نیمنگاه، مروری است بر تازهترین و تاثیرگذارترین ایدههای مدیریتی جهان. هر شماره، چکیدهای است از یک مقاله کلیدی از مجله هاروارد بیزینس ریویو (HBR'S 10 must reads)، که به زبانی ساده و روان و با مثالهایی از دل کسبوکار، در اختیار شما قرار میگیرد. نیم نگاه پنجرهای است به چشم اندازهای تازه در رهبری، مدیریت، تیم سازی و تصمیم گیری. از شما دعوت میکنم در ادامه به مطالعه شماره سوم نیم نگاه، با موضوع استراتژی شرکتهای چند کسب و کاری بپردازید.

شرکتهای بزرگ اغلب بیش از حد به این فکر میکنند که «چه کسب و کارهایی داشته باشند» و کمتر به این فکر میکنند که «چگونه به آنها ارزش اضافه کنند».
مشکل کجاست؟
بیشتر شرکتهای بزرگ (چندکسب و کاری) ارزش کمتری از مجموع بخشهای جداگانه خود دارند.
آمار تلخ:
ارزش بازار شرکتهای چندبخشی به طور متوسط ۱۵٪ کمتر از مجموع ارزش بخشهای جداگانه آنهاست. یعنی اگر هر بخش را جداگانه میفروختند، ۱۵٪ پول بیشتری بدست میآوردند!
اما همه شرکتها اینطور نیستند؛ ۴۰٪ شرکتهای چندبخشی بهتر از بازار عمل میکنند.
اما تفاوت در پاسخ به یک سوال ساده است؛ چگونه به کسب و کارهای خود ارزش اضافه میکنید؟
چرا شرکتها چندکسب و کاری میشوند؟ (به قلم ما)
۱. پخش ریسک: اگر یک صنعت ضرر داد، بقیه جبران کنند؛ مانند شستا در ایران در صنایع مختلف سرمایهگذاری کرده است.
۲. استفاده از فرصتها: ورود به صنایع سودآور جدید؛ مانند گلرنگ از مواد غذایی به پتروشیمی رفت
۳. مدیریت نقدینگی: حرکت سرمایه بین کسب و کارها؛ برداشت سود از یک بخش و سرمایهگذاری در بخش دیگر
۴. همافزایی: استفاده از منابع مشترک بین کسب و کارها؛ مانند کاله: دامپروری ← شیر ← لبنیات ← گوشت
۵. اقتصاد مقیاس: خرید عمده، توزیع مشترک، تخفیف بیشتر؛ پخش مشترک محصولات مختلف گلرنگ از یک شبکه
۶. قدرت چانهزنی: یک هلدینگ بزرگ با دولت و بانکها قدرت بیشتری دارد؛ مپنا در پروژههای بزرگ ملی
اشتباه بزرگ مدیران: وسواس خرید و فروش
بیشتر مدیران هلدینگ بیش از حد روی روش ۳ (تغییر ترکیب) تمرکز میکنند:
- خرید شرکت جدید
- فروش یک شرکت تابعه
- ورود به صنعت جدید
چرا؟ چون نتیجه ملموس و سریع دارد. بانکداران و مشاوران هم آن را توصیه میکنند.
اما مشکل اینجاست که بعد از خرید، نمیدانند چطور ارزش اضافه کنند.
مثال معروف جهانی: AOL و Time Warner
یکی از بزرگترین ادغامهای تاریخ، به دلیل متفاوت بودن فرهنگها و هماهنگ نبودن ساختارها، کمتر از ۴ سال بعد، از هم جدا شدند.
استراتژی شرکتهای چندکسب و کاری
طیف استراتژی شرکتهای چندکسب و کاری، از نامرتبط تا بسیار مرتبط را شامل میشود. هر جایی از این طیف میتوانید موفق باشید، به شرطی که ساختار و فرآیندهایتان را با استراتژیتان هماهنگ کنید.
راز موفقیت شرکت داناهر: سیستم کسبوکار (DBS)
۱. فرایندهای مشترک: همه شرکتها از یک روش برای استراتژی و بودجهبندی استفاده میکنند
۲.یادگیری مداوم: ابزارهای رایج برای شناسایی فرصتها
۳. فرهنگ یکسان: همه به DBS اعتقاد دارند
۴.ستاد مرکزی کوچک: نقش: تصمیمگیری برای خرید، تخصیص منابع، مشاوره داخلی
۴ راه خلق ارزش
۱. عمودی (Vertical): بهبود عملکرد هر کسب و کار به تنهایی؛مثال:مدیرعامل خوب انتخاب کنید،مشاوره بدهید
۲. افقی (Horizontal): ایجاد همافزایی بین بخشها؛مثال: اشتراک برند، تکنولوژی، توزیع
۳. ترکیبی (Portfolio): خرید و فروش کسب و کارها؛مثال: صنعتی را بفروشید، صنعت جدید بخرید
۴. هزینه (Overhead): کاهش هزینههای سربار؛مثال: ستاد مرکزی کوچکتر و چابکتر
۳ اشتباه رایج که باید از آنها دوری کرد:
۱. برآورد بیش از حد همافزاییها
گاهی نرفتن سراغ همافزایی بهتر از رفتن است. مثال: نیوول برای سالها تولید و تحقیق را جدا نگه داشت، چون هزینه هماهنگی بیشتر از سود همافزایی بود.
۲. وسواس پرتفولیو
تغییر ترکیب کسبوکارها مهم است اما کافی نیست. مهم این نیست چه میخرید، مهم این است بعد از خرید چه میکنید.
۳. کپیبرداری اشتباه از رقبا
هیچ «بهترین روش» یکسانی برای همه شرکتها وجود ندارد. مثال: ساختار کلورکس (بسیار مرتبط) برای صندوق سرمایهگذاری نروژ (نامرتبط) فاجعه است.
برای خودمان چه کنیم؟ (۵سوال کلیدی)
۱.چشمانداز ما چیست؟چه چیز منحصربهفردی میتوانیم به شرکتهای تابعه اضافه کنیم؟
۲.پرتفولیوی مناسب چیست؟ چه کسب و کارهایی با چشمانداز ما هماهنگ هستند؟
۳. ساختار مناسب چیست؟ شرکتها مستقل باشند یا هماهنگ؟
۴. چه فرایندهایی لازم است؟ چگونه روزانه ارزش اضافه کنیم؟
۵. سایز ستاد مرکزی چقدر باشد؟ جواب این سوال به پاسخ سوالات قبلی بستگی دارد
