اعتراضات اخیر فرانسه که با مطالبات آموزشی و مشکلات مدارس آغاز شد و به تدریج ابعاد اجتماعی و سیاسی گسترده‌تری پیدا کرد، در شبکه اجتماعی ایکس به عرصه‌ای برای تقابل روایت‌های جریان‌های سیاسی ایرانی تبدیل شد برای بررسی نحوه فعالیت و ارتباط این جریان‌ها و روایت‌های شکل گرفته پیرامون اعتراضات، بیش از ۶۱ هزار محتوای بازنشری از حدود ۱۶/۵ هزار کاربر در بازه زمانی ۲۴ مهر تا ۳ آبان ۱۴۰۵ را با روش تحلیل شبکه، تحلیل کردیم.
بررسی گراف تعامل کاربران پیرامون اعتراضات فرانسه در شبکه اجتماعی ایکس، از شکل‌گیری خوشه‌های متمایز سیاسی حکایت دارد. در این گراف، کاربران در پنج خوشه و گرایش شامل حامیان جمهوری اسلامی، منتقدان و اصلاح‌طلبان، مخالفان جمهوری اسلامی با گرایش سلطنت‌طلب، مخالفان مستقل جمهوری اسلامی و سازمان مجاهدین خلق دسته‌بندی شده‌اند.
از نظر سهم محتوا، ۷۷ درصد مطالب منتشر شده به کاربران مخالف جمهوری اسلامی و ۱۶ درصد به حامیان جمهوری اسلامی اختصاص داشته است. مجموع سهم منتقدان و اصلاح‌طلبان و کاربران وابسته به سازمان مجاهدین خلق نیز ۷ درصد بوده است. این توزیع نشان می‌دهد که مخالفان جمهوری اسلامی در مجموعه محتوای بررسی شده، سهم غالب را در انتشار و بازنشر مطالب مرتبط با اعتراضات فرانسه داشته‌اند.
ساختار گراف تعاملات نیز از جدایی قابل‌توجه کاربران حامی و مخالف جمهوری اسلامی حکایت دارد. این دو جریان در بخش‌های متمایزی از شبکه قرار گرفته‌اند و ارتباط بازنشری محدودی میان آن‌ها مشاهده می‌شود. چنین الگویی نشان می‌دهد که کاربران هر جریان عمدتاً با حساب‌های نزدیک به گرایش سیاسی خود تعامل داشته و روایت‌های مربوط به اعتراضات فرانسه بیشتر درون خوشه‌های همسو بازنشر شده‌اند.
در این میان، کاربران منتقد و اصلاح‌طلب موقعیتی میانی در شبکه دارند. برخلاف جدایی آشکار حامیان و مخالفان جمهوری اسلامی، این گروه با هر دو جریان ارتباط بازنشری برقرار کرده است. نکته قابل‌توجه آن است که بخش بیشتری از بازنشرهای کاربران منتقد و اصلاح‌طلب به محتوای حامیان جمهوری اسلامی اختصاص داشته است. این الگو نشان می‌دهد که اگرچه این کاربران در مرز میان دو جریان اصلی قرار گرفته‌اند، پیوند بازنشری بیشتری با خوشه حامیان نظام داشته‌اند. البته بازنشر محتوا لزوماً به معنای تأیید دیدگاه منتشرکننده نیست.
یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته گراف، انزوای شبکه‌ای سازمان مجاهدین خلق است. کاربران این جریان در خوشه‌ای مجزا از سایر گرایش‌های سیاسی قرار گرفته‌اند و در گراف بررسی‌شده، ارتباط بازنشری قابل‌مشاهده‌ای با دیگر خوشه‌ها ندارند. این جدایی نشان می‌دهد که فعالیت بازنشری این جریان پیرامون اعتراضات فرانسه، عمدتاً در محدوده شبکه کاربران همسو با خود جریان داشته و پیوندی با شبکه اصلی تعاملات سایر گرایش‌های سیاسی شکل نگرفته است.
بررسی گراف تفکیکی حامیان و مخالفان جمهوری اسلامی نشان می‌دهد که در هر دو جریان، تعدادی از حساب‌ها در مرکز شبکه بازنشر قرار گرفته‌اند و بخش قابل توجهی از ارتباطات پیرامون آن‌ها شکل گرفته است.
در خوشه مخالفان جمهوری اسلامی، حساب‌هایی مانند Gerduo، Mojtabapacino و farshidbabaei18 از جمله گره‌های برجسته شبکه هستند. تراکم ارتباطات پیرامون این حساب‌ها نشان می‌دهد که محتوای منتشر شده یا بازنشر شده توسط آن‌ها در شبکه کاربران همسو بازتاب قابل توجهی داشته است. در کنار این حساب‌ها، حضور مجموعه‌ای از کاربران پرتکرار و متصل به یکدیگر، ساختاری متراکم از تعاملات درون‌گروهی ایجاد کرده است.
همچنین موافقان نظام جمهوری اسلامی نیز حساب‌هایی مانند yasbim_313، Final_battle، vahidashtarii، TaraMoodi و rezarezaei1364 از گره‌های قابل مشاهده و برجسته گراف هستند. ارتباطات گسترده میان کاربران این خوشه نشان می‌دهد که روایت‌های مرتبط با اعتراضات فرانسه از طریق شبکه‌ای از حساب‌های همسو بازنشر شده‌اند. همچنین تعدادی از حساب‌ها در مرکز خوشه قرار گرفته‌اند و نقش مهمی در اتصال بخش‌های مختلف شبکه بازنشری داشته‌اند.
در مجموع، غلبه محتوایی مخالفان جمهوری اسلامی، فاصله شبکه‌ای حامیان و مخالفان، موقعیت میانی منتقدان و اصلاح‌طلبان و جدایی سازمان مجاهدین خلق، تصویری از قطبی شدن تعاملات سیاسی پیرامون این رویداد ارائه می‌دهد.
تحلیل مضامین منتشر شده نشان می‌دهد که کاربران حامی جمهوری اسلامی عمدتاً اعتراضات فرانسه را نشانه‌ای از بحران داخلی، گسترش ناامنی، ضعف مدیریت دولت مکرون و تضعیف اقتدار کشورهای غربی معرفی کرده‌اند. در این روایت، گسترش درگیری‌های خیابانی، تخریب اموال و ناتوانی دولت در کنترل ناآرامی‌ها، تصویری متفاوت از فرانسه به عنوان کشوری توسعه‌یافته و برخوردار از ثبات سیاسی ارائه می‌دهد. برخی کاربران نیز با مقایسه مشکلات اقتصادی و اجتماعی ایران و فرانسه، تلاش کرده‌اند نگاه آرمانی به کشورهای غربی را به چالش بکشند و اعتراضات را نشانه‌ای از افول قدرت و اعتبار غرب معرفی کنند.
برخورد پلیس فرانسه با معترضان و تناقض ادعایی آن با شعارهای آزادی و حقوق بشر از دیگر محورهای برجسته در روایت حامیان جمهوری اسلامی بوده است. این کاربران با اشاره به استفاده از تجهیزات ضد شورش، بازداشت معترضان و برخورد با دانش‌آموزان، عملکرد نیروهای امنیتی فرانسه را با مواضع حقوق بشری دولت‌های غربی مقایسه کرده‌اند. در همین چارچوب، با تأکید بر تفاوت ماهیت اعتراضات دو کشور، مدعی شده‌اند که ناآرامی‌های ایران برخلاف اعتراضات صنفی فرانسه، با مداخله عوامل خارجی، اقدامات سازمان‌یافته و خشونت علیه نیروهای امنیتی همراه بوده است. این روایت عمدتاً با هدف دفاع از عملکرد جمهوری اسلامی در مواجهه با اعتراضات داخلی و زیر سوال بردن انتقادهای غرب مطرح شده است.
برجسته‌سازی غارت فروشگاه‌ها، تخریب اموال عمومی و خشونت معترضان فرانسوی نیز جایگاه مهمی در محتوای حامیان جمهوری اسلامی داشته است. این کاربران با انتشار تصاویر تخریب کسب‌وکارها، سرقت کالاها و درگیری‌های خیابانی، تلاش کرده‌اند اعتراضات فرانسه را نشانه‌ای از گسترش آشوب و ضعف نظم اجتماعی معرفی کنند. در برخی محتواها، این رفتارها با اعتراضات ایران مقایسه شده و بر ضرورت تفکیک اعتراض مدنی از اقدامات خشونت‌آمیز تاکید شده است.
بخش دیگری از روایت‌های حامیان جمهوری اسلامی به انتقاد از استانداردهای دوگانه رسانه‌های غربی و رسانه‌های فارسی‌زبان مخالف حکومت اختصاص داشته است. این کاربران، رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشنال و بی‌بی‌سی فارسی را به توجیه برخورد پلیس فرانسه و در مقابل، محکوم کردن اقدامات نیروهای امنیتی ایران متهم کرده‌اند. همچنین با بازآفرینی طنزآمیز شعارهای اعتراضات ایران، استفاده از عباراتی مانند «پاریس سقوط کرد» و کنایه به رضا پهلوی و جریان‌های برانداز، تلاش کرده‌اند روایت‌های مخالفان درباره سقوط جمهوری اسلامی و شیوه بازنمایی اعتراضات را به تمسخر بگیرند.
در حوزه سیاست خارجی نیز برخی حامیان جمهوری اسلامی، بحران داخلی فرانسه را بازگشت پیامد حمایت دولت مکرون از اعتراضات ایران و فشارهای سیاسی غرب علیه جمهوری اسلامی تفسیر کرده‌اند. در این روایت، ناآرامی‌های فرانسه نوعی نتیجه سیاست‌های گذشته این کشور تلقی شده و با واکنش‌های طعنه‌آمیز نسبت به مشکلات دولت مکرون همراه بوده است.
منبع: لایف‌وب
