
در این گزارش، بازتاب انتخابات میاندورهای آمریکا را در دو شبکه اجتماعی ایکس و ویراستی، طی بازه زمانی ۷ تا ۱۶ آبان ۱۴۰۵ بررسی کردهایم. در ایکس، مجموعاً ۷۲٬۶۵۷ محتوا از سوی ۱۷٬۰۳۵ کاربر منتشر شده که این محتواها ۱۷٬۰۳۵ بازنشر و بیش از ۴۲ میلیون بازدید داشتهاند. در ویراستی نیز ۱۰٬۹۶۹ محتوا از سوی ۳٬۴۴۱ کاربر منتشر شده و مجموع بازنشرها به ۵٬۲۹۹ مورد و بازدیدها به ۱٬۷۸۵٬۵۴۰ رسیده است.
در ادامه، با بررسی و دستهبندی موضوعی محتواهای منتشر شده در این دو شبکه، تلاش کردهایم نشان دهیم کاربران فارسی زبان این انتخابات را چگونه تفسیر کردهاند، چه موضوعاتی بیشتر مورد توجه آنها بوده و چه تفاوتهایی میان روایتهای شکل گرفته در ایکس و ویراستی وجود داشته است. نتایج نشان میدهد اگرچه هر دو شبکه به موضوعاتی مانند جنگ، مذاکره و پیامدهای سیاسی شکست ترامپ پرداختهاند، اما اولویتها و زاویه نگاه کاربران در آنها یکسان نبوده است.
مقایسه محتوای این دو شبکه نشان میدهد که در ایکس، کاربران بیشتر به دنبال پاسخ دادن به این پرسش بودند که شکست ترامپ چه پیامدهایی برای آینده ایران، جنگ و روابط دو کشور خواهد داشت؛ اما در ویراستی، پرسش محوری بیشتر به این موضوع مربوط میشد که مسئولان داخلی چه نقشی در تحولات همزمان با انتخابات داشتهاند و چرا نباید از شکست جمهوریخواهان و پیروزی احتمالی دموکراتها خوشبین بود.
به بیان دیگر، اگرچه جنگ ایران و آمریکا در هر دو بستر یکی از محورهای اصلی گفتوگو بود، اما در ایکس بیشتر به عنوان موضوعی برای تحلیل پیامدهای انتخابات مطرح میشد و در ویراستی به مبنایی برای ارزیابی عملکرد مسئولان داخلی و تاکید بر روایت مقاومت تبدیل شده بود.
شاید مهمترین تفاوت میان دو شبکه را بتوان در پرتکرارترین موضوعات آنها مشاهده کرد.
در ایکس، موضوع «تردید نسبت به تفاوت دموکراتها و جمهوریخواهان و پیامد پیروزی دموکراتها برای ایران» با سهم ۱۶/۴ درصدی در رتبه نخست قرار داشت. پس از آن، محتوای صرفاً خبری و تحلیل پیامدهای سیاسی و نهادی شکست ترامپ، هر کدام با سهم ۱۶/۱ درصدی، در جایگاه بعدی بودند. همچنین موضوع «شکست ترامپ به مثابه شکست راهبرد جنگ علیه ایران» با سهم ۱۴/۱ درصدی، یکی دیگر از محورهای اصلی گفتوگوها بود.
این توزیع موضوعی نشان میدهد که کاربران ایکس از چند زاویه مختلف به انتخابات نگاه میکردند: برخی درباره تفاوت سیاستهای دو حزب در قبال ایران بحث میکردند، برخی اخبار انتخابات را دنبال میکردند و گروهی نیز به تحلیل تاثیر نتایج بر ساختار سیاسی آمریکا و آینده جنگ میپرداختند.
اما در ویراستی، الگوی متفاوتی دیده میشود. بیشترین سهم محتوا، با فاصله قابل توجهی، به موضوع «انتقاد از رویکرد مذاکره و پیامدهای برخی مواضع داخلی در تقویت موضع ترامپ» اختصاص داشت که ۳۰/۲ درصد از کل محتواهای دستهبندی شده را شامل میشد. پس از آن، موضوع «یکسان بودن ماهیت دو حزب آمریکا و پرهیز از خوشبینی به پیروزی دموکراتها» با سهم ۲۱ درصدی و «پیروزی ایران و مقاومت در نتیجه شکست ترامپ» با سهم ۱۷/۳ درصدی قرار داشتند.
این تفاوت نشان میدهد که در ویراستی، بخش قابل توجهی از گفتوگوها به جای بررسی مستقیم پیامدهای انتخاباتی، به ارزیابی عملکرد مسئولان داخلی و نقد رویکرد مذاکره اختصاص داشته است. در واقع، شکست ترامپ در این شبکه به فرصتی برای طرح این پرسش تبدیل شد که آیا تحرکات دیپلماتیک ایران در آستانه انتخابات، به نفع رئیسجمهور آمریکا تمام شده است یا خیر.
بنابراین، تفاوت اصلی دو بستر را میتوان در جهتگیری گفتوگوها دید: در ایکس، توجه بیشتر به تحلیل رویداد و پیامدهای آن معطوف بود؛ در ویراستی، خود رویداد به نقطه شروعی برای نقد و موضعگیری درباره مسائل داخلی تبدیل شد.

یکی از مهمترین نقاط اشتراک دو شبکه، تردید نسبت به تفاوت واقعی دموکراتها و جمهوریخواهان در قبال ایران بود.
در ایکس، این موضوع با سهم ۱۶/۴ درصدی در رتبه نخست قرار گرفت. کاربران در این شبکه درباره این پرسش بحث میکردند که آیا شکست ترامپ و پیروزی دموکراتها میتواند به کاهش فشار بر ایران منجر شود یا سیاستهای کلان آمریکا در قبال ایران مستقل از حزب حاکم دنبال میشود.
در ویراستی نیز همین موضوع با سهم ۲۱ درصدی، دومین محور پرتکرار بود. با این تفاوت که در این شبکه، موضع انتقادی نسبت به هرگونه خوشبینی به پیروزی دموکراتها صریحتر و پررنگتر دیده میشد. تکرار عبارت «سگ زرد برادر شغال است» و هشدار درباره احتمال آغاز دوباره مذاکرات با دولت دموکرات، نشان میداد که کاربران این شبکه تغییر حزب حاکم در آمریکا را لزوماً به معنای تغییر سیاستهای این کشور نمیدانستند.
در واقع، در هر دو بستر یک نگرانی مشترک وجود داشت: آیا تغییر دولت در آمریکا میتواند تغییری واقعی در سیاست این کشور نسبت به ایران ایجاد کند؟
با این حال، تفاوت در نحوه طرح این نگرانی قابل توجه است. در ایکس، این پرسش بیشتر در قالب مقایسه سیاستهای دو حزب و بررسی پیامدهای احتمالی آنها برای ایران مطرح میشد؛ اما در ویراستی، تاکید بر یکسان بودن دو حزب، بیشتر کارکردی هشداردهنده داشت و در پی جلوگیری از شکلگیری خوشبینی نسبت به مذاکره با دموکراتها بود.
جنگ ایران و آمریکا یکی از مهمترین محورهای مشترک گفتوگو در هر دو شبکه بود، اما نحوه پرداختن به آن تفاوت داشت.
در ایکس، موضوعات مرتبط با جنگ در چند دسته مختلف توزیع شده بودند. «شکست ترامپ به مثابه شکست راهبرد جنگ علیه ایران» با سهم ۱۴/۱ درصدی، «نگرانی از تداوم جنگ و احتمال تشدید تقابل نظامی» با سهم ۱۰/۵ درصدی و «اختلاف بر سر مذاکره با آمریکا و آتشبس» با سهم ۶/۷ درصدی، از جمله محورهای اصلی بودند.
این توزیع نشان میدهد که کاربران ایکس صرفاً به ارتباط شکست ترامپ با جنگ نپرداختهاند، بلکه درباره پیامدهای مختلف آن نیز بحث کردهاند. برخی نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم آمریکا با ادامه جنگ میدانستند؛ برخی از احتمال تشدید درگیری پس از شکست ترامپ نگران بودند و گروهی نیز آینده مذاکرات و آتشبس را مورد توجه قرار میدادند.
در ویراستی، جنگ بیشتر در چارچوب روایت پیروزی ایران و مقاومت مطرح میشد. موضوع «پیروزی ایران و مقاومت در نتیجه شکست ترامپ» با سهم ۱۷/۳ درصدی، سومین محور پرتکرار این شبکه بود. در این روایت، شکست جمهوریخواهان به عنوان نشانهای از اثرگذاری قدرت ایران بر معادلات آمریکا تفسیر میشد.
در کنار این موضوع، کاربران ویراستی درباره ضرورت تقویت بازدارندگی و احتمال تداوم جنگ نیز بحث میکردند. سهم ۶/۲ درصدی موضوع «نگرانی از تداوم جنگ و ضرورت تقویت بازدارندگی» نشان میدهد که در این شبکه نیز شکست ترامپ لزوماً به معنای پایان تقابل نظامی تلقی نمیشد.
تفاوت اصلی در این بخش آن است که در ایکس، جنگ بیشتر به عنوان مسئلهای برای پیشبینی و تحلیل پیامدهای انتخابات مطرح بود؛ اما در ویراستی، جنگ و مقاومت بخش مهمی از چارچوب ارزشی و سیاسی تفسیر انتخابات را تشکیل میدادند. به همین دلیل، روایت پیروزی ایران در ویراستی برجستگی بیشتری داشت.

یکی از روشنترین تفاوتهای دو شبکه در نحوه پرداختن به موضوع مذاکره و آتشبس دیده میشود.
در ایکس، اختلاف بر سر مذاکره با آمریکا و آتشبس با سهم ۶/۷ درصدی در جایگاه هفتم قرار داشت. کاربران درباره زمانبندی آتشبس، ارتباط آن با انتخابات و تاثیر احتمالی مذاکرات بر موقعیت ایران و ترامپ بحث میکردند. در این فضا، مذاکره بیشتر به عنوان یکی از متغیرهای موثر بر آینده روابط دو کشور مورد بررسی قرار میگرفت.
اما در ویراستی، موضوع مذاکره به مهمترین محور انتقادها تبدیل شده بود. سهم ۳۰/۲ درصدی موضوع «انتقاد از رویکرد مذاکره و پیامدهای برخی مواضع داخلی در تقویت موضع ترامپ» نشان میدهد که این مسئله در مرکز توجه کاربران قرار داشته است.
در این شبکه، همزمانی تحرکات مذاکراتی با روزهای منتهی به انتخابات آمریکا، به یکی از مهمترین دلایل انتقاد از مسئولان داخلی تبدیل شده بود. برخی کاربران کاهش قیمت نفت در آستانه انتخابات را نیز به این تحرکات مرتبط میدانستند و آن را نوعی امتیاز غیرمستقیم به ترامپ تفسیر میکردند.
بنابراین، در حالی که در ایکس مذاکره و آتشبس بیشتر در چارچوب تحلیل آینده جنگ و روابط ایران و آمریکا مطرح میشد، در ویراستی همین موضوع به بستری برای ارزیابی عملکرد مسئولان و طرح انتقادهای سیاسی داخلی تبدیل شده بود.
این تفاوت را میتوان یکی از مهمترین نشانههای تمایز فضای گفتوگو در دو شبکه دانست.
اقتصاد و به ویژه قیمت نفت، از دیگر موضوعات مشترک میان دو شبکه بود. با این حال، نحوه استفاده از این موضوع در گفتوگوهای کاربران تفاوت داشت.
در ایکس، موضوع «هزینههای اقتصادی جنگ و نقش آن در شکست ترامپ» سهم ۶/۶ درصدی داشت. کاربران در این بخش درباره تأثیر قیمت نفت، تورم و هزینههای جنگ بر رفتار رایدهندگان آمریکایی بحث میکردند. اقتصاد در این روایت، یکی از عوامل احتمالی تاثیرگذار بر نتیجه انتخابات و کاهش حمایت از ترامپ تلقی میشد.
در ویراستی، این موضوع تنها ۳ درصد از محتواها را به خود اختصاص داده بود. با این حال، قیمت نفت در موضوعات دیگر، بهویژه انتقاد از مذاکرهکنندگان و روایت پیروزی ایران، بارها تکرار میشد.
برای مثال، کاهش قیمت نفت در آستانه انتخابات در ویراستی بیشتر به عنوان دلیلی برای انتقاد از عملکرد مسئولان داخلی یا نشانهای از تاثیرگذاری ایران بر اقتصاد آمریکا مطرح میشد، نه به عنوان موضوعی مستقل برای تحلیل بازار انرژی.
این تفاوت نشان میدهد که در ایکس، اقتصاد بیشتر به عنوان یک متغیر برای توضیح نتیجه انتخابات مورد توجه قرار گرفته بود؛ اما در ویراستی، بیشتر نقش یک استدلال در خدمت روایتهای سیاسی را ایفا میکرد.

یکی دیگر از تفاوتهای قابل توجه، سهم محتوای صرفاً خبری در دو شبکه است. در ایکس، محتوای خبری با سهم ۱۶/۱ درصدی دومین موضوع پرتکرار بود؛ در حالی که این سهم در ویراستی به ۱۱/۵ درصد میرسید.
این تفاوت نشان میدهد که در میان موضوعات دستهبندی شده، سهم پستهایی که عمدتاً به بازتاب نتایج انتخابات، اخبار ایالتها و واکنش شخصیتهای سیاسی اختصاص داشتند، در ایکس بیشتر بوده است.
در ویراستی نیز اخبار انتخابات و واکنش شخصیتها بازتاب داشتند، اما سهم بیشتری از محتواها به موضوعات انتقادی و تفسیری اختصاص پیدا کرده بود. به ویژه سه موضوع نخست این شبکه، یعنی انتقاد از مذاکره، یکسان دانستن دو حزب و پیروزی ایران، در مجموع ۶۸/۵ درصد از محتواهای دستهبندی شده را تشکیل میدادند.
در ایکس، سه موضوع نخست نیز در مجموع ۴۸/۶ درصد از محتواها را شامل میشدند. البته باید توجه داشت که عنوان و مرزبندی موضوعات در دو شبکه کاملاً یکسان نیست و این مقایسه بیشتر تفاوت در الگوی کلی توزیع محتوا را نشان میدهد.
در نتیجه، میتوان گفت در ویراستی سهم بیشتری از گفتوگوها حول چند روایت سیاسی مشخص متمرکز شده بود؛ در حالی که در ایکس، توزیع موضوعی متنوعتری میان اخبار، تحلیلهای سیاسی و بحثهای مرتبط با جنگ دیده میشد.
مقایسه محتوای منتشر شده در ایکس و ویراستی نشان میدهد که یک رویداد سیاسی مشترک میتواند در دو بستر اجتماعی، روایتها و اولویتهای متفاوتی پیدا کند. کاربران هر دو شبکه شکست ترامپ و جمهوریخواهان را از منظر پیامدهای آن برای ایران دنبال کردهاند، اما تفاوت اصلی در این بوده که هر شبکه کدام جنبه از این رویداد را برجستهتر کرده است.
در ایکس، گفتوگوها بیشتر حول تحلیل پیامدهای انتخابات برای ایران و آمریکا شکل گرفته بود. تردید درباره تفاوت دو حزب، بررسی شکست راهبرد جنگ، پیامدهای نهادی انتخابات، احتمال تشدید درگیری و آینده آتشبس، از جمله موضوعاتی بودند که در این شبکه مورد توجه قرار گرفتند. به همین دلیل، میتوان گفت الگوی گفتوگو در ایکس بیشتر بر تحلیل و تفسیر پیامدهای یک رویداد سیاسی متمرکز بود.
در مقابل، در ویراستی، محور اصلی گفتوگوها به انتقاد از رویکرد مذاکره مسئولان داخلی و تردید نسبت به هرگونه خوشبینی به پیروزی دموکراتها اختصاص داشت. در این شبکه، شکست ترامپ علاوه بر یک تحول سیاسی در آمریکا، فرصتی برای طرح انتقادهای داخلی و بازنمایی نتیجه انتخابات در چارچوب روایت مقاومت بود.
با وجود این تفاوتها، سه نقطه اشتراک در هر دو شبکه دیده میشود: نخست، توجه به تاثیر انتخابات آمریکا بر آینده ایران؛ دوم، تردید نسبت به تغییر اساسی سیاستهای آمریکا با جابهجایی قدرت میان دو حزب؛ و سوم، نگرانی درباره تداوم جنگ و پیامدهای آن.
در نهایت، اگر بخواهیم تفاوت اصلی این دو فضا را در یک جمله خلاصه کنیم، میتوان گفت: در ایکس، پرسش غالب این بود که شکست ترامپ چه تغییری در آینده ایران و جنگ ایجاد میکند؛ اما در ویراستی، پرسش اصلی این بود که چرا نباید از این شکست خوشبین بود و مسئولان داخلی چه نقشی در تحولات همزمان با آن داشتهاند.
این مقایسه نشان میدهد که برای شناخت بازتاب یک رویداد سیاسی در شبکههای اجتماعی، بررسی تعداد محتواها و موضوعات به تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید به نحوه تفسیر رویداد، نوع روایتهای غالب و مسائلی که کاربران در هر بستر برجسته میکنند نیز توجه داشت. آنچه از دادههای این دو شبکه به دست میآید، دو تصویر متفاوت از مواجهه کاربران فارسیزبان با یک انتخابات است؛ تصویری که در هر دو، ایران در مرکز توجه قرار دارد، اما مسیر رسیدن به این نقطه در ایکس و ویراستی یکسان نیست.
منبع: لایفوب