفاده، رفتار کاربر و سرویسهای جانبی نیز بستگی دارد.
با دنیای ارزهای دیجیتال بیشتر آشنا شوید: اگر کامپیوترهای کوانتومی راهاندازی شوند، چه اتفاقی برای ۱ میلیون بیت کوین ساتوشی میافتد؟
زی کش یک رمزارز مبتنی بر بلاکچین است که با استفاده از اثباتهای دانش صفر، امکان انجام تراکنشهای خصوصی را در کنار تراکنشهای عمومی فراهم میکند. نماد آن ZEC است، سقف عرضهاش حدود ۲۱ میلیون واحد تعیین شده و امنیت شبکهاش از طریق استخراج و اثبات کار تأمین میشود. بزرگترین نقطه قوت زی کش ، ارائه حریم خصوصی رمزنگاریشده و امکان افشای گزینشی اطلاعات است، در حالی که مهمترین نقاط ضعف آن شامل نوسان شدید، خطر محدودیتهای قانونی، رقابت با پروژههای دیگر، پیچیدگی استفاده و پایینبودن میزان استفاده برخی کاربران از تراکنشهای محافظتشده است.
در یک جمله، زی کش تلاش میکند نوعی پول دیجیتال ایجاد کند که بتواند مانند پول نقد، حریم خصوصی بیشتری داشته باشد، اما همچنان در صورت نیاز امکان بررسی و حسابرسی گزینشی را حفظ کند؛ با این حال، ZEC از نظر سرمایهگذاری دارایی پرخطری است و علاقهمندی به فناوری حریم خصوصی نباید با اطمینان از رشد قیمت آن اشتباه گرفته شود.